Redakcja KtoMaLek.pl

Zespół redakcyjny KtoMaLek.pl tworzą doświadczeni farmaceuci, którzy specjalizują się w różnych obszarach tematyki zdrowotnej. Doświadczenie zdobyte w zawodzie oraz wiedza uzyskana podczas studiów farmaceutycznych, pozwalają na tworzenie merytorycznych treści zgodnych z EBM (and. Evidence-based Medicine), opartych na rzetelnych źródłach — aktualnych badaniach naukowych, branżowych podręcznikach i książkach. Za praktyką podążają również pasja i niesłabnąca chęć do poszerzania wiedzy oraz dzielenia się nią z pacjentami. Dzięki temu użytkownicy otrzymują dostęp do ciekawych i angażujących materiałów edukacyjnych.

redakcja@ktomalek.pl

Diagnosta przygotowuje fiolki z krwią do badania APTT.

Badanie APTT (czas kaolinowo-kefalinowy) — co to za badanie, jak się do niego przygotować, jakie są normy?

APTT (ang. Activated Partial Thromboplastin Time), czyli czas częściowej tromboplastyny po aktywacji, nazywany także czasem kaolinowo-kefalinowym, to jedno z podstawowych badań diagnostycznych, które pozwala na ocenę układu krzepnięcia krwi. Badanie to ma szczególne znaczenie w monitorowaniu leczenia przeciwzakrzepowego oraz w diagnostyce zaburzeń hemostazy. Co oznacza zbyt wysoki lub niski APTT? Jak przygotować się do badania? Na te i inne pytania znajdziesz odpowiedź w poniższym opracowaniu.

Starsza osoba zjada lekki posiłek zgodny z zasadami diety lekkostrawnej.

Dieta lekkostrawna – na czym polega i kiedy jest wskazana? Przykładowy jadłospis

Zdrowe żywienie jest jednym z fundamentów profilaktyki zdrowotnej, mającym ogromny wpływ na nasz stan zdrowia, postępujące procesy starzenia i stopień ryzyka rozwoju wielu schorzeń. Specjaliści od wielu lat powołują się na stale aktualizowane zalecenia żywieniowe, znane obecnie jako Talerz Zdrowego Żywienia (dawniej Piramida Zdrowego Żywienia). Wśród nas są jednak osoby, które wymagają indywidualnego podejścia żywieniowego np. z powodu występującej choroby układu pokarmowego. Takim pacjentom lekarz lub dietetyk może zalecić stosowanie tzw. diety lekkostrawnej. Choć termin ten wydaje się jasny i zrozumiały, w praktyce okazuje się, że pacjenci nie wiedzą, na czym dokładnie polega żywienie w diecie łatwostrawnej i mają problem ze skomponowaniem jadłospisu.

Pszczoła siedzi na palcu ludzkiej dłoni.

Alergia na jad owadów — objawy, diagnostyka, leczenie i pierwsza pomoc

Alergia na jad owadów to nadmierna i z reguły gwałtownie przebiegająca reakcja organizmu o charakterze miejscowym lub ogólnym, która występuje po użądleniu owada. Owadami tymi najczęściej są insekty zaliczane do rzędu owadów błonkoskrzydłych (takich jak pszczoły, osy czy szerszenie), a także błonkówek z rodziny mrówkowatych. Alergię na jad owadów zalicza się do reakcji nadwrażliwości typu I, która może być na tyle niebezpieczna, że u niektórych osób może zagrażać życiu. W Europie szacunkowo nawet 8% ludności może doświadczyć alergii na jad owada. Choć uczulenie na jad pszczoły czy uczulenie na jad osy nie dotyczy wszystkich osób, jego konsekwencje bywają poważne i wymagają szybkiej interwencji lekarskiej. Więcej na temat alergii na jad owadów — objawów, diagnostyki, leczenia i pierwszej pomocy po użądleniu przeczytasz w poniższym opracowaniu.

Soki z różnych warzyw i owoców stosowane w diecie sokowej.

Czy dieta sokowa jest bezpieczna? Zasady detoksu sokowego, opinie ekspertów, zagrożenia

Dieta sokowa to jeden z popularnych trendów żywieniowych, który przyciąga obietnicą szybkiego „detoksu” organizmu i utraty kilogramów. Choć brzmi atrakcyjnie, jej realny wpływ na zdrowie budzi wiele pytań. Aby rzetelnie ocenić ten sposób żywienia, warto omówić jego podstawowe zasady, poznać stanowisko ekspertów oraz zwrócić uwagę na możliwe zagrożenia wynikające z dłuższego stosowania. 

Komary przenoszące wirus żółtej febry.

Żółta gorączka (żółta febra) — co to za choroba? Objawy, badania, szczepienia

Żółta febra, znana również jako żółta gorączka (ang. yellow fever), to ostra wirusowa choroba zakaźna, przenoszona przez komary. Wywołuje ją wirus żółtej gorączki z rodzaju Flavivirus, który należy do tej samej rodziny wirusów co wirus dengi, Zika i japońskiego zapalenia mózgu. Żółta gorączka występuje endemicznie w niektórych rejonach Afryki Subsaharyjskiej oraz Ameryki Południowej i zaliczana jest do jednej z gorączek krwotocznych.

Pielęgniarka podaje pacjentowi test ureazowy na Helicobacter pylori.

Test ureazowy na Helicobacter pylori — na czym polega, kiedy się go wykonuje, jak przygotować się do badania?

Zakażenie bakterią Helicobacter pylori dotyczy znacznej części społeczeństwa. U niektórych przebiega bezobjawowo, a u innych bakteria daje znać o swojej obecności poprzez liczne dolegliwości, np. żołądkowe. Istnieje kilka metod wykrywania obecności H.pylori — inwazyjne i nieinwazyjne. Często stosuje się w tym celu test ureazowy, badania serologiczne czy test oddechowy. Jak przebiega diagnostyka zakażenia Helicobacter pylori?  Jak wygląda szybki test ureazowy i jak odczytać jego wynik? Więcej na temat testów służących wykryciu obecności bakterii H.pylori przeczytasz w poniższym tekście.

Informacje na temat potasu z układu okresowego pierwiastków.

Hiperkaliemia (hiperpotasemia) — jakie mogą być objawy i skutki nadmiaru potasu?

Zbyt wysokie stężenie potasu w surowicy krwi określa się mianem hiperkaliemii. Może mieć wiele przyczyn, które wpływają na długotrwałe postępowanie lecznicze u pacjenta. Istnieją sprecyzowane wytyczne, które jasno wskazują sposób postępowania u chorych z hiperkaliemią. Zależnie od stopnia hiperpotasemii, ewentualnego toksycznego wpływu nadmiaru potasu na konkretne organy, całościowe postępowanie lecznicze może się nieco różnić. Kiedy mówimy o hiperpotasemii? Jak objawia się nadmiar potasu w organizmie? Jak wygląda leczenie hiperkaliemii?

Kobieta sięga po jedzenie, obok stoi szklanka oraz butelka z alkoholem.

Alkohol a cholesterol — w jaki sposób alkohol wpływa na profil lipidowy?

Związek pomiędzy spożywaniem alkoholu a poziomem cholesterolu od dawna budzi zainteresowanie nie tylko medyków i naukowców, ale także pacjentów. Niektóre doniesienia sugerują, że umiarkowane picie alkoholu może przynieść pewne korzyści dla profilu lipidowego, inne zaś zwracają uwagę na ryzyko związane z jego nadużywaniem. Jak zatem alkohol wpływa na nasz lipidogram? Czy rodzaj spożywanego alkoholu ma znaczenie w kontekście poziomu cholesterolu i trójglicerydów? Czy można łączyć leki na cholesterol z alkoholem? Na te i inne pytania znajdziesz odpowiedź w poniższym artykule.

Kolorowe tabletki i kapsułki wysypane z białej buteleczki.

Nowa lista leków refundowanych od 1 stycznia 2026 r. Sprawdź, co warto wiedzieć!

1 stycznia 2026 r. weszła w życie znowelizowana lista refundowanych leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych. Jak informuje Ministerstwo Zdrowia, refundacją objęto 24 nowe terapie, z czego 7 w ramach refundacji aptecznej. Resort chwali się także stale rosnącymi nakładami na politykę lekową i refundację produktów leczniczych. Sprawdźmy zatem, jakie nowości czekają pacjentów od stycznia.

Lekarz pokazuje model nerki.

Nefropatia cukrzycowa (cukrzycowa choroba nerek) — przyczyny, objawy, leczenie, powikłania

Nefropatia cukrzycowa (cukrzycowa choroba nerek) to postępujące uszkodzenie strukturalne i czynnościowe nerek, rozwijające się na podłożu przewlekłej hiperglikemii. Może prowadzić do niewydolności nerek, która w konsekwencji może zakończyć się śmiercią. Najlepszym sposobem na spowolnienie postępu choroby jest kontrola modyfikowalnych czynników ryzyka. Jakie są czynniki ryzyka nefropatii cukrzycowej? Jakie badania należy wykonać przy podejrzeniu nefropatii cukrzycowej? Czy flozyny zapobiegają postępowi cukrzycowej choroby nerek?

Kwitnący przywrotnik pospolity.

Przywrotnik pospolity — właściwości lecznicze, działanie, zastosowanie 

Przywrotnik pospolity (łac. Alchemilla vulgaris) to ziele potocznie zwane „Ziołem Matki Boskiej”. Powszechnie występuje na terenach m.in. Polski i całej Europy. W ziołolecznictwie było stosowane w celu zmniejszenia bólów menstruacyjnych czy biegunek. Dzięki wysokiemu stężeniu m.in. flawonoidów, ekstrakty z przywrotnika wykazują działanie przyspieszające gojenie ran. Jak przyrządzić herbatę z ziela przywrotnika? Na co pomaga ziele przywrotnika?

Fiolki i strzykawki na turkusowym tle.

Wścieklizna — groźna zoonoza wirusowa. Ryzyko, objawy, profilaktyka

Wścieklizna jest wyjątkowo niebezpieczną, odzwierzęcą chorobą zakaźną. Wywoływana jest przez wirusa wścieklizny – RABV, który wnika do układu nerwowego. Po wystąpieniu objawów wścieklizny śmiertelność wynosi 100% i nie istnieją skuteczne metody leczenia. Dlatego szczególnie ważna jest profilaktyka poekspozycyjna, która – w przypadku pogryzienia przez zwierzę zakażone wścieklizną – daje dużą szansę na zapobieżenie rozwinięciu się choroby. Jakie badania krwi wykonać, aby potwierdzić zakażenie? Jakie są pierwsze objawy wścieklizny u człowieka? Czy wirus wścieklizny może przetrwać na przedmiotach?

Kobieta nałożyła krem emolientowy na dłoń.

Emolienty — jak działają, kiedy je stosować, które wybrać dla dorosłego, a które dla dziecka?

Skóra jest jednym z ważniejszych organów organizmu. To ona chroni przed zimnem, słońcem, zanieczyszczeniami i szkodliwymi substancjami z otoczenia. Czasami, poprzez działanie tych czynników, skóra staje się wysuszona, podrażniona i nadmiernie wrażliwa. Klimatyzacja, używanie detergentów, a nawet stres mogą powodować, że skóra będzie w gorszej kondycji. Ważne jest, aby przez cały rok odpowiednio ją pielęgnować. Z pomocą mogą przyjść emolienty, które działają jak tarcza ochronna dla skóry. Przykłady emolientów, które można znaleźć w aptece lub drogerii,  to maści, kremy, olejki, mleczka lub balsamy do ciała, a także szampony.

Owoce wiśni pospolitej na drzewie.

Wiśnia pospolita — właściwości, lecznicze, działanie, zastosowanie

Wiśnia pospolita to popularna w Polsce roślina, której właściwości lecznicze były szeroko stosowane już w medycynie ajurwedyjskiej i Unani (Persko-Arabskiej). W medycynach wschodu nie tylko wykorzystywano owoce wiśni, ale także jej gałązki czy liście. Współcześnie jednak stosuje się jedynie owoce tej rośliny, które bogate są w wiele składników aktywnych. Więcej o składzie wiśni pospolitej i jej właściwościach zdrowotnych dowiesz się z poniższego artykułu.  

Diagnosta wyciąga fiolkę krwi do badania apolipoproteiny B.

Apolipoproteina B (ApoB) — kiedy ją oznaczyć? Badanie, normy, podwyższona i obniżona Apo B

Apolipoproteina B (apoB) to składnik białkowy wszystkich lipoprotein o małej i bardzo małej gęstości (LDL i VLDL), z wyjątkiem HDL, które transportują cholesterol oraz trójglicerydy we krwi. ApoB występuje w dwóch izoformach — apoB 48 oraz apoB 100. Każda cząsteczka LDL zawiera dokładnie jedną cząsteczkę apoB 100, dlatego pomiar apolipoproteiny B odzwierciedla całkowitą liczbę aterogennych cząsteczek – czyli takich, które mogą odkładać się w ścianach naczyń tętniczych i przyczyniać się do rozwoju miażdżycy. Badanie poziomu apolipoproteiny B warto wykonać zwłaszcza u osób z zaburzeniami lipidowymi, cukrzycą typu 2, zespołem metabolicznym, otyłością brzuszną, nadciśnieniem tętniczym, którzy posiadają wysokie ryzyko sercowo-naczyniowe, nawet jeśli mają prawidłowy poziom frakcji LDL. Jakie są normy stężenia ApoB? Co może oznaczać jej nieprawidłowy poziom?

Skład mikrobiomu jelitowego rysunkowej postaci.

Mikrobiom jelitowy i jego znaczenie dla zdrowia. Funkcje, skład bakterii jelitowych

Prawidłowo funkcjonujące jelita to nie tylko dobre trawienie, ale też silna odporność, lepsze samopoczucie i ochrona przed wieloma chorobami. Coraz więcej badań potwierdza, że kluczową rolę w tym procesie odgrywa mikrobiom jelitowy — niewidzialny ekosystem miliardów bakterii, który żyje w naszym organizmie i współpracuje z nim każdego dnia. Jakie ważne znaczenie dla zdrowia ma mikrobiom jelitowy? Jakie są funkcję i jaki jest skład bakterii jelitowych?

Kwas hialuronowy w formie kosmetyków.

Kwas hialuronowy — rola w organizmie, właściwości, zastosowanie w medycynie i kosmetyce

Kwas hialuronowy (HA – hyaluronic acid) to związek chemiczny należący do grupy polisacharydów, a dokładniej glikozaminoglikanów. Najczęściej spotykany jest pod postacią soli – hialuronianu sodu. Nazwa hialuronianu pochodzi od greckiego słowa „hyalos” w związku z jego wyglądem – szklistym i przejrzystym. Obecnie kwas hialuronowy cieszy się rosnącą popularnością w medycynie i kosmetyce. Jakie właściwości ma kwas hialuronowy oraz jaka jest jego rola w organizmie?

Cząsteczka molibdenu i produkty spożywcze zawierające ten pierwiastek.

Molibden (Mo) — rola w organizmie, skutki nadmiaru i niedoboru, źródła w diecie

Molibden to pierwiastek śladowy kluczowy dla prawidłowego funkcjonowania organizmu roślin i zwierząt. Został odkryty w 1778 r. przez szwedzkiego chemika Karla Scheele. Jego nazwa pochodzi od greckiego słowa „molybdos”, które oznacza „podobny do ołowiu” – a to dlatego, że początkowo molibden jako pierwiastek mylony był właśnie z ołowiem. Co to jest molibden? Jaka jest jego rola w organizmie? Jakie są  źródła molibdenu w diecie? Jakie skutki przynosi jego niedobór i nadmiar? Na wszystkie te pytania odpowiedź znajdziesz w poniższym artykule.

Rysunkowy lekarz bada serce.

Kardiomiopatia — co to za choroba? Przyczyny, rodzaje, objawy, leczenie

Kardiomiopatie to grupa chorób, w których dochodzi do czynnościowych i strukturalnych zaburzeń w obrębie mięśnia sercowego, przy braku choroby wieńcowej, nadciśnienia tętniczego, wady zastawkowej lub wrodzonej wady serca o nasileniu wystarczającym do wywołania obserwowanej dysfunkcji. Podział kardiomiopatii opiera się na cechach fenotypowych i klinicznych. Europejskie Towarzystwo Kardiologiczne (ESC) oraz American Heart Association opracowały dwie główne klasyfikacje tych chorób.

Pracownik medyczny trzyma w rękach zdjęcie RTG klatki piersiowej.

Rentgen (RTG) klatki piersiowej — wskazania, przeciwwskazania, przygotowania do badania. Czy potrzebne jest skierowanie? 

Rentgen (RTG) klatki piersiowej (zwany potocznie prześwietleniem klatki piersiowej) jest jednym z podstawowych badań diagnostycznych wykonywanych do oceny nie tylko klatki piersiowej, ale również serca, płuc i żeber. Bardzo często służy również do monitorowania postępów leczenia niektórych chorób oraz kontroli zrostu kostnego w przypadku złamań. Czym jest RTG klatki piersiowej oraz czy na wykonanie zdjęcia klatki piersiowej trzeba mieć skierowanie? Na te i inne pytania znajdziesz odpowiedź poniżej.

Mężczyzna chwyta się za klatkę piersiową, męczą go duszności.

Czego objawem mogą być duszności? Najczęstsze przyczyny, diagnostyka, leczenie

Duszność odnosi się do subiektywnie odczuwanej trudności lub dyskomfortu podczas oddychania, które pacjent sam zauważa i zgłasza. Duszność należy odróżnić od takich pojęć jak tachypnoe czy hiperwentylacji i hiperpnea, które odnoszą się do zmian w oddychaniu niezależnie od subiektywnych odczuć pacjenta i nie zawsze są związane z dusznością. Więcej o duszności, ich objawach, przyczynach, diagnostyce oraz leczeniu dowiesz się z poniższego artykułu.

Mężczyzna doświadcza uciążliwych objawów przepukliny rozworu przełykowego.

Przepuklina rozworu przełykowego — przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie, profilaktyka

Przepuklina rozworu przełykowego to stan, w którym część żołądka przemieszcza się przez otwór w przeponie do klatki piersiowej. Przepuklina ta jest dość powszechna, szczególnie u osób starszych i może być bezobjawowa lub wymagać leczenia, jeśli powoduje dolegliwości. Jakie są przyczyny i objawy przepukliny rozworu przełykowego? Na czym polega diagnostyka, leczenie oraz profilaktyka przepukliny przełyku?