Bieluń dziędzierzawa — właściwości lecznicze, działanie, zastosowanie

Publikacja:
2024-03-13 13:12
Aktualizacja:
2025-02-10 16:54

Ufasz nam? Powiedz to Google

Dodaj KtoMaLek.pl do preferowanych źródeł, a Google częściej pokaże Ci nasze treści.

Ufasz nam? Powiedz to Google

Dodaj KtoMaLek.pl do preferowanych źródeł, a Google częściej pokaże Ci nasze treści.

Dodaj do preferowanych źródeł

Bieluń dziędzierzawa jest rośliną trującą. Występuje prawie na całym świecie. Znany jest ze swoich właściwości halucynogennych. Jego właściwości lecznicze nie mają obecnie zastosowania w praktyce. Jakie konsekwencje może nieść za sobą spożycie nasion datury? 

Artykuł rekomendowany przez:
Liście i owoce bielunia pospolitego.

Bieluń dziędzierzawa — właściwości

Najważniejszymi składnikami odpowiedzialnymi za działanie bielunia pospolitego są alkaloidy tropanowe, takie jak skopolamina (inaczej hioscyna), atropina, apoatropina, skopolina, higryna, pseudotropina, hydroksytropany i acetoksytropany. Ich zawartość różni się w poszczególnych częściach rośliny. Może być różna także w zależności od stanowiska, na którym rośnie dany okaz oraz jego fazy rozwojowej. 

To właśnie alkaloidy tropanowe odpowiadają za właściwości trujące i halucynogenne rośliny.  

Oprócz tego w bieluniu znajdują się węglowodany, tłuszcze, związki fenolowe, taniny i flawonoidy. 

Bieluń dziędzierzawa — jak wygląda i skąd pochodzi?

Bieluń dziędzierzawa (łac. Datura stramonium) występuje prawie na całym świecie. 

Jest rośliną jednoroczną i osiąga do 1,2 metra wysokości. Łodyga ma kolor zielony lub fioletowy, jest gładka, nieowłosiona, o cylindrycznym kształcie. Liście mają 20 cm długości, osadzone są na długich ogonkach, mają ciemnozielony kolor. Brzeg liści jest ząbkowany. Kwiaty są pojedyncze, duże i białe, o lejkowatym kształcie. Mają słodki zapach, a ich dłuższe wąchanie może powodować oszołomienie. Owoc jest twardy, suchy i kolczasty. Ma jajowaty kształt, długość 5 cm i jest 4-komorowy. Wewnątrz owocu występują liczne nasiona o ciemnej barwie. To właśnie one najczęściej spożywane są w celach odurzenia. 

Jako surowiec leczniczy dawniej stosowane były nasiona oraz nadziemne części rośliny. 

Bieluń dziędzierzawa — działanie, wskazania do stosowania

W medycynie ludowej bieluń był stosowany do leczenia astmy, dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, zapalenia stawów, bólów reumatycznych, skręceń stawów, bólów głowy, hemoroidów i ukąszeń grzechotnika.

Bieluń to narkotyk, który używany był także do obrzędów mistycznych i religijnych. Palono go w celu uzyskania efektów halucynogennych, euforycznych i odprężenia. 

Obecnie bieluń nie ma znaczenia leczniczego. Ewentualne korzyści z jego stosowania są mniejsze niż zagrożenia wynikające z działania toksycznego. 

Wykorzystuje się jednak wyizolowane alkaloidy zawarte w bieluniu — atropinę i skopolaminę. 

Bieluń dziędzierzawa na wywołanie halucynacji

Wszystkie części rośliny są trujące. Wynika to głównie z obecności alkaloidów tropanowych. Każda część rośliny oraz rośliny rosnące w różnych miejscach mogą mieć inną zawartość alkaloidów. Dlatego trudno jest ocenić toksyczność i ryzyko związane z rekreacyjnym używaniem bielunia.  

W literaturze istnieją doniesienia o nastolatkach spożywających nasiona bielunia dziędzierzawa w celach rekreacyjnych. 

W jednej z publikacji można znaleźć informacje o 15-letniej pacjentce, która trafiła na izbę przyjęć po spożyciu nasion bielunia w połączeniu z alkoholem. Była pobudzona i zdezorientowana, przeklinała i pluła na personel. Miała rozszerzone źrenice, przyspieszone tętno i oddech. Pojawiło się u niej zatrzymanie moczu. Konieczne było założenie cewnika w celu opróżnienia pęcherza. Pacjentka otrzymała leki uspokajające oraz przeciwpsychotyczne, aby zniwelować pobudzenie i halucynacje. Wypisano ją ze szpitala po 72 godzinach. Została również skierowana na konsultację psychiatryczną. 

W niektórych z takich przypadków pobudzenie i agresja wymagają unieruchomienia pacjenta. 

Co więcej, halucynacje, w celu których najczęściej spożywany jest bieluń dziędzierzawa, wcale nie muszą się pojawić. 

Bieluń dziędzierzawa na astmę

Atropina i skopolamina zawarte w bieluniu mają działanie rozszerzające oskrzela. 

Za skurcz oskrzeli odpowiadają receptory muskarynowe M2. Atropina i skopolamina blokują pobudzenie tych receptorów, co łagodzi napady astmatyczne. Palenie ziela bielunia jest efektywne podczas łagodnych ataków astmy. 

Jednak podczas badań leczenia astmy za pomocą ziela bielunia zauważono też, że u kobiet w ciąży prowadzi on do uszkodzenia płodu.

Bieluń dziędzierzawa na zatrucie fosforem

Na zwierzętach badano przydatność bielunia do leczenia zatrucia związkami fosforoorganicznymi. 

Związki fosforoorganiczne zawarte są w niektórych środkach ochrony roślin. Związki fosforu powodują nasilenie działania serotoniny w układzie nerwowym. Atropina zawarta w bieluniu pozwala odwrócić ich działanie. Zwierzęta, którym podano atropinę miały znacznie większe szanse na przeżycie zatrucia związkami fosforu. 

Badania te mogą być jedynie drobną wskazówką w poszukiwaniu metod leczenia zatrucia środkami ochrony roślin. 

Bieluń dziędzierzawa — jak dawkować?

Bieluń dziędzierzawa obecnie nie ma zastosowania w lecznictwie i jest uznawany za roślinę trującą. Stosowane są jedynie pojedyncze związki zawarte w bieluniu, takie jak atropina czy skopolamina. 

Leki i suplementy zawierające bieluń dziędzierzawę

Dostępne są produkty o działaniu rozkurczowym zawierające skopolaminę. 

Bieluń dziędzierzawa w ciąży

Stosowanie bielunia dziędzierzawa przez kobiety ciężarne prowadzi do trwałego uszkodzenia płodu. 

Bieluń dziędzierzawa — przeciwwskazania i środki ostrożności

Bieluń jest rośliną toksyczną i nie powinno się go przyjmować. Szczególnie zagrożone są osoby chorujące na jaskrę, porażenną niedrożność jelit, zwężenie odźwiernika, powiększenie gruczołu krokowego, tachykardię oraz obrzęk płuc. 

Bieluń dziędzierzawa — możliwe działania niepożądane

Najczęściej pojawiającymi się działaniami niepożądanymi po przyjęciu bielunia są halucynacje i urojenia (około 60% pacjentów), tachykardia, pobudzenie i drażliwość, splątanie, rozszerzenie źrenic, senność, wymioty, gorączka, bełkotliwa mowa, nadciśnienie. 

W rzadkich przypadkach mogą pojawić się cięższe działania niepożądane takie jak śpiączka, wzrost kinazy kreatynowej, omdlenia, ból w klatce piersiowej, zatrzymanie moczu i drgawki. 

Bieluń dziędzierzawa — interakcje z lekami i innymi ziołami

Obecnie bieluń dziędzierzawa ze względu na swoją toksyczność nie ma zastosowania w lecznictwie, dlatego też brak danych na temat jego interakcji z innymi lekami. 

Bieluń dziędzierzawa w Ziołopedii — podsumowanie

Bieluń dziędzierzawa jest rośliną toksyczną. Stosowanie nasion bielunia w celach rekreacyjnych niesie za sobą szereg negatywnych konsekwencji. Roślina obecnie nie ma zastosowania w medycynie. Nie są dostępne także preparaty zawierające bieluń.

Bibliografia

  1. Al-Snafi, Ali. (2017). Medical importance of Datura fastuosa (syn: Datura metel) and Datura stramonium -A review. IOSR Journal of Pharmacy. 7. 43-58. https://doi.org/10.9790/3013-0702014358.
  2. Gaire, B. P., & Subedi, L. (2013). A review on the pharmacological and toxicological aspects of Datura stramonium L. Journal of integrative medicine, 11(2), 73–79. https://doi.org/10.3736/jintegrmed2013016
  3. Mathias B. Forrester (2006): Jimsonweed (Datura stramonium) Exposures in Texas, 1998–2004, Journal of Toxicology and Environmental Health, Part A: Current Issues, 69:19, 1757-1762
  4. Spina SP, Taddei A. Teenagers with Jimson weed (Datura stramonium) poisoning. Canadian Journal of Emergency Medicine. 2007;9(6):467-469. https://doi.org/10.1017/S1481803500015530 

Autor

Magister farmacji Marta Daniłoś - Ukończyłam farmację na Uniwersytecie Medycznym w Białymstoku. Pracuję w aptece ogólnodostępnej i zajmuję się copywritingiem medycznym. Łączę wiedzę farmaceutyczną z codzienną pracą, pomagając pacjentom w świadomych wyborach. Tworzę rzetelne treści oparte na evidence based medicine. Copywriting pozwala mi na rozwój i poszerzanie wiedzy, którą wykorzystuję w pracy. Każdy tekst to dla mnie okazja do nauki.

Zobacz profil farmaceuty Magister farmacji Marta Daniłoś

Wszystkie treści zamieszczone w Serwisie, w tym artykuły dotyczące tematyki medycznej, mają wyłącznie charakter informacyjny. Dokładamy starań, aby zawarte informacje były rzetelne, prawdziwe i kompletne, jednakże nie ponosimy odpowiedzialności za rezultaty działań podjętych w oparciu o nie, w szczególności informacje te w żadnym wypadku nie mogą zastąpić wizyty u lekarza.

Kategorie:  Ziołopedia

Ufasz nam? Powiedz to Google

Dodaj KtoMaLek.pl do preferowanych źródeł, a Google częściej pokaże Ci nasze treści.

Ufasz nam? Powiedz to Google

Dodaj KtoMaLek.pl do preferowanych źródeł, a Google częściej pokaże Ci nasze treści.

Dodaj do preferowanych źródeł

Więcej artykułów