Pluskwica groniasta — właściwości lecznicze, działanie, zastosowanie
Właściwości lecznicze pluskwicy groniastej były znane od lat. Obecnie roślina jest z powodzeniem stosowana w łagodzeniu objawów menopauzy, takich jak uderzenia gorąca czy nadmierne pocenie. Jakie jeszcze właściwości posiada pluskwica groniasta, a kiedy nie należy jej stosować?
![Kwitnąca pluskwica groniasta.](https://static.ktomalek.pl/blog/zdjecie/pluskwica-groniasta.jpg)
Pluskwica groniasta — właściwości
Pluskwica groniasta (łac. Cimicifuga racemosa) jest rośliną leczniczą, od lat stosowaną w ziołolecznictwie. Historycznie kłącze pluskwicy groniastej było wykorzystywane przez Indian do leczenia przeziębienia, kaszlu, bólu gardła, reumatyzmu oraz znajdowało zastosowanie w pobudzaniu laktacji i miesiączkowania. Ponadto korzystano z tej rośliny w łagodzeniu zaparć, niestrawności, chorobach wątroby i nerek oraz w zmniejszaniu bóli porodowych i bolesnych miesiączek.
Obecnie zastosowanie kłącza pluskwicy groniastej ma nieco inny profil i jest podyktowane zawartością licznych substancji aktywnych, zawartych w podziemnych częściach rośliny. Kłącze pluskwicy jest źródłem triterpenowych glikozydów o charakterze saponin i kwasów fenolowych. Dodatkowo surowiec leczniczy zawiera sporą ilość różnego rodzaju alkaloidów i innych związków zawierających azot.
Wśród glikozydów triterpenowych znajdziemy związki, takie jak cimiracemozydy, cimicifugozydy, cimiacerozydy, 27-deoksyakteinę i akteinę. Przedstawicielami kwasów zawartych w kłączu pluskwicy są kwas kawowy, ferulowy i izoferulowy, a wśród alkaloidów w pluskwicy występuje m.in. cytyzyna, protopina i laurolityna. Istotnym, z punktu widzenia działania farmakologicznego pluskwicy, jest zawartość N-metyloserotoniny.
Pluskwica groniasta — jak wygląda i skąd pochodzi?
Pluskwica groniasta (łac. Cimicifuga racemosa) to roślina z rodziny jaskrowatych (łac. Ranunculaceae) występująca głównie w Ameryce Północnej. Biorąc pod uwagę nową systematykę roślin, gatunek ten został włączony do rodzaju Actaea i jego obecna nazwa brzmi Actaea racemosa.
Pluskwica groniasta jest byliną o wysokości od 1 do 2 metrów, z kłączem i rozgałęzionymi korzeniami. Jej liście są złożone, składają się z ząbkowanych listków. Kwiaty pluskwicy zebrane są w groniaste kwiatostany na sztywnych, wzniesionych łodygach. Są małe, białe lub różowawe, z 3-8 działkami kielicha i dużą ilością pręcików. Kwiaty nie rozkwitają jednocześnie i tworzą efekt „płonącej świecy”, skąd wzięła się pospolita nazwa rośliny — świecznica groniasta. Owocem jest torebka zawierająca liczne, drobne nasiona.
Pluskwica groniasta — działanie, wskazania do stosowania
Kłącze pluskwicy groniastej jest surowcem leczniczym, uznanym przez Europejską Agencję Leków (EMA) za surowiec o ugruntowanym zastosowaniu medycznym w łagodzeniu skutków menopauzy, takich jak uderzenia gorąca i nadmierne pocenie się. Oznacza to, że istnieją dowody naukowe potwierdzające jej bezpieczeństwo i skuteczność w tym wskazaniu.
Ponadto pluskwica groniasta bywa stosowana w łagodzeniu bolesnego miesiączkowania oraz jest coraz częstszym składnikiem kosmetyków opóźniających procesy starzenia się skóry.
Pluskwica groniasta a łagodzenie objawów menopauzy
Kłącze pluskwicy groniastej jest skutecznym ziołem, łagodzącym uciążliwe objawy kliniczne, towarzyszące niedoborowi estrogenów u kobiet w okresie przekwitania. Należą do nich takie symptomy, jak uderzenia gorąca, nadmierne pocenie się, stany napięcia nerwowego i trudności w zasypianiu. Dodatkowo w badaniach zaobserwowano, że u kobiet stosujących kłącze pluskwicy groniastej udało się przywrócić prawidłowy obraz cytologiczny nabłonka pochwy, ograniczając zmiany zanikowe charakterystyczne dla okresu około- i postmenopauzalnego.
Pluskwica groniasta a łagodzenie bolesnych miesiączek
Mechanizm działania składników kłącza pluskwicy groniastej obejmuje nie tylko aktywność okołohormonalną, ale i oddziaływania na poziomie ośrodkowego układu nerwowego. Ekstrakty z kłącza pluskwicy wykazują działanie agonistyczne, czyli aktywujące receptory opioidowe. Ten mechanizm może być odpowiedzialny za efekt przeciwbólowy, obserwowany wśród pacjentek, cierpiących z powodu bolesnego miesiączkowania.
Pluskwica groniasta jako składnik kosmetyków
Stosowanie wyciągów z kłącza świecznicy groniastej jest coraz bardziej popularne w branży kosmetycznej. Dowiedziono, że pluskwica groniasta może wpływać na ograniczenie rozpadu naturalnego kolagenu i kwasu hialuronowego w skórze, co przyczynia się do opóźnienia starzenia skóry. Co więcej, pluskwica ma właściwości przeciwutleniające, niwelując dzięki temu uszkodzenia DNA powstałe w wyniku np. szkodliwego działania promieni UV. Ekstrakty z pluskwicy wykazują też działanie drenujące w obrębie skóry. Przy ich regularnym stosowaniu zmniejsza się poziom zastojów limfatycznych w obrębie policzków i okolic oczu, a zwiększa się poziom mikrocyrkulacji, co zmniejsza obrzęki w tych okolicach.
Pluskwica groniasta — jak dawkować?
Dawkowanie pluskwicy groniastej zależy od konkretnego preparatu. W łagodzeniu objawów menopauzy, tabletki zawierające pluskwicę stosuje się dwa razy dziennie, przez okres nie dłuższy niż 6 miesięcy. Możliwe jest także wykonanie naparów z kłączy rośliny, jednak stosowanie preparatów w postaci tabletek, ze ściśle określoną zawartością substancji czynnych, wydaje się bezpieczniejszym wyborem.
Leki i suplementy zawierające pluskwicę groniastą
Na rynku dostępne są tabletki z pluskwicą, zarejestrowane jako leki oraz tabletki i kapsułki zawierające pluskwicę w połączeniu z innymi surowcami, łagodzącymi przebieg menopauzy — czerwoną koniczyną i szałwią — o statusie suplementu diety.
Pluskwica groniasta w ciąży
Nie zaleca się stosowania pluskwicy groniastej w ciąży i podczas karmienia piersią.
Pluskwica groniasta — przeciwwskazania i środki ostrożności
Należy skonsultować się z lekarzem w przypadku chęci zażywania pluskwicy groniastej podczas stosowania hormonalnej terapii zastępczej oraz w przypadku, gdy zdiagnozowano wcześniej u pacjenta nowotwór hormonozależny lub gdy pacjent podlega aktualnie jego leczeniu.
Pluskwica groniasta — możliwe działania niepożądane
Wśród skutków ubocznych stosowania pluskwicy groniastej można wymienić zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego (niestrawność, biegunkę), skórne reakcje alergiczne (pokrzywkę, swędzenie, wysypkę), obrzęk twarzy i obrzęki obwodowe oraz przyrost masy ciała.
Pluskwica groniasta — interakcje z lekami i innymi ziołami
Pluskwica groniasta może wykazywać interakcje z lekami przeciwnowotworowymi, np. cisplatyną i tamoksyfenem. Równoczesne stosowanie z atorwastatyną zwiększa ryzyko hepatotoksyczności.
Pluskwica groniasta w Ziołopedii — podsumowanie
Pluskwica groniasta od lat była wykorzystywana w ziołolecznictwie. Obecnie jest głównie stosowana w łagodzeniu objawów menopauzy oraz w kosmetykach o działaniu przeciwstarzeniowym. Działania niepożądane przy jej regularnym stosowaniu pojawiają się raczej rzadko, niemniej nie należy jej stosować przez czas dłuższy niż 6 miesięcy.
Bibliografia
- Krauze-Baranowska, Mirosława, Lukrecja Łużyńska, and Katarzyna Kimel. "Cimicifuga racemosa L.–efficacy and safety of use in menopause." Postępy Fitoterapii (2022).
- Kulwikowska A.,Lewandowska S., Imko-Walczuk B. "Rola roślinnych surowców kosmetycznych w leczeniu schorzeń dermatologicznych wywołanych hiperandrogenizmem". Przegląd Dermatologiczny 98 (2011): 128-133.
- European Medicine Agency (EMA): European Union herbal monograph on Cimicifuga racemosa (L.) Nutt., rhizome. EMA/HMPC/48745/2017. 2011, 98, 128–133.
Autor
Redakcja KtoMaLek.pl - Zespół redakcyjny KtoMaLek.pl tworzą doświadczeni farmaceuci, którzy specjalizują się w różnych obszarach tematyki zdrowotnej. Doświadczenie zdobyte w zawodzie oraz wiedza uzyskana podczas studiów farmaceutycznych, pozwalają na tworzenie merytorycznych treści zgodnych z EBM (and. Evidence-based Medicine), opartych na rzetelnych źródłach — aktualnych badaniach naukowych, branżowych podręcznikach i książkach. Za praktyką podążają również pasja i niesłabnąca chęć do poszerzania wiedzy oraz dzielenia się nią z pacjentami. Dzięki temu użytkownicy otrzymują dostęp do ciekawych i angażujących materiałów edukacyjnych.