Żarnowiec miotlasty — właściwości lecznicze, działanie, zastosowanie

Redakcja KtoMaLek.pl 2024-04-15 16:00
Kwitnacy zarnowiec miotlasty.

Żarnowiec miotlasty to roślina charakteryzująca się pięknymi żółtymi kwiatami, którą spotkać można na terenie południowej i środkowej Europy. Żarnowiec miotlasty znalazł swoje miejsce w medycynie tradycyjnej jako roślina mająca pomagać w chorobach m.in. sercowo-naczyniowych czy układu pokarmowego. W najnowszych badaniach wykazano również jego właściwości antyoksydacyjne, które mogą być wykorzystane w celu ochrony skóry przed promieniowaniem UV. Żarnowiec miotlasty w dużych dawkach może jednak powodować zatrucia. Jak wygląda krzew żarnowca? Czy żarnowiec jest rośliną chronioną?

Żarnowiec miotlasty – właściwości

Żarnowiec miotlasty (łac. Cytisus scoparius) ma długą historię stosowania w medycynie tradycyjnej jako lecznicza roślina o właściwościach moczopędnych, przeczyszczających czy wymiotnych. Najczęściej jednak był wykorzystywany jako środek mający wpływ na przewodnictwo w mięśniu sercowym, a także siłę i częstość jego skurczów. Żarnowiec zawdzięcza swoje właściwości obecności karotenoidów, flawonoidów, izoflawonów, ich glikozydów oraz alkaloidów, takich jak sparteina, sarothamina i lupulina.

Żarnowiec miotlasty – jak wygląda i skąd pochodzi? 

Cytisus scoparius to krzew z rodziny bobowatych (łac. Fabaceae), występujący głównie na terenach południowej i środkowej Europy. Średnio osiąga wysokość około 1,5 metra, a w sprzyjających warunkach — nawet 3 metrów. Pędy krzewu są silnie rozgałęzione, pokryte drobnymi, zielonymi listkami. Kwiaty mają intensywnie żółty kolor i rozmieszczone są na prawie całej długości pędów. Kwitnienie przypada na okres maja i czerwca. Po przekwitnięciu pojawiają się strąki koloru zielonego, a później brunatno-czarnego. Żarnowiec miotlasty dzięki swojemu nietuzinkowemu wyglądowi często jest rośliną uprawianą w celach ozdobnych.

Żarnowiec miotlasty – działanie, wskazania do stosowania

Według założeń medycyny ludowej, preparaty przygotowane z żarnowca miotlastego powinny wykazywać działanie zmniejszające siłę skurczu serca oraz częstość jego bicia. Cytisus scoparius używany był również jako środek moczopędny.

Żarnowiec miotlasty — właściwości przeciwutleniające

Antyoksydanty są związkami, których zadaniem jest neutralizacja wolnych rodników, szkodliwych dla organizmu. Nadmiar wolnych rodników jest jedną z przyczyn uszkodzenia komórek, a co za tym idzie, powstawania wielu chorób, w tym miażdżycy, cukrzycy czy chorób nowotworowych. W ostatnich latach przeprowadzono badania na zwierzętach, w których udowodniono właściwości przeciwutleniające ekstraktu z żarnowca miotlastego. Te właściwości żarnowca mogłyby znaleźć zastosowanie w ochronie naszej skóry przed promieniowaniem UV. Częsta i intensywna ekspozycja na promieniowanie słoneczne negatywnie wpływa na stan naszej skóry. Jest ona źródłem przedwczesnego starzenia się oraz może inicjować powstawanie fotodermatoz i raka skóry.

Żarnowiec miotlasty — działanie antyarytmiczne

Ekstrakty z żarnowca miotlastego stosowane były w medycynie ludowej jako środki mające regulować rytm pracy serca. Działanie antyarytmiczne Cytisus scoparius ma zawdzięczać zawartym w sobie alkaloidom. Niemniej jednak brakuje aktualnych badań, które potwierdziłyby te właściwości. Dlatego w przypadku wystąpienia zaburzeń rytmu serca koniecznie skonsultuj się z kardiologiem.

Żarnowiec miotlasty — działanie przeciwbakteryjne

Ekstrakty z żarnowca miotlastego wykazują działanie antybakteryjne. Ich aktywność skierowana jest przede wszystkim na patogeny takie jak Escherichia coli, Pseudomonas aeruginosa, Salmonella enterica i Yersinia enterocolitica. Działanie przeciwbakteryjne żarnowca jest pożądaną właściwością w przemyśle żywnościowym, w którym coraz częściej szuka się naturalnych środków konserwujących.

Żarnowiec miotlasty – jak dawkować?

W medycynie tradycyjnej żarnowiec miotlasty używano głównie w postaci naparu. 

Aktualnie jednak nie zaleca się jego stosowania.

Leki i suplementy zawierające żarnowiec miotlasty 

Na rynku nie są dostępne preparaty doustne zawierające żarnowiec. Jest to spowodowane m.in. brakiem udokumentowanych działań prozdrowotnych, które mogłyby przewyższać skutecznością aktualnie dostępne produkty. 

Znaleźć jednak można czopki, których jedną ze składowych jest wyciąg z żarnowca, mające łagodzić ból i stan zapalny towarzyszący żylakom odbytu. Poza żarnowcem możemy w nich znaleźć m.in. wyciąg z rumianku czy pokrzywy.

Żarnowiec miotlasty w ciąży

Stosowanie żarnowca w ciąży jest przeciwwskazane. W przypadku chęci suplementacji jakiegokolwiek preparatu, przed jego wdrożeniem, należy koniecznie skonsultować się z ginekologiem.

Żarnowiec miotlasty – przeciwwskazania i środki ostrożności

Cytisus scoparius jest przeciwwskazany u kobiet w ciąży oraz osób z nadciśnieniem tętniczym. Ze względu na możliwe skutki uboczne spożycia dużych ilości żarnowca, odradza się również jego uprawę, w przypadku obecności dzieci w domu, gdyż dla nich roślina ta może być szczególnie niebezpieczna.

Żarnowiec miotlasty – możliwe działania niepożądane

Spożywanie żarnowca i jego przetworzonych postaci w dużych ilościach może doprowadzić do wystąpienia wymiotów i bólów brzucha. U osób obciążonych może również dojść do zaburzeń funkcji układu sercowo-naczyniowego.

Żarnowiec miotlasty – interakcje z lekami i innymi ziołami

Żarnowiec może wchodzić w interakcje z preparatami zawierającymi tyraminę, powodując groźne dla życia zaburzenia układu sercowo-naczyniowego.

Żarnowiec miotlasty w Ziołopedii – podsumowanie

Żarnowiec miotlasty jest rośliną o niewątpliwych walorach dekoracyjnych, która świetnie sprawdzi się w ogrodzie. Jednak pomimo długiej historii stosowania go w medycynie tradycyjnej, warto poczekać z jego suplementacją, na pojawienie się wiarygodnych dowodów potwierdzających jego prozdrowotne działanie.

Większość przypisywanych żarnowcowi właściwości nie została potwierdzona w aktualnych badaniach. Bardzo ważne jest zatem, aby jego suplementacja nie zastępowała leków potrzebnych do wyleczenia bądź kontrolowania chorób wymienionych w tekście. Leki są produktami standaryzowanymi, a ich działanie jest przebadane i udowodnione zgodnie ze ściśle określonymi procedurami.

Autor

Redakcja KtoMaLek.pl - Zespół redakcyjny KtoMaLek.pl tworzą doświadczeni farmaceuci, którzy specjalizują się w różnych obszarach tematyki zdrowotnej. Doświadczenie zdobyte w zawodzie oraz wiedza uzyskana podczas studiów farmaceutycznych, pozwalają na tworzenie merytorycznych treści zgodnych z EBM (and. Evidence-based Medicine), opartych na rzetelnych źródłach — aktualnych badaniach naukowych, branżowych podręcznikach i książkach. Za praktyką podążają również pasja i niesłabnąca chęć do poszerzania wiedzy oraz dzielenia się nią z pacjentami. Dzięki temu użytkownicy otrzymują dostęp do ciekawych i angażujących materiałów edukacyjnych.

Zobacz wszystkie artykuły Redakcja KtoMaLek.pl


Wszystkie treści zamieszczone w Serwisie, w tym artykuły dotyczące tematyki medycznej, mają wyłącznie charakter informacyjny. Dokładamy starań, aby zawarte informacje były rzetelne, prawdziwe i kompletne, jednakże nie ponosimy odpowiedzialności za rezultaty działań podjętych w oparciu o nie, w szczególności informacje te w żadnym wypadku nie mogą zastąpić wizyty u lekarza.

Więcej artykułów