Cytryniec chiński — właściwości lecznicze, działanie zastosowanie

Redakcja KtoMaLek.pl 2024-04-05 17:34
Owoce cytryńca chińskiego.

Cytryniec chiński to surowiec, który do krajów europejskich i Ameryki przybył stosunkowo niedawno, z tradycyjnej medycyny ludowej Dalekiego Wschodu. Roślina ta uważana jest za silny adaptogen, pomagający organizmowi przystosować się do zmieniających się czynników środowiska. Kiedy warto sięgnąć po cytryniec chiński? Czy taka suplementacja jest bezpieczna?

Cytryniec chiński – właściwości

Cytryniec niewątpliwie posiada unikalny skład, w którym najbardziej charakterystyczne są obecne w nim lignany dibenzocyklooktadienowe nazywane „lignanami typu schisandra”. Jest to niemal 90 związków o działaniu hepatoprotekcyjnym i hepatoregenerującym, na przykład gomisyna A, gomisyna N, schizandyryna B, schizandryna C, chizandryna A.

Poza tym ważną rolę odgrywa zawarty w cytryńcu olejek eteryczny złożony między innymi z borneolu, cytralu, 1,8-cyneolu, p-cymolu, sekswikarenu i β-bisabolenu. Ponadto w cytryńcu można znaleźć:

  • polisacharydy;
  • witaminę C;
  • witaminę E;
  • biopierwiastki — wapń, magnez, mangan, żelazo, chrom, cynk, nikiel;
  • związki triterpenowe — schintrilakton A i B, wuweizidilaktony C-F;
  • flawonoidy — rutozyd, kwercetyna, hyperozyd, izokwercytryna;
  • antocyjany;
  • kwasy organiczne — cytrynowy, fumarowy, jabłkowy;
  • kwasy fenolowe — chlorogenowy, p-kumarowy, salicylowy.

Cytryńcowi chińskiemu dzięki takiemu bogactwu związków czynnych przypisuje się właściwości:

  • antyoksydacyjne;
  • przeciwzapalne;
  • adaptogenne;
  • przeciwwirusowe;
  • neuroprotekcyjne;
  • antyagregacyjne;
  • zwiększające libido;
  • przeciwwrzodowe;
  • immunomodulujące;
  • przeciwnowotworowe.

Cytryniec chiński – jak wygląda i skąd pochodzi?

Cytryniec chiński (łac. Schisandra chinensis) to gatunek rośliny z rodzin cytryńcowatych (łac. Schisandraceae) naturalnie występującej na obszarze Azji Wschodniej — Chin, Japonii, Korei oraz we wschodniej części Rosji. To właśnie z tych rejonów surowiec jest importowany dla potrzeb przemysłu farmaceutycznego i kosmetycznego, chociaż wybrane jego odmiany sadzi się w Europie i Ameryce jako rośliny ozdobne w ogrodach i parkach. 

Cytryniec jest dwupiennym pnączem osiągającym w naturalnym środowisku od 8 do 15 metrów długości. Liście cytryńca mają ząbkowane brzegi i ostry koniec, a na elastycznej łodydze układają się skrętolegle. Mający niezwykłe właściwości owoc cytryńca to intensywnie czerwona, błyszcząca jagoda o średnicy około 1 cm i zapachu cytryny. Jagody zebrane są w przypominające winogrona grona o długości około 10 cm, a wewnątrz każdej z nich ukryte są 1-2 pomarańczowo-brązowe nasiona w kształcie nerki.

W krajach azjatyckich cytryniec można znaleźć pod nazwą bei wuweizi, co oznacza „owoc o pięciu smakach”. Według tradycyjnej medycyny chińskiej każdy z wyczuwalnych w nim smaków: kwaśny, słony, cierpki, gorzki i słodki odpowiada za inne właściwości lecznicze.

Cytryniec chiński – działanie, wskazania do stosowania

Cytryniec chiński zasłynął jako surowiec adaptogenny, czyli poprawiający ogólną kondycję psychiczną i fizyczną, redukujący stres i poprawiający pamięć oraz koncentrację. Schisandra chinensis ponadto wspomaga procesy trawienne, obniża poziom glukozy we krwi i wspiera pracę wątroby i serca, a także wpływa na aktywność osteoblastów — komórek kościotwórczych.

Ekstrakty z wuweizi mają udowodnione działanie immunostymulujące, dlatego te preparaty polecane są osobom w okresie rekonwalescencji. Chętnie sięgają po nie także sportowcy chcący poprawić swoją wytrzymałość. Aktywność tonizującą i wzmacniającą ośrodkowy układ nerwowy cytryńca wykorzystuje się wspomagająco nawet u pacjentów z chorobą Parkinsona i Alzheimera. 

Z cytryńca korzysta również przemysł kosmetyczny, dzięki jego właściwościom przeciwutleniającym, przeciwzapalnym, chroniącym przed promieniowaniem, łagodzącym na skórę i opóźniającym procesy jej starzenia.

Cytryniec chiński na koncentracje i odporność psychiczną

Cytryniec chiński, jako adaptogen pomaga dostosować się organizmowi do zmieniających się warunków środowiska. Owoc o pięciu smakach skutecznie redukuje stres, łagodzi zmęczenie, reguluje stężenie kortyzolu, dodaje energii w codziennym funkcjonowaniu i wspiera funkcje poznawcze. Zawarte w nim antyoksydanty chronią komórki nerwowe przed procesami starzenia. Stosowanie cytryńca poprawia zdolność uczenia się i zachowania uwagi nawet w okresie przemęczenia, ponieważ podnosi on poziom neuroprzekaźników w centralnym układzie nerwowym.

Cytryniec chiński na wątrobę

Lignany obecne w cytryńcu chińskim mają działanie hepatoprotekcyjne, przyspieszają regenerację wątroby i jej detoksykację. Dzięki temu znajduje on zastosowanie we wspomaganiu leczenia chorób wątroby o podłożu autoimmunologicznym i zakaźnym, takim jak zapalenie, stłuszczenie czy marskość wątroby.

Cytryniec chiński na układ krążenia

Cytryniec dzięki aktywności antyoksydacyjnej blokuje proces powstawania płytek miażdżycowych i obniża wysoki poziom cholesterolu. Dodatkowo lignany cytryńca regulują ciśnienie krwi i pozytywnie wpływają na pracę mięśnia sercowego.

Cytryniec chiński – jak dawkować?

Stosując produkty na bazie cytryńca chińskiego, należy zawsze przestrzegać zaleceń danego producenta i nie przekraczać zalecanej dawki. Najlepiej preparaty z wuweizi przyjmować po posiłku, w godzinach porannych.

Leki i suplementy zawierające cytryniec chiński

Cytryniec chiński można spotkać w postaci:

  • suszonego owocu, nasion, liści, pędów;
  • tabletek i kapsułek;
  • odwaru;
  • nalewki;
  • soku;
  • herbat;
  • dodatku w kosmetykach do pielęgnacji ciała.

Cytryniec chiński w ciąży

Brak dokładnych badań na temat bezpieczeństwa stosowania preparatów z cytryńcem u kobiet w ciąży i karmiących piersią. Niektóre doniesienia mówią, że ekstrakty z cytryńca pobudzają skurcze macicy, dlatego są one niewskazane w czasie ciąży.

Cytryniec chiński – przeciwwskazania i środki ostrożności

Cytryniec chiński uważa się za bezpieczny i dobrze tolerowany przez ludzi surowiec. Mimo to odradza się stosowanie tego surowca u osób:

Uwaga!

Nie należy stosować ekstraktów z cytryńca w porze wieczornej, ponieważ utrudni on wówczas zasypianie.

Cytryniec chiński – możliwe działania niepożądane

Cytryniec chiński spożywany w nadmiernych ilościach może prowadzić do powstania dolegliwości pokarmowych, takich jak zgaga, niestrawność, ból brzucha i brak apetytu. Zdarza się też, że cytryniec powoduje reakcje alergiczne, głównie swędzące wysypki skórne.

Cytryniec chiński – interakcje z lekami i innymi ziołami

Cytryniec chiński wchodzi w interakcje zarówno z innymi ziołami, jak i lekami, ale w większości dochodzi do wykształcenia pozytywnych zależności. Cytryniec często łączony jest z żeń-szeniem (Panax Ginseng), różeńcem górskim (Rhodiola rosea) oraz wąkrotą azjatycką (Centella asiatica), w celu wzmocnienia działania adaptogennego. W suplementach poprawiających libido cytryniec działa synergistycznie z tragankiem błoniastym (Astragalus membranaceus) i dzięglem chińskim (Angelica sinensis).  

Preparaty z cytryńcem chińskim zwiększają długość snu wywoływanego przez barbiturany. Niestety cytryniec może również zaburzać wchłanianie niektórych substancji leczniczych. Wpływa on na stężenie między innymi:

Przed wdrożeniem jego suplementacji należy skonsultować się z lekarzem bądź farmaceutą.

Cytryniec chiński w Ziołopedii – podsumowanie

Cytryniec chiński to roślina o ogromnych możliwościach leczniczych cenionych w farmacji i kosmetologii. Ekstrakt cytryńca sprawdza się w terapii chorób układu pokarmowego, nerwowego, układu krążenia. Poprawia libido, odporność, wytrzymałość. Pomaga w stanach przemęczenia i w wielu innych dolegliwościach.

 Nadal potrzebne są badania potwierdzające skuteczność i bezpieczeństwo stosowania cytryńca, jednak potencjał tego surowca sprawia, że warto rozważyć jego suplementację. Na rynku obecnych jest dużo różnych form preparatów z owocu o pięciu smakach, jednak przed rozpoczęciem jego zażywania warto skonsultować się z lekarzem.

Autor

Redakcja KtoMaLek.pl - Zespół redakcyjny KtoMaLek.pl tworzą doświadczeni farmaceuci, którzy specjalizują się w różnych obszarach tematyki zdrowotnej. Doświadczenie zdobyte w zawodzie oraz wiedza uzyskana podczas studiów farmaceutycznych, pozwalają na tworzenie merytorycznych treści zgodnych z EBM (and. Evidence-based Medicine), opartych na rzetelnych źródłach — aktualnych badaniach naukowych, branżowych podręcznikach i książkach. Za praktyką podążają również pasja i niesłabnąca chęć do poszerzania wiedzy oraz dzielenia się nią z pacjentami. Dzięki temu użytkownicy otrzymują dostęp do ciekawych i angażujących materiałów edukacyjnych.

Zobacz wszystkie artykuły Redakcja KtoMaLek.pl


Wszystkie treści zamieszczone w Serwisie, w tym artykuły dotyczące tematyki medycznej, mają wyłącznie charakter informacyjny. Dokładamy starań, aby zawarte informacje były rzetelne, prawdziwe i kompletne, jednakże nie ponosimy odpowiedzialności za rezultaty działań podjętych w oparciu o nie, w szczególności informacje te w żadnym wypadku nie mogą zastąpić wizyty u lekarza.

Więcej artykułów