Witamina K - Ktomalek
Witamina K
Co to jest witamina K?
Witaminy K to grupa związków organicznych, które mają zbliżoną budowę i są rozpuszczalne w tłuszczach. Zalicza się do niej witaminę K syntezowaną w roślinach (witamina K1, fitochinon) i przez bakterie jelitowe (witamina K2, menachinon). Przyjmuje się, iż około 90% witaminy K1 przekształca się do witaminy K2 (postać MK-4). Wymienia się również syntetyczny analog witaminy K (witaminę K3, menadion). Przyswajalność witaminy K w organizmie zależna jest od obecności soli kwasów żółciowych.
Jakie funkcje w organizmie pełni witamina K?
Witamina K pełni w organizmie wiele funkcji. Witamina K warunkuje procesy enzymatyczne, dzięki którym określone białka w organizmie uzyskują zdolność wiązania jonów wapnia. Bierze udział w syntezie osoczowych czynników krzepnięcia krwi oraz białka protrombiny. Wspomaga układ sercowo-naczyniowy, działając przeciwkrwotocznie i wzmacniając ściany naczyń krwionośnych, zapobiegając ich zwapnieniom oraz pękaniu. Niedobór witaminy K i wynikająca z niego skaza krwotoczna szczególnie zagraża noworodkom, dlatego wytyczne zalecają rutynowe podanie 1 mg witaminy K1 domięśniowo do 6h od narodzin.
Szczególną grupę stanowią pacjenci zażywający leki przeciwzakrzepowe z grupy antagonistów witaminy K, takie jak acenokumarol czy warfaryna. W ich przypadku zaleca się utrzymywanie spożycia produktów bogatych w witaminę K na stałym poziomie oraz regularną kontrolę INR. Ponadto na niedobór mogą być narażone osoby cierpiące na zespół złego wchłaniania, chorujące na celiakię, mukowiscydozę lub przewlekłe zapalenie trzustki oraz po poważnych zabiegach operacyjnych.
Witamina K wraz z witaminą D i wapniem, odgrywa bardzo ważną rolę w utrzymaniu prawidłowego stanu układu kostnego człowieka. Przyjmując witaminę D, zwiększamy zapotrzebowanie na witaminę K2, która wpływa pozytywnie na przyswajanie wapnia.
Istnieją badania naukowe opisujące działanie białek zależnych od witaminy K w procesach wzrostu i apoptozy (zaprogramowanej śmierci) komórek oraz adhezji komórkowej (zdolności przylegania do ich powierzchni).
Jakie są objawy niedoboru witaminy K?
Niedobory witaminy K u osób dorosłych są rzadkim zjawiskiem, ze względu na jej powszechne występowanie w żywności. W grupie ryzyka znajdują się przede wszystkim osoby starsze oraz cierpiące z powodu przewlekłych chorób jelit.
Objawy niedoboru witaminy K obejmują: krwotoki, np. z nosa, nasilenie krwawienia w czasie miesiączki, występowanie siniaków i wybroczyn, osłabienie naczyń i rozwój chorób układu krążenia. Ponadto, wskutek zmniejszonej mineralizacji, dochodzi do osłabienia struktury kości, co zwiększa ryzyko osteoporozy i złamań, wyjątkowo niebezpiecznych dla osób starszych.
Jakie są źródła witaminy K?
Znaczne ilości witaminy K1 występują w zielonych warzywach liściastych, takich jak sałata, kapusta włoska, jarmuż, szpinak, natka pietruszki. Bogatym źródłem witaminy K2 są produkty pochodzenia zwierzęcego – mięso, wątróbka, jaja i sery, a także fermentowane produkty mleczne.
Kiedy należy suplementować witaminę K?
Na zapotrzebowanie na witaminę K wpływają następujące czynniki: wiek, płeć i stan fizjologiczny organizmu. Według aktualnych wytycznych wystarczające spożycie witaminy K wynosi: 65µg w przypadku mężczyzn, 55µg w przypadku kobiet, także w okresie ciąży i laktacji. Inne źródła fachowe wskazują, iż dzienne zapotrzebowanie na witaminę K wynosi 75µg, niekiedy podaje się iż wartość ta jest większa i wynosi dla osób dorosłych 120µg na dzień. Źródła te natomiast nie różnicują witaminy K na witaminę K1 lub K2.
U większości osób zapotrzebowanie na witaminę K pokrywa odpowiednio zbilansowana dieta. W określonych grupach ryzyka, lekarz zalecić może dodatkową suplementację. Witamina K w większości preparatów występuje w dawce 75ug, także w połączeniu z witaminą D3. W aptece można znaleźć zarówno preparaty pojedyncze, jak i złożone.
Oczywiście należy zaznaczyć, iż nadmierne suplementowanie witaminy K także nie jest korzystne dla zdrowia. Zawsze powinno się zapoznać z zaleceniami producenta dotyczącymi dawkowania oraz pamiętać, iż witamina K może znajdować się w różnych preparatach wielowitaminowych.
