Test ALEX – na czym polega diagnostyka molekularna alergii?

Jakie alergeny wykrywa badanie alergiczne ALEX?

Test realizuje rekomendowaną przez Europejską Akademię Alergologii i Immunologii Klinicznej (EAACI) strategię diagnostyczną bottom-up oraz top-down. Oznacza to, że badanie dostarcza jednoczesnej informacji o uczuleniu na ekstrakt (poziom „całego” źródła alergenu) i na konkretne białka molekularne odpowiedzialne za reakcję.

Dzięki temu lekarz może dotrzeć do dokładnej przyczyny dolegliwości, odróżnić prawdziwą alergię od reakcji krzyżowych i lepiej zaplanować leczenie oraz ewentualne odczulanie.

Test ALEX3

Test ALEX3 to obecnie najbardziej rozbudowany panel w diagnostyce alergii IgE-zależnej. W jednym badaniu ocenia 300 alergenów: 121 wziewnych, 162 pokarmowe i 17 innych alergenów, m.in.:

Alergeny wziewne:

• pyłki drzew, traw i chwastów,
• roztocza kurzu domowego,
• alergeny zwierząt,
• pleśnie i drożdże obecne w domu i na zewnątrz.

Alergeny pokarmowe:

• orzechy, także rzadziej badane w standardowych panelach (np. pistacja, orzech brazylijski),
• rośliny strączkowe,
• ryby i owoce morza,
• jaja i mleko,
• zboża i nasiona,
• owoce i warzywa, w tym te najczęściej odpowiedzialne za alergie krzyżowe.

Inne alergeny:

• jad owadów,
• lateks,
• alfa-gal,
• europejski obrzeżek gołębi,
• inne, rzadziej spotykane alergeny istotne klinicznie.

Test ALEX2

Test ALEX2 analizuje 295 różnych alergenów (178 molekuł i 117 ekstraktów), pokrywając szerokie spektrum najczęstszych alergii IgE-zależnych. Panel obejmuje alergeny wziewne, pokarmowe, jady owadów oraz inne, rzadziej diagnozowane, ale istotne klinicznie źródła uczulenia.

Alergeny wziewne:

• pyłki drzew,
• pyłki traw,
• pyłki chwastów,
• roztocza kurzu domowego,
• karaczany,
• grzyby i pleśnie,
• nabłonki i sierść zwierząt.

Alergeny pokarmowe:

• jaja i mleko,
• mięso – drób, wołowina, wieprzowina, baranina, królik, a także owady jadalne,
• ryby i owoce,
• zboża i nasiona,
• rośliny strączkowe i orzechy,
• owoce i warzywa,
• przyprawy.

Inne alergeny:

• jad owadów błonkoskrzydłych,
• lateks,
• drożdże piekarnicze,
• europejski obrzeżek gołębi (kleszcz ptasi),
• wybrane rośliny ozdobne (np. Ficus benjamina)

Ze szczegółową listą alergenów analizowaną w ramach poszczególnych generacji badania ALEX można zapoznać się na stronie producenta.

Kto powinien wykonać test ALEX?

Wskazania do wykonania testu ALEX w Synevo obejmują przede wszystkim pacjentów, u których klasyczna diagnostyka (wywiad, testy skórne punktowe, pojedyncze sIgE) nie pozwoliła na jednoznaczne ustalenie przyczyny objawów.

Badanie jest szczególnie zalecane w następujących sytuacjach:

• przy podejrzeniu alergii wielonarządowej,
• gdy pacjent reaguje na wiele źródeł alergenowych,
• w przypadku reakcji anafilaktycznych lub ciężkich reakcji ogólnoustrojowych o nieznanych przyczynach.

Diagnostyka molekularna sprawdza się też u pacjentów, u których:

• zachodzi potrzeba różnicowania uczulenia pierwotnego od reakcji krzyżowych, np. pyłek brzozy–jabłko–orzech laskowy.
• lekarz analizuje możliwość kwalifikacji do swoistej immunoterapii alergenowej (odczulania) – szczególnie przy wielu uczuleniach.
• występują przeciwwskazania do wykonania testów skórnych, np. rozległe zmiany skórne, konieczność stałego przyjmowania leków przeciwhistaminowych, bardzo młody wiek pacjenta.

Test jest również przydatny w procesie monitorowania przebiegu alergii i skuteczności terapii odczulającej.

Jak przygotować się do diagnostyki alergii testem ALEX?

Test ALEX nie wymaga specjalnego przygotowania ze strony pacjenta. Badanie wykonywane jest z próbki krwi i nie stwierdzono istotnych przeciwwskazań do jego wykonania. W skrócie:

• nie trzeba być na czczo,
• nie ma potrzeby odstawiania leków antyhistaminowych (przyjmowanie innych leków lub suplementację, szczególnie biotyny, należy skonsultować z lekarzem),
• nie występują ograniczenia wiekowe.

Co istotne, badanie można wykonać niezależnie od sezonu pylenia i bezpośredniej ekspozycji na dany alergen.

Czym różni się diagnostyka molekularna alergii ALEX 3 od ALEX 2?

ALEX3 to trzecia generacja testu, która zastąpiła wcześniejszą wersję ALEX2 – różnice dotyczą liczby i składu alergenów, precyzji pomiaru oraz kontroli jakości. W nowej wersji usunięto 48 komponentów i dodano 53 nowe. Poniżej przedstawiamy zwięzłe porównanie:

Analizowane alergeny:

• ALEX2 - 295.
• ALEX3 - 300.

Ekstrakty alergenowe (mieszaniny alergenów), pokazują, że pacjent reaguje na źródło (np. na orzech laskowy jako całość), ale nie precyzuje, na które z zawartych w nim białek):

• ALEX2 - 117.
• ALEX3 - 82.

Alergeny molekularne (to pojedyncze, konkretne białka odpowiedzialne za wywoływanie reakcji alergicznej):

• ALEX2 - 178.
• ALEX3 - 218 (w tym 107 unikalnych).

Kontrola jakości:

• ALEX2 - standardowa.
• ALEX3 - dodatkowa Kontrola Pipetowania Próbki (SPC), która pozwala na wychwycenie błędów przedanalitycznych, np. nieprawidłową objętość próbki.

Czym badanie ALEX różni się od tradycyjnych testów alergicznych?

Tradycyjne metody diagnostyczne opierają się na ekstraktach pochodzących ze źródła alergenowego. W ekstrakcie znajduje się kilkanaście, a nawet kilkadziesiąt różnych białek. Klasyczny test może jedynie pokazać, że pacjent reaguje na to źródło jako całość, nie pokazuje jednak, na który dokładnie element.

Przewaga ALEX polega na tym, że jako test komponentowy pozwala na identyfikację konkretne białka wywołujące reakcję.

Każda wersja testu ALEX zawiera również wbudowany bloker CCD, który w znacznym stopniu redukuje ryzyko wyników fałszywie dodatnich. Dzięki temu badanie pokazuje tylko te reakcje IgE, które faktycznie mają znaczenie kliniczne.

Co zrobić po otrzymaniu wyników badania ALEX?

Ze względu na liczbę badanych parametrów (do 300 alergenów) i złożoność analizy komponentowej, wynik testu ALEX powinien zawsze być interpretowany przez lekarza alergologa – interpretacja wyniku musi uwzględniać także wywiad lekarski, obraz kliniczny i historię ekspozycji.

Szczegółowa analiza wyników badań podczas konsultacji lekarskiej umożliwia odróżnienie uczulenia pierwotnego i krzyżowego, ocenę ryzyka ciężkich reakcji, a także opracowanie odpowiednich zaleceń (dietetycznych i środkowych) i ewentualną kwalifikację do odczulania.

Należy pamiętać, że negatywny wynik testu alergicznego ALEX nie wyklucza całkowicie alergii – niektóre reakcje mogą mieć podłoże inne niż IgE-zależne lub dotyczyć alergenów nieuwzględnionych w panelu.