Dieta carnivore z perspektywy EBM. Czy jedzenie wyłącznie produktów pochodzenia zwierzęcego jest bezpieczne dla zdrowia?

Co to jest i na czym polega dieta carnivore?

Dieta carnivore to bardzo restrykcyjny model żywienia, którego podstawą są produkty pochodzenia zwierzęcego — mięsa, ryby, jaja i podroby — natomiast eliminuje się produkty roślinne. Charakteryzuje się ona bardzo ograniczoną różnorodnością produktów, co może wpływać na wystąpienie niedoborów. Dieta ta skupia się na białku i tłuszczu, całkowicie pomijając węglowodany, co powoduje brak błonnika w diecie, W niektórych wariantach tej diety możliwe jest spożywanie również nabiału, natomiast w bardziej restrykcyjnej wersji tzw. diety lwa — spożywanie tylko mięsa przeżuwaczy, soli i wody.

Dieta carnivore — co można jeść?

Podstawą jadłospisu są produkty zwierzęce. W zależności od przyjętego wariantu mogą być to wołowina, wieprzowina, drób, ryby, owoce morza, jaja, podroby oraz tłuszcze zwierzęce. Niektóre osoby do swojej diety dodają również nabiał np. sery lub śmietanę. 

Produktami zakazanymi w tej diecie są: 

• warzywa;
• owoce;
• wszystkie produkty zbożowe;
• rośliny strączkowe;
• oleje roślinne, oliwa z oliwek;
• orzechy, nasiona;
• cukier, słodziki;
• fast foody;
• napoje słodzone.

Jak przygotować się do diety carnivore?

Jeśli planujesz przejście na dietę carnivore, ważne jest, abyś umówił się do lekarza, który w zależności od Twojego stanu zdrowia zleci Ci wykonanie odpowiednich badań oraz ustali plan badań kontrolnych. Mogą zostać wykonane Ci badania, takie jak:

• morfologia krwi, stężenie ferrytyny;
• stężenie witaminy D;
• lipidogram;
• poziom kwasu moczowego;
• badanie moczu, oznaczenie poziomu kreatyniny z eGFR;
• glukoza na czczo;
• próby wątrobowe. 

Ze względu na to, że dieta carnivore jest dietą niedoborową, badania kontrolne są ważne i musisz o nich pamiętać.

Dieta carnivore a dieta ketogeniczna

Patrząc na zasady diety carnivore, może ona przypominać Ci dietę ketogeniczną. Obie te diety prowadzą do ograniczenia węglowodanów. Jednak w diecie keto nie eliminuje się produktów roślinnych, a spożycie węglowodanów może wynosić do 50 g na dobę. Mimo iż dieta ketogeniczna jest zaliczana do diet restrykcyjnych, dieta carnivore jest o wiele bardziej restrykcyjna. W przypadku bardzo niskiego spożycia węglowodanów Twój organizm może przejść w stan ketozy, wykorzystując głównie kwasy tłuszczowe i ciała ketonowe jako źródło energii. W okresie, w którym organizm adaptuje się do ketozy, mogą pojawić się objawy, takie jak:

• zmęczenie;
• bóle głowy;
• zaparcia;
• nudności;
• zawroty głowy;
• osłabienie;
• skurcze mięśni;
• problemy z koncentracją, mgła mózgowa. 

W walce z tymi objawami może pomóc zwiększenie podaży płynów i soli. Jednak jeśli objawy się utrzymują lub nasilają, pilnie zgłoś się do lekarza.

Jakie są wady i zalety diety carnivore?

Jedną z pozytywnych opinii na temat diety carnivore, którą możesz usłyszeć, jest to, że posiłki są proste w wykonaniu. Do potencjalnych zalet zalicza się również to, że ze względu na wysokie spożycie białka, długo utrzymuje się uczucie sytości. U niektórych może to pozytywnie wpłynąć na ograniczenie spożywanych kilokalorii, co skutkuje redukcją masy ciała. 

Do wad diety carnivore należy  przede wszystkim bardzo mała ilość informacji o jej wpływie na zdrowie. Minusami tej diety są również:

• mała różnorodność produktów;
• występowanie niedoborów w organizmie;
• wzrost stężenia cholesterolu LDL;
• wysoki koszt diety.

Dodatkowo dieta ta może w dużym stopniu wpływać na Twoje życie społeczne, ze względu na eliminację całych grup produktów z diety, utrudni to wspólne posiłki, wyjazdy oraz jedzenie poza domem. W przyszłości może to powodować zaburzone relacje z jedzeniem. 

Dieta carnivore a wpływ na zdrowie

Możesz zastanawiać się, czy dieta carnivore jest zdrowa. Jednak na obecną chwilę nie można jednoznacznie odpowiedzieć na to pytanie. Aktualnie brakuje badań długoterminowych na temat stosowania tej diety. Obecnie badania wskazują zarówno potencjalne korzyści, jak i zagrożenia. 

Czy dieta carnivore pomaga schudnąć?

Do jednych z powodów, przez które ludzie decydują się na ten sposób żywienia, jest potencjalny wpływ na redukcję masy ciała. Wysokie spożycie białka może zwiększać uczucie sytości, które ogranicza podjadanie. Redukcja masy ciała jest spowodowana spożyciem mniejszej ilości kilokalorii niż wynosi zapotrzebowanie, a wykluczenie wielu produktów z diety może dodatkowo ograniczać ich spożycie. Jednak nie ma dowodów, aby dieta carnivore była skuteczniejsza niż inne strategie redukcji masy ciała. Przy dietach o tak restrykcyjnych zasadach kluczowym problemem nie jest sama redukcja masy ciała, lecz jej utrzymanie — im trudniejszy do przestrzegania model diety, tym większe ryzyko powrotu do poprzedniej masy ciała po jego porzuceniu. 

Dieta carnivore a cholesterol 

Dieta carnivore, oparta na dużych ilościach tłuszczów zwierzęcych, może dostarczać znacznych ilości nasyconych kwasów tłuszczowych.  Wśród osób stosujących dietę carnivore zaobserwowano znaczne podwyższenie poziomu cholesterolu LDL. U niektórych osób stężenie cholesterolu LDL może osiągać wartości spotykane w hipercholesterolemii rodzinnej. A wysokie stężenie LDL może doprowadzić do rozwoju miażdżycy oraz zwiększenia ryzyko wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych. Dlatego, jeśli jesteś po zawale, masz stwierdzoną hipercholesterolemię, chorobę wieńcową — nie powinieneś decydować się na tę dietę. 

Dieta carnivore a zaparcia i mikrobiom jelitowy

Jedną z charakterystycznych cech diety carnivore jest brak błonnika pokarmowego. Błonnik wpływa na objętość i konsystencję stolca oraz częstość wypróżnień. W trakcie adaptacji mogą wystąpić zmiany w częstotliwości wypróżnień i konsystencji stolca, a u części osób dolegliwości z przewodu pokarmowego mogą ustąpić. U osób z nieswoistymi chorobami zapalnymi jelit może wystąpić złagodzenie objawów. Jednak brakuje dowodów, czy jest to spowodowane dietą eliminacyjną, czy dominacją mięsa w diecie.

Dodatkowo wyeliminowanie błonnika pozbawia bakterie jelitowe głównego substratu, co prowadzi do zmniejszenia produkcji krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych (m.in maślanu, który jest źródłem energii dla kolonocytów) oraz spadku różnorodności mikrobioty. To jedna z najczęściej podnoszonych wątpliwości wobec tej diety.

Choroby autoimmunologiczne a dieta carnivore 

Możesz spotkać się w internecie z informacjami, że dieta carnivore jest sposobem leczenia chorób autoimmunologicznych. Aktualnie ograniczone informacje na temat tej diety nie pozwalają uznać jej za terapię chorób autoimmunologicznych. Jeśli chorujesz na chorobę autoimmunologiczną, nie zmieniaj leczenia ustalonego przez lekarza dietą carnivore. 

Dieta carnivore a kwas moczowy i dna moczanowa 

Dna moczanowa jest chorobą wieloczynnikową — zależy m.in od predyspozycji genetycznych, czynności nerek oraz masy ciała. Wysokie spożycie mięsa i podrobów jest jednak jednym z udokumentowanych czynników zwiększających ryzyko jej wystąpienia. Ponieważ jednak mięso i podroby są źródłem puryn, które w organizmie są metabolizowane do kwasu moczowego, dieta carnivore może nasilać hiperurykemię u osób podatnych. Jeśli chorujesz na dnę moczanową lub masz hiperurykemię, nie powinieneś przechodzić na dietę carnivore. 

Dieta carnivore a niedobory pokarmowe

Całkowite wyeliminowanie produktów roślinnych ogranicza spożycie niektórych mikroskładników, co może prowadzić do niedoborów kwasu askorbinowego (witaminy C), witaminy D, wapnia (w wariantach ograniczających nabiał), magnezu, jodu, potasu, folianów. Każda osoba na diecie carnivore może doznać tych niedoborów, ponieważ znaczenie ma również wybór produktów i sposób ich przygotowania. 

W przypadku witaminy C skutkiem jej ciężkiego niedoboru jest szkorbut. Dieta carnivore eliminuje jej główne źródła, występuje ona również w produktach zwierzęcych, lecz są to śladowe ilości. Jednak jej ilość zależy od rodzaju produktu oraz sposobu przygotowania — podczas pieczenia, smażenia jej zawartość jeszcze się zmniejsza. Nadal jednak brakuje badań, czy dieta carnivore stosowana długoterminowo zapewnia jej wystarczające ilości. Możesz spotkać się z tezą, że przy niskim spożyciu węglowodanów zapotrzebowanie na witaminę C maleje — jednak teza ta jest niezweryfikowana i nie ma żadnego potwierdzenia w przeprowadzonych badaniach. 

Dostępność poszukiwanych preparatów w aptekach w Twojej okolicy sprawdzisz z łatwością na stronie KtoMaLek.pl.

Bibliografia

1. Goedeke, S., Murphy, T., Rush, A., Zinn, C. (2024). Assessing the Nutrient Composition of a Carnivore Diet: A Case Study Model. Nutrients, 17(1), 140. DOI:10.3390/nu17010140
2. Shephard, A. M., Ledón-Rettig, C. C. (2025). A novel carnivorous diet reduces brain telomere length. Biology letters, 21(2), 20240593. DOI:10.1098/rsbl.2024.0593
3. O'Hearn A. (2020). Can a carnivore diet provide all essential nutrients?. Current opinion in endocrinology, diabetes, and obesity, 27(5), 312–316. DOI:10.1097/MED.0000000000000576

Autor