Lewotyroksyna — właściwości, zastosowanie, przeciwwskazania, skutki uboczne

Mechanizm działania lewotyroksyny

Lewotyroksyna jako analog tyroksyny naśladuje jej działanie w organizmie. Tyroksyna jest hormonem wytwarzanym przez tarczycę i wpływa m.in. na metabolizm, procesy syntezy oraz przemiany biochemiczne białek, węglowodanów i tłuszczów. Bierze udział w podziale, wzroście, dojrzewaniu i różnicowaniu komórek, przyspieszając te procesy.

W okresie płodowym i w wieku niemowlęcym niedobór tyroksyny prowadzi do zaburzeń rozwoju ośrodkowego układu nerwowego i może skutkować kretynizmem. Tyroksyna wpływa także na pracę serca, układu naczyniowego oraz układu moczowego.

Wskazania do stosowania lewotyroksyny

Lewotyroksyna stosowana jest m.in. przy:

• niedoczynności tarczycy;
• chorobie Hashimoto — przewlekłym zapaleniu tarczycy;
• chorobie de Quervaina — podostrym zapaleniu tarczycy;
• w niektórych nowotworach tarczycy;
• wolu guzkowym nietoksycznym.

Lewotyroksyna poza leczeniem stanów patologicznych stosowana jest również w celu diagnostyki nadczynności tarczycy w teście supresyjnym.

Przeciwwskazania do stosowania lewotyroksyny

Lewotyroksyna jest lekiem, który powinien być wprowadzany stopniowo i pod kontrolą lekarza. W związku ze swoim mechanizmem działania jest ona przeciwwskazana u osób z:

• nieleczoną niedoczynnością tarczycy;
• nieleczoną niedoczynnością kory nadnerczy;
• nieleczoną niedoczynnością przysadki;
• przy świeżym zawale serca;
• ostrym zapaleniu wszystkich warstw serca.

Szczególną ostrożność należy zachować przede wszystkim u pacjentów w podeszłym wieku, osób z niewydolnością serca, obrzękiem śluzowatym, cukrzycą oraz u chorych z moczówką prostą.

U pacjentów z zespołem złego wchłaniania działanie leku może być osłabione lub opóźnione.

Działania niepożądane lewotyroksyny

Lewotyroksyna, jak każdy lek, może powodować wystąpienie działań niepożądanych. Ryzyko ich pojawienia się minimalizuje się poprzez stopniowe wprowadzanie leku oraz uważne monitorowanie poziomu hormonów w organizmie. Działania niepożądane najczęściej występują na początku leczenia i z czasem ustępują.

Do głównych efektów ubocznych należą m.in. zaburzenia rytmu serca, bóle głowy, drżenia, osłabienie mięśni, duszność, gorączka czy wymioty. Podczas stosowania lewotyroksyny może pojawić się również niepokój, bezsenność, spadek masy ciała, wzmożona potliwość, zmniejszenie gęstości kości lub obrzęki.

Czy lewotyroksynę można stosować w ciąży?

Lewotyroksyna jest lekiem bezpiecznym w ciąży. U kobiet ciężarnych z niedoczynnością tarczycy zwykle konieczne jest zwiększenie dawki leku ze względu na zwiększone zapotrzebowanie organizmu na hormony tarczycy. Odstawienie leku w czasie ciąży może prowadzić do niekorzystnych konsekwencji dla rozwoju płodu.

Lewotyroksyna przenika do mleka matki, jednak stosowana w dawkach terapeutycznych nie powoduje negatywnych skutków u dziecka karmionego piersią.

Jak stosować lewotyroksynę w niedoczynności tarczycy?

Lewotyroksyna (we wszystkich dostępnych postaciach – tabletki, roztwory doustne) jest preparatem dostępnym wyłącznie na receptę.

U dorosłych lek powinien być przyjmowany na czczo, około 30 minut przed śniadaniem. Działanie terapeutyczne pojawia się zwykle po około 3–5 dniach.

Leczenie dorosłych z niedoczynnością tarczycy powinno rozpoczynać się od małych dawek, najczęściej 25–50 µg/d, ze stopniowym zwiększaniem dawki co około 2–4 tygodnie, aż do uzyskania efektu terapeutycznego.

U dzieci dawki początkowe są mniejsze i mieszczą się zazwyczaj w zakresie 12,5–50 µg/d.

Od niższych dawek należy również zaczynać terapię lewotyroksyną u osób w podeszłym wieku.

Bibliografia

1. Lewotyroksyna (levothyroxine). Medycyna Praktyczna – Indeks Leków. Dostępne na: https://indeks.mp.pl/desc.php?id=499. (Dostęp: 10.2025).
2. Letrox 50, tabletki, 50 µg. Charakterystyka Produktu Leczniczego (ChPL). eZdrowie – Rejestr Produktów Leczniczych. Dostępne na: https://rejestry.ezdrowie.gov.pl/api/rpl/medicinal-products/3730/characteristic. (Dostęp: 10.2025).
3. Euthyrox N 50, 50 mikrogramów, tabletki. Charakterystyka Produktu Leczniczego (ChPL). eZdrowie – Rejestr Produktów Leczniczych. Dostępne na: https://rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl/api/rpl/medicinal-products/12226/characteristic. (Dostęp: 10.2025).

Autor