Syndrom leniwego jelita — na czym polega i jak wspomóc pracę jelit?

Czym jest syndrom leniwego jelita?

Syndrom jelita leniwego to dolegliwość, w której treść pokarmowa przesuwa się wolniej niż powinna. W tym momencie stolec pozostaje dłużej w jelicie grubym, gdzie dochodzi do zwiększonego wchłaniania wody, co powoduje, że stolec staje się twardy i trudny do wydalenia, co podczas wypróżniania wymaga silnego parcia. Syndrom jelita leniwego uznaje się za problem związany ze współczesnym stylem życia — stres, wysoko przetworzona żywność, praca siedząca.

Kiedy zaparcia to sygnał alarmowy?

Zanim rozwiniemy temat syndromu leniwego jelita, musimy na sam początek wykluczyć poważne choroby, w tym nowotwór jelita grubego. Natychmiast umów się do lekarza, jeśli zaparciom towarzyszą: 

• ślady świeżej krwi na papierze lub smolisty, czarny stolec;
• nagła, niewyjaśniona utrata masy ciała;
• naprzemienne występowanie twardych zaparć i gwałtownych biegunek;
• bardzo silny, ostry ból brzucha, któremu towarzyszą wymioty i zatrzymanie gazów (dzwoń na 112 — to może być niedrożność jelit);
• ołówkowe (bardzo cienkie) stolce;
• objawy pojawiły się u Ciebie nagle po 50. roku życia.

Jeśli zauważysz te sygnały, artykuły w internecie Ci nie pomogą — pilnie potrzebujesz konsultacji lekarskiej.

Co powoduje syndrom leniwego jelita?

Na wystąpienie syndromu leniwego jelita wpływa wiele czynników. Do najczęstszych zaliczamy:

• zbyt małe spożycie płynów;
• brak aktywności fizycznej; 
• przewlekły stres;
• niedoczynność tarczycy;
• stosowanie niektórych leków np. przeciwdepresyjnych lub opioidów;
• zabiegi chirurgiczne.

Aby zapobiec wystąpieniu syndromu leniwego jelita, należy dbać o odpowiednią dietę, nawodnienie, aktywność fizyczną i niepowtrzymywanie naturalnego odruchu wypróżnienia.

Jelito leniwe — objawy, które powinny zwrócić Twoją uwagę

W przypadku syndromu leniwego jelita, objawy mogą rozwijać się stopniowo i początkowo nie zwrócić Twojej uwagi. Najczęściej objawia się dolegliwościami ze strony przewodu pokarmowego. Na początku mogą wystąpić wzdęcia, uczucie ciężkości, ból brzucha. Syndrom leniwego jelita objawia się również:

• wypróżnianiem rzadziej niż 3 razy w tygodniu;
• oddawaniem twardego stolca;
• koniecznością silnego parcia podczas defekacji; 
• uczuciem niepełnego wypróżnienia.

Syndrom leniwego jelita — diagnostyka

Diagnostyka syndromu jelita leniwego w głównej mierze opiera się na wywiadzie medycznym. W celu poszerzenia diagnostyki lekarz może zlecić Ci wykonanie morfologii krwi, badania ogólnego moczu i kału, określenie poziomu elektrolitów i hormonów tarczycy. Jeśli lekarz nadal będzie miał wątpliwości może również zlecić USG jamy brzusznej, kolonoskopię lub badanie kontrastowe jelit (pasaż), aby wykluczyć inne schorzenia np. nowotwory jelit.

Jak poprawić pracę jelit?

Często, aby poprawić pracę jelit, wystarczą domowe sposoby i nie trzeba korzystać z farmakoterapii. Aby wyleczyć syndrom leniwego jelita i poprawić perystaltykę jelit kluczową będzie zmiana stylu.

Zwiększona ilość błonnika w diecie 

Błonnik pokarmowy zwiększa objętość mas kałowych i reguluje rytm wypróżnień. Jego źródłem są przede wszystkim produkty pełnoziarniste (np. chleb razowy, makaron razowy, naturalne płatki zbożowe, kasze), warzywa i owoce. Musisz jednak pamiętać, aby ilość błonnika w diecie zwiększać stopniowo. Nagłe jego zwiększenie może spowodować wystąpienie wzdęć, a zaparcia, zamiast osłabnąć, mogą się nasilać.

Odpowiednie nawodnienie 

Odpowiednia ilość przyjmowanych płynów (minimum 1,5-2l dziennie) jest niezbędna do prawidłowego działania błonnika. Przyjmowanie zbyt małych ilości płynów może nasilać zaparcia. Jeśli zauważasz u siebie problem z przyjmowaną ilością płynów, np. o nich zapominasz, warto w telefonie ustawić sobie alarmy przypominające. Ważne jest również, aby płyny były przyjmowane stopniowo, a nie całodzienne zapotrzebowanie za jednym razem. 

Zwiększ aktywność fizyczną 

Aktywność fizyczna stymuluje naturalne ruchy przewodu pokarmowego. Dużo osób, gdy słyszy, że powinna zwiększyć aktywność fizyczną, myśli o długich i trudnych treningach. Jednak warto pamiętać, że nawet codzienny spacer może pozytywnie wpłynąć na pracę jelit. Jeśli nie masz zbyt dużo czasu na aktywność fizyczną, warto spróbować, wracając do domu, wysiąść przystanek wcześniej niż zwykle albo zaparkować samochód dalej od domu i się przespacerować. 

Nie zatrzymuj się

Jelita są najbardziej aktywne rano — gdy Ty szykujesz się do pracy lub szkoły i nie masz czasu na spokojne korzystanie z toalety. W momencie, gdy powstrzymujesz naturalny odruch defekacji, osłabiasz mechanizm wypróżniania. Gdy sytuacja regularnie się powtarza, mogą wystąpić u Ciebie zaparcia nawykowe. Dlatego warto rano wstać chwilę wcześniej, aby mieć czas na spokojne korzystanie z toalety.

Leki na leniwe jelita — kiedy są potrzebne?

Jeżeli zmiana stylu życia okaże się niewystarczająca, lekarz może zlecić Ci farmakologię. Pamiętaj, aby samemu nie wprowadzać żadnych leków przeczyszczających, ponieważ niewłaściwe dobrany lek lub dawka może Ci zaszkodzić, zamiast pomóc. Lekarz może zalecić Ci stosowanie leków takich jak:

• leki osmotyczne — działają poprzez zatrzymanie wody w jelicie, dzięki czemu stolec staje się miększy np. na bazie makrogoli lub laktulozy;
• leki prokinetyczne — bezpośrednio pobudzają ruchy perystaltyczne przewodu pokarmowego. Jednak nie są to leki pierwszego wyboru i tylko lekarz może zlecić Ci ich stosowanie w przypadku przewlekłych zaparć, kiedy inne sposoby i leki nie działają. 

Dostępność poszukiwanych preparatów w aptekach w Twojej okolicy sprawdzisz z łatwością na stronie KtoMaLek.pl.

Jak pobudzić jelita do pracy po operacji?

Spowolnienie perystaltyki jelit jest częstym problemem po zabiegach chirurgicznych. Może to być  spowodowane ograniczoną mobilnością, znieczuleniem lub stosowaniem leków przeciwbólowych. W takiej sytuacji należy pamiętać o odpowiednim nawodnieniu, rozszerzaniu diety zgodnie z zaleceniami dietetyka. Ruch to ważny aspekt, który poprawia pracę jelit. Wczesna mobilizacja po operacji w formie nawet kilku kroków po korytarzu w szpitalu może być kluczowe.

Bibliografia 

1. Cui, J., Xie, F., Yue, H., Xie, C., Ma, J., Han, H., Fang, M., Yao, F. (2024). Physical activity and constipation: A systematic review of cohort studies. Journal of global health, 14, 04197. DOI: 10.7189/jogh.14.04197
2. Chang, L., Chey, W. D., Imdad, A., Almario, C. V., Bharucha, A. E., Diem, S., Greer, K. B., Hanson, B., Harris, L. A., Ko, C., Murad, M. H., Patel, A., Shah, E. D., Lembo, A. J., Sultan, S. (2023). American Gastroenterological Association-American College of Gastroenterology Clinical Practice Guideline: Pharmacological Management of Chronic Idiopathic Constipation. Gastroenterology, 164(7), 1086–1106. DOI:10.1053/j.gastro.2023.03.214
3. Papale, A. J., Flattau, R., Vithlani, N., Mahajan, D., Nadella, S. (2024). A Review of Pharmacologic and Non-Pharmacologic Therapies in the Management of Irritable Bowel Syndrome: Current Recommendations and Evidence. Journal of clinical medicine, 13(22), 6948. DOI: 10.3390/jcm13226948
4. Lai, H., Li, Y., He, Y., Chen, F., Mi, B., Li, J., Xie, J., Ma, G., Yang, J., Xu, K., Liao, X., Yin, Y., Liang, J., Kong, L., Wang, X., Li, Z., Shen, Y., Dang, S., Zhang, L., Wu, Q., Liu, X. (2023). Effects of dietary fibers or probiotics on functional constipation symptoms and roles of gut microbiota: a double-blinded randomized placebo trial. Gut microbes, 15(1), 2197837. DOI:10.1080/19490976.2023.2197837

Autor