Badanie APTT (czas kaolinowo-kefalinowy) — co to za badanie, jak się do niego przygotować, jakie są normy?

APTT – co to jest za parametr i po co się go oznacza?

Badanie APTT jest testem diagnostycznym, który ocenia wewnątrzpochodny i wspólny tor krzepnięcia krwi, poprzez ocenę aktywności osoczowych czynników krzepnięcia (odpowiednio XII, XI, IX i VIII oraz X, V i II).  W praktyce oznacza pomiar czasu, jaki jest potrzebny do utworzenia skrzepu po dodaniu do osocza aktywatorów takich jak kaolin i kefalina oraz wapnia. APTT zależy również od przemiany fibrynogenu w fibrynę.

Badanie czasu kaolinowo-kefalinowego jest jednym z pierwszych i najczęściej wykonywanych badań układu krzepnięcia. Zleca się go m.in. przy podejrzeniu skaz krwotocznych, nieprawidłowej pracy czynników krzepnięcia krwi, w trakcie leczenia heparyną — celem sprawdzenia, czy terapia przebiega w sposób prawidłowy.

APTT w praktyce klinicznej — znaczenie czasu kaolinowo-kefalinowego

Badanie APTT jest niezwykle przydatne w wielu sytuacjach klinicznych. Jego podstawowe zastosowanie to m.in.:

• diagnostyka wrodzonych i nabytych skaz krwotocznych i niedoborów czynników krzepnięcia;
• w monitorowaniu leczenia heparyną niefrakcjonowaną – APTT musi być odpowiednio wydłużone, aby terapia była skuteczna i bezpieczna;
• przed zabiegami chirurgicznymi – jako test przesiewowy oceniający ryzyko krwawienia;
• w celu oceny parametrów krzepnięcia w ciężkich zakażeniach i w trakcie leczenia onkologicznego.

APTT norma

Wynik APTT podawany jest w sekundach. Norma dla APTT zależy głównie od laboratorium, w którym zrealizowano badanie i zwykle mieści się w zakresie 26–40 sekund. Wartości przyjętej normy APTT mogą się nieznacznie różnić w zależności od użytej metodyki i odczynników, dlatego zawsze należy odnosić się do zakresów referencyjnych konkretnego laboratorium, które podane są na wyniku badania. 

W trakcie interpretacji wyniku APTT dziecka należy zwrócić szczególną uwagę na to, czy pobranie krwi nastąpiło w sposób prawidłowy. Musi mieć to miejsce przede wszystkim u dzieci małych i z trudnym dostępem do naczyń obwodowych, ponieważ nieprawidłowe pobranie, np. na skutek nadmiernego ucisku, pobrania z wenflonu czy też wyciskania krwi, powoduje niemiarodajny wynik badania i będzie wymagać powtórzenia.

Warto także wiedzieć, że wartość APTT u noworodków i niemowląt do 4. m.ż. może wynosić do 45 sekund. Jest wówczas uważana za wartość fizjologiczną, która nie wymaga dalszej diagnostyki.

Wynik APTT podwyższony – co to oznacza?

Wynik APTT powyżej przyjętej normy może świadczyć o:

• nabytym lub wrodzonym niedoborze jednego z czynników krzepnięcia, które występują np. w hemofilii typu A, B lub C czy chorobie von Willebranda;
• nabytych niedoborach wielu czynników krzepnięcia, które występują np. w  niedoborze witaminy K, chorobach wątroby (wątroba syntetyzuje czynniki krzepnięcia), w niektórych fazach DIC (rozsiane wykrzepianie wewnątrznaczyniowe), toczniu układowym na skutek obecności antykoagulantu toczniowego czy też zaburzeniach krzepnięcia krwi wskutek masywnych przetoczeń;
• stosowaniu leków przeciwkrzepliwych, takich jak heparyna niefrakcjonowana lub drobocząsteczkowa, bezpośrednich inhibitorów trombiny. Wartość APTT wzrośnie także w przypadku stosowania antagonistów witaminy K.

Dostępność leków w aptekach w Twojej okolicy możesz sprawdzić w serwisie KtoMaLek.pl.

APTT poniżej normy — co to oznacza?

Zbyt niskie APTT oznacza wynik poniżej ustalonej normy, który zdarza się zdecydowanie rzadziej niż jego podwyższenie, ale również ma istotne znaczenie klinicznie. Obniżony czas kaolinowo-kefalinowy może wystąpić m.in. w przypadku:

• nadkrzepliwości;
• wysokiego poziomu fibrynogenu;
• nieprawidłowego pobrania próbki (np. nadmierna aktywacja próbki);
• błędów przedanalitycznych, np u dzieci bardzo często wynika z nieprawidłowego przygotowania pacjenta (dziecko odwodnione, niewłaściwa technika pobierania krwi).

APTT — podsumowanie

APTT, czyli czas kaolinowo-kefalinowy to jeden z podstawowych testów diagnostycznych, które wykonuje się w celu oceny parametrów krzepnięcie krwi. APPT jest przydatny w diagnostyce skaz krwotocznych, nadkrzepliwości, zaburzeń funkcji wątroby czy kontroli leczenia przeciwzakrzepowego. Zarówno wartość APTT, która jest podwyższona, ale także zbyt niska, może wskazywać na różne patologie w zakresie układu krzepnięcia krwi. Dlatego też interpretacja otrzymanego wyniku zawsze powinna być dokonywana przez lekarza, z uwzględnieniem objawów klinicznych oraz wyników innych badań.

Piśmiennictwo

• URMC Health Encyclopedia. Activated Partial Thromboplastin Time (APTT) . Rochester (NY): University of Rochester Medical Center.  Dstępne na: https://www.urmc.rochester.edu/encyclopedia/content?contenttypeid=167&contentid=aptt. (Dostęp: 07.2025).
• Activated Partial Thromboplastin Time (2022). Science Direct, Elsevier; Dostępne na: https://www.sciencedirect.com/topics/chemistry/activated-partial-thromboplastin-time.(Dostęp: 07.2025).
• Practical Haemostasis. APTT – Activated Partial Thromboplastin Time. Ddostępne na:  https://practical-haemostasis.com/Screening%20Tests/aptt.html. (Dostęp: 07.2025).
• Hoffman, R., Benz, E.J., Silberstein, L.E., Heslop, H.E., Weitz, J.I., Anastasi, J. (1990). Hematology: Basic Principles and Practice. Elsevier, Philadelphia . Chapter: Coagulation Tests. Dostępne na: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK265/ (Dostęp: 07.2025).
• Szczepański, T. Czas częściowej tromboplastyny po aktywacji (APTT). In: Mazur A, et al., editors. Pediatria. Medycyna Praktyczna, Warszawa. Dostępne na:  https://www.mp.pl/podrecznik/pediatria/chapter/B42.71.3.4.1. (Dostęp: 07.2025).
• HUMAN Gesellschaft für Biochemica und Diagnostica mbH. Key facts: PT and aPTT – What’s important to know. Wiesbaden: HUMAN Diagnostics. Dostępne na: https://www.human.de/fileadmin/content/flyer/en/981043_Key_facts_PT_and_aPTT_EN.pdf. (Dostęp: 07.2025).

Autor