Listerioza — co to za choroba? Przyczyny, objawy, grupy ryzyka, leczenie

Listerioza — co to za choroba?

Listerioza to choroba zakaźna, wywoływana przez bakterię Listeria monocytogenes. Jest to bakteria, która może przetrwać w niskich temperaturach, co oznacza, że nawet żywność przechowywana w lodówce może być źródłem zakażenia. Bakteria ta może znajdować się w surowym mięsie, niepasteryzowanych produktach mlecznych, wędlinach, serach dojrzewających, rybach i gotowych daniach. 

Listerioza może przebiegać łagodnie, ale u niektórych osób prowadzi do poważnych powikłań zdrowotnych. Ważne jest zachowanie zasad higieny przy przygotowywaniu posiłków oraz unikanie produktów wysokiego ryzyka przez osoby szczególnie narażone na ciężki przebieg choroby. Do grupy ryzyka zalicza się kobiety w ciąży, osoby starsze czy osoby przewlekle chore.

Listerioza — przyczyny

Listerioza jest wywołana przez obecność bakterii Listeria monocytogenes, która potrafi przetrwać w warunkach, w jakich inne drobnoustroje zwykle giną. Zakażenie najczęściej wiąże się z żywnością, dlatego uznaje się ją za typową chorobę odzwierzęcą i pokarmową. 

Źródłem zakażenia bardzo często są produkty spożywcze niewłaściwie przechowywane lub niepoddane obróbce termicznej, takie jak surowe mięso, niepasteryzowane mleko, sery pleśniowe, ryby wędzone oraz gotowe dania przechowywane w lodówkach. Bakteria może być także obecna w środowisku — w glebie, wodzie czy na powierzchniach mających kontakt z żywnością. 

Listerioza — grupy ryzyka

Nie każda osoba zakażona bakterią Listeria monocytogenes przechodzi chorobę w ten sam sposób. U zdrowych dorosłych często zakażenie przebiega łagodnie lub bezobjawowo. Jednak istnieją osoby, u których infekcja może być znacznie groźniejsza. Do grup szczególnego ryzyka należą:

• kobiety w ciąży — zakażenie może prowadzić do powikłań ciążowych, poronienia lub zakażenia noworodka;
• noworodki — ich układ odpornościowy nie jest jeszcze w pełni rozwinięty, przez co są bardziej podatne na ciężki przebieg choroby;
• osoby starsze — z wiekiem odporność organizmu maleje, co zwiększa ryzyko poważnych objawów;
• osoby z osłabionym układem odpornościowym — np. pacjenci onkologiczni, osoby po przeszczepach, pacjenci z HIV/AIDS lub chorobami przewlekłymi, takimi jak cukrzyca. 

U wyżej wymienionych osób listerioza może prowadzić do powikłań, takich jak sepsa czy zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych. Z tego powodu ważna jest szybka diagnoza i leczenie listeriozy. 

Listerioza — objawy

Listerioza może przebiegać w różny sposób — u niektórych będą bardzo łagodne objawy, przypominające grypę, a u niektórych osób dojdzie do ciężkiego zakażenia wymagające hospitalizacji. Wszystko zależy od odporności organizmu oraz drogi, którą bakteria dostała się do wnętrza ciała. 

Najczęstsze objawy listeriozy to:

• gorączka i dreszcze;
• bóle mięśni i stawów;
• nudności, wymioty, biegunka (zwłaszcza przy zakażeniu pokarmowym);
• bóle głowy;
• ogólne osłabienie i zmęczenie.

W przypadku osób z obniżoną odpornością, kobiet w ciąży, noworodków i osób starszych zakażenie może mieć poważniejszy przebieg. W takich sytuacjach możliwe są:

• sztywność karku i problemy neurologiczne (może dojść np. do zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych);
• zaburzenia równowagi, drgawki;
• powikłania u płodu lub poronienia (u kobiet w ciąży). 

Listerioza może mieć bardzo różny przebieg, od łagodnych dolegliwości po groźne powikłania zagrażające życiu. Szczególnie niebezpieczna jest dla osób z osłabionym układem odpornościowym oraz kobiet w ciąży.

Leczenie listeriozy

Sposób leczenia listeriozy zależy od przebiegu choroby oraz stanu pacjenta. W łagodnych przypadkach, zwłaszcza u osób zdrowych, objawy często ustępują samoistnie i nie ma potrzeby stosowania silnych leków. 

U osób z grup ryzyka konieczne jest zwykle szybkie włączenie antybiotykoterapii, najczęściej dożylnej, aby zapobiec groźnym powikłaniom. Stosowane są głównie antybiotyki z grupy penicylin, np. ampicylina, w połączeniu z innymi lekami wspomagającymi. Czas leczenia zależy od ciężkości infekcji i może trwać od kilku dni do kilku tygodni. 

Aby wspomóc organizm podczas terapii i po niej, warto zadbać o odbudowę naturalnej mikroflory jelitowej. W tym celu zaleca się stosowanie probiotyków, które pomagają przywrócić równowagę bakteryjną w układzie pokarmowym. Możne je zakupić w formie gotowych preparatów. Warto również wspomóc się dietą i wybierać produkty zawierające naturalne probiotyki, m.in. jogurty naturalne, kefiry czy kiszonki. W przypadku podejrzenia listeriozy, lekarz może zlecić kilka rodzajów badań diagnostycznych, które mają na celu wykrycie obecności bakterii Listeria monocytogenes w organizmie. 

Dostępność poszukiwanych preparatów w aptekach w Twojej okolicy możesz sprawdzić i zarezerwować za pomocą portalu KtoMaLek.pl.

Bibliografia

1. Godziszewska S., i inni (2014). Listerioza – niebezpieczna choroba zakaźna. Listeriozowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych – opis przypadku. Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach. Ann. Acad. Med. Siles., 69, s. 118–124.
2. Kołakowska, A., Madajczak, G. (2011). Pałeczki Listeria monocytogenes w zakażeniach u ludzi.  PRZEGL EPIDEMIOL,  65, s. 57-62.
3. Molenda, J. (2009). Listerioza — patogeneza, perspektywy bezpieczeństwa żywności. Medycyna Wet., 65(3), s. 151-153. 

Autor