Biopsja cienkoigłowa — co to za badanie i jak się do niego przygotować?

Z tego artykułu dowiesz się:

• jak przygotować się do badania;
• o biopsji cienkoigłowej tarczycy, piersi i węzła chłonnego;
• czym różni się biopsja cienkoigłowa od gruboigłowej;
• ile kosztuje biopsja cienkoigłowa.

Jak przygotować się do biopsji?

Przygotowanie do biopsji nie jest skomplikowane i nie wymaga drastycznych zmian w codziennym grafiku. Warto jednak pamiętać o kilku kluczowych zasadach, które zapewnią bezpieczeństwo i ułatwią lekarzowi precyzyjne przeprowadzenie zabiegu:

• poinformuj o lekach: najważniejszą kwestią jest przekazanie lekarzowi informacji o wszystkich przyjmowanych na stałe preparatach, a w szczególności o lekach przeciwzakrzepowych;
• zabierz dokumentację: na wizytę należy obowiązkowo przynieść wcześniejszą dokumentację medyczną dotyczącą badanego narządu. Kluczowy jest opis aktualnego badania USG; 
• zadbaj o dostęp do pola zabiegowego: przed wejściem do gabinetu zdejmij wszelkie ozdoby, które mogłyby utrudniać badanie;
• rezygnacja z kosmetyków: w przypadku biopsji piersi lub węzłów pachowych warto zrezygnować z używania balsamów, pudrów czy dezodorantów przed badaniem, ponieważ mogą one powodować zakłócenia w obrazie USG;
• jedzenie i picie: w przeciwieństwie do wielu badań diagnostycznych, biopsja nie musi być wykonywana na czczo. Można ją przeprowadzić o dowolnej porze dnia;
• wygodny ubiór: wybierz ubranie, które zapewnia łatwy dostęp do miejsca, z którego będzie pobierany materiał;
• odpoczynek po zabiegu: zaleca się unikanie intensywnego wysiłku fizycznego przez 24 godziny po badaniu, aby umożliwić pełną regenerację tkanek.

Dostępność leków w aptekach w Twojej okolicy możesz sprawdzić w serwisie KtoMaLek.pl.

Na czym polega biopsja cienkoigłowa tarczycy?

Guzki tarczycy to dosyć powszechny problem. Choć większość z nich to zmiany łagodne, około 5-10% stanowią nowotwory złośliwe. Tradycyjne metody, takie jak badanie stężenia hormonów czy scyntygrafia, dostarczają cennych informacji, ale bywają niewystarczające dla wykluczenia nowotworu. Tu z pomocą przychodzi biopsja aspiracyjna cienkoigłowa (BAC) – metoda pierwszego wyboru, uznawana za tanią i bezpieczną.

Na czym polega badanie i jak się je opisuje?

Biopsja tarczycy polega na pobraniu komórek z guzka za pomocą igły pod kontrolą USG. Pobrany materiał ocenia patomorfolog, według międzynarodowego standardu zwanego Systemem Bethesda (BSRTC). Dzieli wyniki na 6 kategorii:

• niezadowalający / niediagnostyczny: zbyt mała liczba komórek, do postawienia diagnozy;
• łagodny: najczęstszy wynik, dający pacjentowi duży spokój;
• atypia o nieokreślonym znaczeniu (AUS): zmiany budzące pewien niepokój, ale niewystarczające do rozpoznać nowotworu;
• nowotwór pęcherzykowy (FN): zmiany wymagają czujności i często rozważenia operacji;
• podejrzenie złośliwości: wysokie prawdopodobieństwo nowotworu;
• złośliwy: wynik niemal jednoznaczny z chorobą nowotworową.

Ile trwa biopsja cienkoigłowa tarczycy i czy boli?

Biopsja tarczycy pod względem odczuć przypomina zwykły zastrzyk. Dzięki użyciu bardzo precyzyjnych, cienkich igieł ból jest sprowadzony do minimum, dlatego podawanie dodatkowego znieczulenia nie jest konieczne. Cała procedura zajmuje zazwyczaj od 5 do 15 minut, a samo nakłucie trwa zaledwie kilka sekund. Po zabiegu może pojawić się lekka tkliwość lub mały siniak, co jest naturalną reakcją organizmu i znika samoistnie w ciągu paru dni. W przypadku pojawienia się gorączki lub silnego obrzęku niezwłocznie skontaktuj się z lekarzem.

Jak wygląda biopsja cienkoigłowa piersi?

Wyczuwalny guzek w piersi to sytuacja, która wymaga sprawnej i precyzyjnej oceny. Biopsja cienkoigłowa jest często pierwszym krokiem, który pozwala przeprowadzić diagnostykę, ale nie wyklucza zabiegu chirurgicznego. Czas jej trwania to zaledwie kilka minut. 

Zalety BAC piersi to:

• minimalna inwazyjność: niskie ryzyko krwiaków czy powikłań, takich jak odma opłucnowa;
• szybkość: wyniki są dostępne znacznie szybciej niż w przypadku biopsji gruboigłowej;
• komfort pacjentki: zabieg jest mniej bolesny i tańszy w wykonaniu niż metody chirurgiczne czy gruboigłowe.

Warto podkreślić, że biopsja cienkoigłowa osiąga najwyższą skuteczność, gdy staje się elementem tzw. metody potrójnej, która obejmuje: ocenę kliniczną (badanie przez lekarza), mammografię oraz biopsję aspiracyjną cienkoigłową (BAC). Zastosowanie tych trzech kroków jednocześnie pozwala na postawienie bardziej precyzyjnej diagnozy i zmniejsza ryzyko przeoczenia nowotworu.

Kiedy wskazana jest biopsja cienkoigłowa węzła chłonnego?

Biopsja to badanie, podczas którego lekarz pobiera niewielki fragment węzła chłonnego, aby następnie dokładnie obejrzeć go pod mikroskopem. Węzły chłonne pełnią w naszym organizmie ważną funkcję — to małe centra odpornościowe, które m.in. produkują limfocyty. Niestety w przebiegu chorób nowotworowych to właśnie w nich mogą pojawić się przerzuty. Głównym powodem wykonania biopsji jest zauważalne powiększenie węzłów chłonnych lub ich niepokojący obraz w badaniach takich jak tomografia komputerowa czy rezonans magnetyczny. Biopsja jest często niezbędna, aby odróżnić zwykłą infekcję od choroby nowotworowej. 

Biopsja cienkoigłowa a gruboigłowa — którą metodę wybrać?

Wybór metody zależy od tego, jak szczegółowych informacji potrzebuje lekarz. Pozwól, że wyjaśnię Ci różnicę między biopsją cienko- a gruboigłową:

• biopsja cienkoigłowa: mniej inwazyjna, niemal bezbolesna, zwykle nie wymaga znieczulenia, pozwala na ocenę komórek. Jej ograniczeniem jest brak możliwości odróżnienia raka nieinwazyjnego od inwazyjnego;
• biopsja gruboigłowa: wykonywana zazwyczaj w znieczuleniu miejscowym. Lekarz pobiera nieco większy kawałek tkanki, co pozwala bardzo dokładnie zbadać zmianę pod mikroskopem. Dzięki temu otrzymuje bardziej szczegółowe informacje na temat budowy badanej zmiany. Jest to kluczowe przy planowaniu konkretnego leczenia onkologicznego.

Ile kosztuje biopsja cienkoigłowa?

BAC jest uznawana za jedną z najbardziej opłacalnych metod diagnostycznych — jest znacznie tańsza od biopsji gruboigłowej, a tym bardziej od diagnostyki chirurgicznej. Dla pacjentów ubezpieczonych, posiadających skierowanie od lekarza, badanie jest całkowicie bezpłatne. W sektorze prywatnym cena biopsji cienkoigłowej jest uzależniona od wielu różnych czynników, zazwyczaj koszt takiego zabiegu waha się między 300 a 500 zł.

Bibliografia

1. Ugurluoglu, C., Dobur, F., Karabagli, P., Celik, Z, E. (2015).  Fine needle aspiration biopsy of thyroid nodules: cytologic and histopathologic correlation of 1096 patients. Int J Clin Exp Pathol, 8(11), s. 14800-5. 
2. Yu, Y, H., Wei, W., Liu, J, L. (2012). Wartość diagnostyczna biopsji aspiracyjnej cienkoigłowej w przypadku guza piersi: przegląd systematyczny i metaanaliza. BMC Cancer 12, 41.  https://doi.org/10.1186/1471-2407-12-41.
3. Vesnic, S., Joguncic, A., Sarajlic, V., Doric, M. (2024). Fine Needle Aspiration Cytology of Lymph Nodes in Metastatic Cancer and Lymphoma: Our Single-institution Experience. Mater Sociomed, 36(1) s. 18-22. doi: 10.5455/msm.2024.36.18-22. 
4. Łukasiewicz, E., Ziemiecka, A., Jakubowski, W., Vojinovic, J., Bogucevska, M., Dobruch-Sobczak, K. (2017). Fine-needle versus core-needle biopsy - which one to choose in preoperative assessment of focal lesions in the breasts? Literature review. J Ultrason, 17(71), s. 267-274. doi: 10.15557/JoU.2017.0039.  

Autor