Wyprysk potnicowy (potnica) — przyczyny, rodzaje, objawy. Jak radzić sobie z potnicą?

Co to jest wyprysk potnicowy?

Potnica jest chorobą dermatologiczną skóry dłoni i stóp, charakteryzująca się swędzącymi pęcherzykami i krostkami. Pomimo trudnej do ustalenia etiologii wiadomo, że wśród czynników predysponujących do wystąpienia potnicy są grzybice stóp oraz alergie. Najczęściej dotyczą one metali (nikiel, kobalt), barwników, leków, kosmetyków, przypraw lub niektórych roślin. Częsta ekspozycja na te czynniki powoduje reakcję alergiczną w postaci pęcherzy na dłoniach i stopach.

Jak rozpoznać objawy wyprysku potnicowego?

Charakterystycznym objawem potnicy są pęcherzyki z płynem na dłoniach lub zmiany na stopach. Wyprysk może też przybierać postać krostek. Charakterystycznym umiejscowieniem zmian skórnych są w przypadku potnicy na dłoniach boczne powierzchnie drugiego i piątego palca ręki oraz łuk stopy i jej palce — w przypadku potnicy w okolicy stóp. 

Początkowo zauważa się dużą ilość symetrycznych, głęboko osadzonych pęcherzyków na skórze. Zdarza się, że pęcherzyki pojawiają się na wewnętrznej stronie dłoni, samoistnie pękają, a na ich miejscu tworzą się bolące krostki na dłoniach, nadżerki na palcach. Takie objawy są charakterystyczne i trudne do przeoczenia. Nie warto ich lekceważyć — należy skonsultować się z lekarzem i rozważyć możliwości leczenia.

Wyprysk potnicowy — jak wygląda diagnostyka?

W przypadku zauważenia potnicy na palcach (bąbli na palcach) należy skonsultować się z lekarzem pierwszego kontaktu lub dermatologiem. Na podstawie wywiadu i badania fizykalnego specjaliści są w stanie rozpoznać wyprysk potnicowy. Lekarz oprócz podstawowych zaleceń może także skierować na badanie mykologiczne w celu wykluczenia grzybicy potnicowej lub alergologiczne celem wykluczenia alergii (np. nikiel, kobalt). Czasami wycinek skóry jest poddawany badaniom histopatologicznym w celu wykluczenia innych schorzeń dermatologicznych.

Na czym polega leczenie wyprysku potnicowego?

Potnica jest chorobą przewlekłą, co oznacza, że leczenie wyprysku potnicowego jest długotrwałe i choć leczenie jest ustalane indywidualnie z pacjentem, wśród najczęściej stosowanych leków w terapii są glikokortykosteroidy (stosowane miejscowo w postaci kremów lub maści). Doustnie stosuje się także leki przeciwhistaminowe, celem zmniejszenia świądu skóry.

Dostępność wybranych preparatów w pobliskich aptekach możesz sprawdzić bez wychodzenia z domu korzystając ze strony KtoMaLek.pl.

Wyprysk potnicowy — domowe sposoby

Domowe sposoby do walki z wypryskiem potnicowym to stosowanie preparatów o działaniu łagodzącym, zmniejszającym swędzenie skóry oraz nawilżającym. Warto jednak przed zastosowaniem domowych sposobów skonsultować się z lekarzem, który pokieruje odpowiednim leczeniem. Domowe sposoby mogą być jedynie elementem wspomagającym terapię, który warto, aby był dokładnie przedyskutowany z lekarzem prowadzącym.

Wśród domowych sposobów na potnicę zastosowanie znalazła np. soda oczyszczona, maści cynkowe czy wyciągi z aloesu. Warto pamiętać także o unikaniu alergenów, nawilżaniu skóry dobrej jakości kosmetykami lub emolientami i noszeniu dobrej jakości obuwia.

Wyprysk potnicowy a profilaktyka

Zapobieganie wystąpieniu potnicy jest trudne ze względu na nieznaną etiologię jej pojawienia się. W niektórych przypadkach, po konsultacji lekarskiej, pacjent dowiaduje się np. o alergii kontaktowej, która bywa przyczyną potnicy. Wówczas wskazane jest, aby unikać ekspozycji na dany czynnik, w celu zapobiegania wystąpienia wyprysku potnicowego. U pacjentów, u których nie ma konkretnej przyczyny wystąpienia potnicy, wskazuj się aby zadbać o prawidłową higienę dłoni i stóp, noszenie przewiewnego obuwia, a także unikanie sytuacji, w której mogłoby dojść do zakażenia grzybiczego np. na basenie.

Bibliografia

1. Maciejewska, J. (2017). Wyprysk potnicowy. Medycyna Praktyczna. Dostępne na: https://www.mp.pl/pacjent/dermatologia/choroby/chorobyskory/170691,wyprysk-potnicowy. (Dostęp: 08.2025).
2. Batycka-Baran, A., Baran, W., Szepietowski, J. (2009). Leczenie przewlekłego wyprysku rąk. Postępy Dermatologii i Alergologii,  XXVI, 2, s. 84–91.

Autor