Izoflawony — czym są, jakie mają właściwości, w jakich sytuacjach się je stosuje?

Co to są izoflawony?

Izoflawony to związki flawonowe zaliczane do fitoestrogenów — niesteroidowych substancji roślinnych. Są różne rodzaje fitohormonów, a poszczególne produkty spożywcze, szczególnie rośliny strączkowe, mają inną ich zawartość. Do najlepiej poznanych izoflawonów zaliczamy:

• daidzeinę;
• genisteiny;
• glicyteinę

Ze względu na zdolność wiązania się z receptorami estrogenowymi izoflawony wykazują działanie podobne do estrogenów, ale znacznie słabsze niż działanie naturalnych hormonów  Warto pamiętać, że u każdego będą one różnie działały ze względu na mikrobiom jelit danej osoby. Bakterie probiotyczne znajdujące się w jelicie przekształcają nieaktywne cząsteczki soi w aktywne formy np. daidzeinę w ekwol. Jednak nie każdy posiada bakterie odpowiedzialne za produkcję ekwolu, co może wpływać na odczuwanie mniejszych korzyści ze stosowania izoflawonów.

Gdzie występują izoflawony?

Izoflawony są naturalnymi związkami pochodzenia roślinnego. Produkty sojowe są najbogatsze w izoflawony, szczególnie wysoką zawartością izoflawonów charakteryzują się soja, tofu i napoje sojowe. Drugie najczęściej wykorzystywane źródło izoflawonów to czerwona koniczyna. Izoflawony można znaleźć również w ciecierzycy, fasoli i bobie, jednak w znacznie mniejszych ilościach. Warto również pamiętać, że ilość izoflawonów w produktach spożywczych może różnić się w zależności od odmiany rośliny lub sposobu jej przygotowania. 

Izoflawony a wpływ na organizm

Izoflawony mogą istotnie wpływać na funkcjonowanie organizmu. Izoflawony wykazują zdolność oddziaływania na receptory estrogenowe, mimo że aktywność jest niższa niż naturalnych estrogenów produkowanych przez organizm. Do potencjalnych właściwości izoflawonów należą:

• wpływ na gospodarkę hormonalną;
• zmniejszenie ryzyka wystąpienia osteoporozy;
• wsparcie układu sercowo-naczyniowego;
• właściwości antyoksydacyjne.

Działanie izoflawonów sojowych wynika głównie z obecności genisteiny, daidzeiny i glicyteiny, które wykazują aktywność biologiczną w wielu tkankach.

Dostępność poszukiwanych preparatów w aptekach w Twojej okolicy sprawdzisz z łatwością na stronie KtoMaLek.pl.

Izoflawony a menopauza 

Najczęstszym powodem sięgania po izoflawony sojowe jest chęć złagodzenia objawów menopauzy. W okresie menopauzy kobietom towarzyszą objawy takie jak uderzenia gorąca, drażliwość, zmiany nastroju, nocne poty i zaburzenia snu. Wynikają one ze spadku stężenia estrogenów. Izoflawony jako fitoestrogeny mogą wspomóc złagodzenie tych objawów. Efekty jednak są słabsze niż w przypadku hormonalnej terapii menopauzalnej. Izoflawony mogą też korzystnie wpływać na poprawę nastroju, ponieważ hamują rozkład serotoniny i dopaminy przez enzymy.

Izoflawony a osteoporoza i zdrowe kości 

Po menopauzie wzrasta ryzyko wystąpienia osteoporozy. Niektóre badania wskazują, że regularne spożywanie izoflawonów może korzystnie wpływać na gęstość mineralną kości oraz ograniczać tempo utraty tkanki kostnej. Dzieje się tak, ponieważ genisteina hamuje powstawanie osteoklastów, a jednocześnie poprawia aktywność osteoblastów. Jednak w przypadku osteoporozy, izoflawony traktujemy raczej jako dodatkowy element wspierający zdrowy styl życia, a nie podstawową metodę profilaktyki osteoporozy.

Izoflawony sojowe a włosy i problem z łysieniem 

Poza wpływem na menopauzę izoflawony sojowe wykazują też działanie na mieszki włosowe. Izoflawony sojowe ze względu na działanie podobne do estrogenów, mogą łagodzić wpływ DHT (pochodnej testosteronu) na mieszki włosowe. Łagodzenie wpływu DHT wspiera wzrost i wydłuża fazę aktywnego wzrostu włosa (anagen) co ogranicza ich wypadaniu. Mogą one wspierać walkę z wypadaniem włosów i łysieniem. Jednak musisz pamiętać, że liczy się regularność i czas ich stosowania — pierwsze efekty widoczne są po 3-6 miesiącach suplementacji.

Jak stosować izoflawony?

Izoflawony występują w wielu formach np. jako suplementy diety, ale także w kosmetykach. W przypadku suplementów diety izoflawony działają od wewnątrz organizmu. Ich stosowanie może pomóc w łagodzeniu objawów menopauzy oraz wspomóc skórę i włosy. Natomiast izoflawony zawarte w kosmetykach działają miejscowo, od zewnątrz. Znajdziemy je przede wszystkim w kremach przeciwzmarszczkowych i produktach regenerujących. Jeżeli zależy Ci na powstrzymaniu nadmiernego wypadania włosów, poprawę wzrostu nowych włosów — izoflawony możesz znaleźć w kapsułach lub tonikach trychologicznych.

Skutki uboczne stosowania izoflawonów

Izoflawony zwykle są dobrze tolerowane, gdy pochodzą z żywności. W przypadku przyjmowania izoflawonów w formie suplementacji mogą pojawić się u Ciebie działania niepożądane takie jak:

• ból brzucha;
• wzdęcia; 
• ból głowy; 
• biegunka;
• nudności.

Gdy wiesz, że masz uczulenie na soję, pod żadnym pozorem nie stosuj izoflawonów sojowych, mogą one u Ciebie wywołać silną reakcję alergiczną! Jeśli nie masz wiedzy na temat alergii, ale po ich spożyciu wystąpi u Ciebie pokrzywka, obrzęk, trudności w oddychaniu, zaprzestań stosowania izoflawonów sojowych i pilnie zadzwoń na 112, ponieważ takie objawy mogą świadczyć o wstrząsie anafilaktycznym i może to zagrażać Twojemu życiu lub zdrowiu!

Czy izoflawony są bezpieczne?

Izoflawony są uważane za bezpieczne, jednak są osoby, które muszą zachować szczególną ostrożność przy ich stosowaniu. Do takich osób zaliczamy:

• osoby chorujące na nowotwory hormonozależne — z powodu działania estrogenopodobnego, suplementacja izoflawonami zawsze musi być konsultowana z onkologiem;
• kobiety w ciąży i karmiące piersią — na ten moment nie ma jednoznacznych badań dotyczących bezpieczeństwa ich stosowania dla płodu oraz niemowlęcia;
• osoby z niedoczynnością tarczycy lub chorobą Hashimoto — izoflawony mogą hamować aktywność TPO (enzymu niezbędnego do syntezy hormonów tarczycy), a jeśli występuje u Ciebie również niedobór jodu, może prowadzić do pogłębienia objawów niedoczynności tarczycy;
• osoby stosujące terapię hormonalną — izoflawony mogą wchodzić w interakcje z niektórymi lekami, dlatego zawsze informuj swojego lekarza i zapytaj o możliwe interakcje, jeśli będziesz chciał rozpocząć suplementację izoflawonów.

Bibliografia 

1. Luan, H., Liu, Q., Guo, Y., Fan, H., A, S.,  Lin, J. (2025). Effects of soy isoflavones on menopausal symptoms in perimenopausal women: a systematic review and meta-analysis. PeerJ, 13, e19715. DOI:10.7717/peerj.19715
2. Alshehri, M. M., Sharifi-Rad, J., Herrera-Bravo, J., Jara, E. L., Salazar, L. A., Kregiel, D., Uprety, Y., Akram, M., Iqbal, M., Martorell, M., Torrens-Mas, M., Pons, D. G., Daştan, S. D., Cruz-Martins, N., Ozdemir, F. A., Kumar, M., Cho, W. C. (2021). Therapeutic Potential of Isoflavones with an Emphasis on Daidzein. Oxidative medicine and cellular longevity, 2021, 6331630. DOI:10.1155/2021/6331630
3. Wójciak, M., Drozdowski, P., Skalska-Kamińska, A., Zagórska-Dziok, M., Ziemlewska, A., Nizioł-Łukaszewska, Z., Latalska, M. (2024). Protective, Anti-Inflammatory, and Anti-Aging Effects of Soy Isoflavones on Skin Cells: An Overview of In Vitro and In Vivo Studies. Molecules (Basel, Switzerland), 29(23), 5790. DOI:10.3390/molecules29235790

Autor