Złamanie — rodzaje, przyczyny, diagnostyka, leczenie złamań

Czym jest złamanie i jak je rozpoznać?

Złamanie kości oznacza przerwanie ciągłości tkanki kostnej. Do urazu może dojść nagle np. podczas wypadku w także stopniowo — na skutek przeciążeń i mikrourazów. 

Wyróżnia się kilka rodzajów złamań kości:

• całkowite złamanie kości; 
• częściowe pęknięcie kości;
• złamanie z przemieszczeniem;
• złamanie bez przemieszczenia;
• złamanie otwarte;
• złamanie zamknięte. 

Złamanie objawia się najczęściej silnym bólem, obrzękiem w danym miejscu, wrażliwością na dotyk, ograniczoną ruchomością danego miejsca. W przypadku złamań otwartych może wystąpić krwotok. 

Pamiętaj, aby natychmiast wezwać pomoc lub skontaktować się z lekarzem, jeśli:

• kość przebiła skórę;
• występuje silny krwotok, którego nie możesz powstrzymać;
• poszkodowany stracił czucie w kończynie;
• kończyna jest zimna i blada;
• ręka lub noga jest nienaturalnie wykrzywiona (nie próbuj również sam jej nastawiać);
• w przypadku podejrzenia złamania kręgosłupa (nie ruszaj poszkodowanego).

Jakie są najczęstsze przyczyny złamań?

Przyczyny złamań są bardzo różnorodne. Najczęstszym powodem są urazy mechaniczne, jednak do złamań może dochodzić również  na skutek chorób osłabiających strukturę kości.

Do przyczyn złamań zaliczamy m.in.:

• upadki; 
• wypadki komunikacyjne;
• urazy sportowe;
• osteoporozę;
• nowotwór kości;
• zaburzenia metaboliczne. 

Pamiętaj, że u osób starszych nawet niewielki uraz może doprowadzić do poważnego złamania z powodu zmniejszonej gęstości mineralnej kości.

Inne podziały i rodzaje złamań kości

Rodzaje złamań klasyfikuje się według różnych kryteriów, takich jak lokalizacja złamania, stopień uszkodzenia tkanek miękkich czy mechanizm urazu. Podział ten ma znaczenie kliniczne, ponieważ wpływa na sposób leczenia złamania. 

Złamanie otwarte i zamknięte 
Najbardziej podstawowy podział złamań obejmuje:

• złamanie zamknięte;
• złamanie otwarte. 

Jeśli masz złamanie zamknięte, Twoja skóra przy miejscu urazu nie została przerwana. W przypadku złamania otwartego ostra krawędź kości przebija skórę i wychodzi na zewnątrz. Taki uraz jest bardzo niebezpieczny, ze względu na ryzyko groźnego zakażenia, dlatego wymaga natychmiastowej interwencji na SOR. 

Rodzaje złamań kości udowej 

Kość udowa jest największą i jedną z najbardziej wytrzymałych kości. Jej złamanie zwykle wymaga leczenia operacyjnego oraz rehabilitacji. Złamanie kości udowej najczęściej obejmuje:

• złamanie szyjki kości udowej;
• złamanie trzonu kości udowej; 
• złamanie dalszego końca kości udowej;
• złamanie przezkrętarzowe. 

Szczególnie groźne są złamania szyjki kości udowej u osób starszych, ponieważ zwiększają ryzyko unieruchomienia, zakrzepicy oraz powikłań sercowo-naczyniowych. 

Rodzaje złamań kręgosłupa 

Złamanie kręgosłupa to jeden z najpoważniejszych urazów, jakich możesz doświadczyć, ponieważ może prowadzić do uszkodzenia rdzenia kręgowego i trwałych zaburzeń neurologicznych. Do urazy dochodzi najczęściej w wyniku wypadków komunikacyjnych, upadków z wysokości lub zaawansowanej osteoporozy. Ważne, aby przy podejrzeniu złamania kręgosłupa, w żadnym przypadku nie ruszać poszkodowanego.

Rodzaje złamań kręgosłupa: 

• złamanie kompresyjne;
• złamanie wybuchowe;
• złamanie zgięciowo-rotacyjne; 
• złamanie niestabilne;
• złamanie osteoporotyczne. 

Złamania kompresyjne występują szczególnie często u osób starszych z osteoporozą i polegają na zapadnięciu trzonu kręgu. Mogą rozwijać się stopniowo i początkowo powodować jedynie przewlekły ból pleców. Pamiętaj — jeśli po upadku Ciebie lub kogoś z twoich bliskich mocno bolą plecy, nie bagatelizuj tego. Skonsultujcie to z lekarzem. 

Rodzaje złamań kości przedramienia 

Kości przedramienia należą do struktur często łamanych podczas upadków, szczególnie przy podparciu się wyprostowaną ręką. 

Najczęstsze rodzaje złamań kości przedramienia to m.in.: 

• złamanie kości promieniowej;
• złamanie kości łokciowej;
• złamanie Collesa — to złamanie najczęściej występuje powyżej stawu nadgarstka;
• złamanie Smitha — jeden z rodzajów złamań nadgarstka w wyniku np. upadku na grzbietową część ręki. 

Tego typu złamania wymagają unieruchomienia gipsem, a w poważniejszych przypadkach również leczenia operacyjnego. 

Diagnostyka złamania kości

Podczas diagnostyki złamania, lekarz przeprowadzi z Tobą wywiad, wykona badanie palpacyjne oraz najprawdopodobniej zleci wykonanie zdjęcia RTG. W niektórych przypadkach może zostać wykonana również tomografia komputerowa lub rezonans magnetyczny w celu sprawdzenia stopnia uszkodzenia tkanek miękkich. 

Leczenie złamania kości

Leczenie złamań zależy od rodzaju złamania oraz lokalizacji. W części przypadków wystarczy unieruchomienie kończyny gipsem, szyną lub ortezą. W bardziej skomplikowanych złamaniach może być konieczne leczenie operacyjne, a później rehabilitacja. 

Do najczęściej stosowanych metod leczenia zaliczamy:

• unieruchomienie;
• zespolenie śrubami i płytkami.

Ze względu na ból występujący przy złamaniach stosuje się leki przeciwbólowe, np.:

• paracetamol;
• ibuprofen;
• ketoprofen. 

Jednak pamiętaj, aby nie przekraczać dawki leku, którą zlecił Ci lekarz. Jeśli dany lek nie pomaga — skontaktuj się w tej sprawie z lekarzem.

Dostępność poszukiwanych preparatów w aptekach w Twojej okolicy sprawdzisz z łatwością na stronie KtoMaLek.pl.

Bibliografia

1. Cebula, G., Ciećkiewicz, J.(2018). Złamania kończyn Interna - Medycyna praktyczna. Dostępne na: https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.III.23.6. (Dostęp: 05.2026)
2. Brazier Y. (2023) What is a fracture? Medical News Today. Dostępne na: https://www.medicalnewstoday.com/articles/173312. (Dostęp: 05.2026)
3. Baertl, S., Alt, V., Rupp, M. (2021). Surgical enhancement of fracture healing - operative vs. nonoperative treatment. Injury, 52 Suppl 2, s. 12–17. DOI: 10.1016/j.injury.2020.11.049.

Autor