Alkohol a cholesterol — w jaki sposób alkohol wpływa na profil lipidowy?

Alkohol a lipidogram – jak spożywanie alkoholu wpływa na poziom cholesterolu i trójglicerydów?

Lipidogram to badanie laboratoryjne, które pozwala lekarzowi ocenić stężenie cholesterolu całkowitego, a także jego frakcji HDL i LDL oraz trójglicerydów. Alkohol wpływa praktycznie na wszystkie parametry lipidogramu, choć efekt działania zależny jest od ilości, rodzaju spożywanego napoju i indywidualnych predyspozycji organizmu. W umiarkowanych ilościach alkohol może nieznacznie zwiększać stężenie HDL, co teoretycznie obniża ryzyko miażdżycy. Czerwone wino, bogate w polifenole, wykazuje właściwości przeciwutleniające, co może pozytywnie oddziaływać na naczynia krwionośne. Jednakże potencjalne korzyści są na tyle niewielkie, że nie powinny być pretekstem do rozpoczęcia picia alkoholu!

Nadmiar alkoholu a cholesterol

Spożywanie większych ilości alkoholu, szczególnie regularnie, prowadzi do wzrostu poziomu trójglicerydów i frakcji LDL, co jest bezpośrednio związane z rozwojem miażdżycy, choroby wieńcowej czy zapalenia trzustki. Badania naukowe potwierdzają, że nadużywanie alkoholu negatywnie wpływa na profil lipidowy, prowadząc do m.in. hipertrójglicerydemii.

Należy także pamiętać, że nadmierne spożycie alkoholu pod postacią alkoholizmu zawsze prowadzi do negatywnych konsekwencji zdrowotnych, w tym do wzrostu stężenia trójglicerydów, obniżenia frakcji HDL. Może też sprzyjać rozwojowi stłuszczenia i marskości wątroby, które wtórnie wpływają na metabolizm tłuszczów.

Trójglicerydy a alkohol – poważne zagrożenie

Związek pomiędzy trójglicerydami a alkoholem jest szczególnie istotny. Alkohol jest metabolizowany w wątrobie, gdzie przyczynia się do wzrostu syntezy kwasów tłuszczowych i ich magazynowania w postaci trójglicerydów. Prowadzi to do hipertrójglicerydemii, która zwiększa ryzyko ostrego zapalenia trzustki, miażdżycy i chorób układu krążenia czy cukrzycy typu 2. Dlatego też, jeśli w naszym lipidogramie stwierdzono hipertriglicerydemię, powinniśmy bezwzględnie zaprzestać spożywania alkoholu. To ważne, by nie dopuścić podwyższenia już i tak zbyt wysokiego stężenia trójglicerydów i przez to nie narażać się jeszcze bardziej na skutki tego zaburzenia.

Piwo, wódka, wino – wpływ różnych trunków

Piwo a cholesterol

W kontekście spożywania piwa warto wspomnieć, że pomimo niższej zawartości alkoholu w piwie niż w wódce, spożywanie piwa może negatywnie wpływać na lipidogram. Piwo bogate jest w cukry proste i złożone, które na skutek odpowiednich przemian w organizmie zwiększają poziom trójglicerydów, a także powodują wzrost frakcji LDL. Zatem czy piwo podwyższa cholesterol? Tak! Szczególnie jeśli spożywane jest regularnie i w dużych ilościach. Piwo nie powinno być spożywane przez pacjentów ze zbyt wysokim stężeniem trójglicerydów. 

Wódka a cholesterol

Wódka, jako czysty alkohol etylowy, nie zawiera węglowodanów, ale spożywana nawet w umiarkowanych ilościach prowadzi do wzrostu poziomu trójglicerydów i frakcji cholesterolu LDL. Jej nadużywanie zdecydowanie wiąże się ze wzrostem ryzyka chorób sercowo-naczyniowych.

Wino a cholesterol

Wino, zwłaszcza czerwone, często wymieniane jest w kontekście korzyści zdrowotnych dla układu sercowo-naczyniowego. Związek wina z cholesterolem był wielokrotnie badany. Czerwone wino bogate jest w polifenole, takie jak resweratrol, które poprzez swoje antyoksydacyjne działanie mogą powodować wzrost frakcji cholesterolu HDL i działać ochronnie na śródbłonek naczyń krwionośnych. Jednak efekty te obserwowane są przy bardzo umiarkowanym spożyciu (maksymalnie 1 kieliszek dziennie dla kobiet i 2 dla mężczyzn). Nadużywanie spożycia alkoholu niweluje wszelkie potencjalne korzyści. 

Leki na cholesterol a alkohol – możliwe interakcje

Wiele osób przyjmujących statyny, ezetymib lub fibraty, zastanawia się, czy spożywanie alkoholu, jeśli biorą tabletki na cholesterol, jest bezpieczne? Alkohol może nasilać działania niepożądane leków, zwłaszcza ich działanie hepatotoksyczne (uszkodzenie wątroby). Przykładowo do niepożądanych efektów działania statyn zalicza się między innymi możliwość rabdomiolizy (uszkodzenia mięśni) oraz wzrost aktywności transaminaz wątrobowych i kinazy kreatynowej, a alkohol (jego wątrobowy metabolizm) dodatkowo powoduje obciążenie wątroby. Dlatego regularne picie alkoholu podczas farmakologicznej terapii obniżającej stężenie cholesterolu może prowadzić do powstania powikłań, które przy abstynencji alkoholowej by nie wystąpiły. 

Dostępność leków w aptekach w Twojej okolicy możesz sprawdzić w serwisie KtoMaLek.pl.

Po jakim czasie spada cholesterol po odstawieniu alkoholu?

Po zaprzestaniu picia alkoholu poprawa parametrów lipidowych może być zauważalna już po kilku tygodniach abstynencji. Jednak normalizacja lipidogramu często wymaga kilku miesięcy. Kluczowe jest także wprowadzenie właściwej diety i aktywności fizycznej, a także regularne stosowanie leków zaleconych przez lekarza.

Podsumowanie — cholesterol a alkohol

Alkohol wywiera istotny wpływ na profil lipidowy. Umiarkowane spożycie może nieznacznie zwiększyć poziom HDL, ale nadmiar alkoholu – niezależnie od rodzaju spożywanego trunku – prowadzi do wzrostu poziomu frakcji LDL i trójglicerydów. 
Mimo umiarkowanych korzyści ze spożycia niewielkich ilości alkoholu, nie powinno się zachęcać niepijących pacjentów do jego spożywania. 

Osoby z zaburzeniami lipidowymi, a także pacjenci przyjmujący leki na cholesterol, powinny unikać alkoholu lub skonsultować możliwość jego spożycia z lekarzem, lub farmaceutą.

Bibliografia

1. Rimm E.B., Chan A.T., Sesso H.D. (2024). Alcohol and cardiovascular disease: new evidence for an old controversy. JAMA Netw Open, 7(3):e2349692. doi:10.1001/jamanetworkopen.2024.49692.
2. Jani B.D., Katikireddi S.V., Batty G.D., Murray A.D., Norrie J., Sudlow C., et al. (2024). Association between alcohol consumption and lipid profile in UK Biobank: a cross-sectional analysis. JAMA Netw Open, ;7(3):e2346923. doi:10.1001/jamanetworkopen.2024.46923.
3. Lieber C.S.: Alcohol and lipid metabolism. In: Feingold KR, Anawalt B, Boyce A, et al., editors. Endotext [Internet], 2000. Dostępne na:  https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/B9780323858571000365 (Dostęp: 07.2025 r.).
4. Redón J., Coca A., Lozano J.V., Martell-Claros N., Llisterri J.L., García-Puig J., et al.: Alcohol consumption and lipid profile in Spain: a population-based study. J Clin Med. 2022;11(16):4797. doi:10.3390/jcm11164797.
5. Masełbas W., Sokołowski M., Kowalczyk M., Chmielnicka K. (2019).  Lipid profile and alcoholism. Int J Adv Med., 6(5). Artykuł dostępny na:  https://www.researchgate.net/publication/334970229_Lipid_profile_and_alcoholism 
6. (Dostęp: 07.2025 r.)
7. Drugs.com. Cholesterol Medications and Alcohol – Is it safe? Artykuł dostępny na: https://www.drugs.com/article/cholesterol-medications-alcohol.html (Dostęp: 07.2025 r.).
8. Piechota M., Piechota A. (2018). Alcohol and lipid disorders – impact of alcohol on the lipid profile. Pol Heart J., 76(4), s. 420–423.
9. Błaszczyk A. (2016). Właściwości zdrowotne wina. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, 423, s. 9–20. Artykuł dostępny na: https://dbc.wroc.pl/Content/36575/PDF/Blaszczyk_Wlasciwosci_Zdrowotne_Wina_2016.pdf (Dostęp: 07.2025 r.).
10. Kosiński P., Dobrowolski P.,  Filipiak K.J. (2008). Współczesne farmakologiczne możliwości zwiększania stężeń cholesterolu frakcji HDL. Choroby Serca i Naczyń, 5, 2, s. 87–92.

Autor