Oksymetazolina — właściwości, zastosowanie, przeciwwskazania, skutki uboczne

Jak działa oksymetazolina?

Oksymetazolina oddziałuje na receptory α-adrenergiczne znajdujące się w naczyniach krwionośnych błony śluzowej nosa. Pobudzenie tych receptorów skutkuje skurczem naczyń. Dzięki temu zmniejsza się przekrwienie błony śluzowej nosa, zmniejsza się ilość wysięku (produkowanej wydzieliny) oraz zmniejsza się obrzęk. Ułatwia to oddychanie przez nos oraz odpływ wydzieliny znajdującej się w zatokach. 

Czy oksymetazolina to steryd? Nie. Oksymetazolina nie jest lekiem sterydowym. Ma zupełnie inny mechanizm działania. 

Kiedy stosować oksymetazolinę?

Wskazaniem do stosowania oksymetazoliny jest alergiczny lub wirusowy nieżyt nosa oraz zapalenie zatok. To jednak nie wszystko! Preparaty z oksymetazoliną mogą być stosowane jako dodatek w leczeniu nieżytu trąbki słuchowej oraz przy zapaleniu ucha środkowego. Ucho połączone jest z nosogardzielą poprzez trąbkę słuchową. W przypadku stanów zapalnych ucha, trąbka słuchowa może być niedrożna, co utrudnia przepływ powietrza oraz wydzieliny. Udrożnienia trąbki słuchowej przez oksymetazolinę może zredukować ból i uczucie zatkanego ucha. 

Dostępne są krople, aerozole i żele do nosa z chlorowodorkiem oksymetazoliny. W zależności od dawki w konkretnym preparacie mogą być stosowane u dorosłych oraz u dzieci, już od 1. roku życia. 

Dostępność preparatów z oksymetazoliną i innych leków w aptekach w Twojej okolicy możesz sprawdzić w serwisie KtoMaLek.pl.

Kiedy nie stosować oksymetazoliny?

Oksymetazoliny nie powinny stosować osoby z nadwrażliwością na którykolwiek składniki wybranego preparatu. Nie powinny stosować jej też kobiety w ciąży. W badaniach na zwierzętach zaobserwowano szkodliwy wpływ na rozwój płodu. 

Oksymetazolina prawdopodobnie nie wpływa na dziecko karmione piersią, ale nie ma dostępnych dokładnych danych. W związku z tym, przed użyciem warto zasięgnąć porady lekarza, który oceni korzyści i ryzyko związane z zastosowaniem oksymetazoliny podczas laktacji. 

Ostrożność powinny zachować osoby z nadciśnieniem tętniczym i innymi chorobami układu krążenia, jaskrą i przerostem gruczołu krokowego. Dodatkowo stosowanie oksymetazoliny może wpływać na inne leki i należy przed jej stosowaniem zasięgnąć porady lekarskiej. Na przykład w połączeniu z trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi (TLPD) może dojść do nasilenia działania oksymetazoliny. Warto wiedzieć także, iż zastosowanie oksymetazoliny u osób przyjmujących inhibitory MAO (moklobemid, selegilina, rasagilina) może prowadzić do znacznego wzrostu ciśnienia tętniczego. 

Oksymetazolina — działania niepożądane

Działania niepożądane podczas stosowania preparatów z oksymetazoliną występują rzadko. Należą do nich m.in. kichanie, ból, pieczenie w miejscu podania, bezsenność, bóle głowy, tachykardia, niepokój ruchowy czy wzrost ciśnienia tętniczego. 

Czy oksymetazolina uzależnia?

Preparaty do nosa zawierające oksymetazolinę lub ksylometazolinę mogą powodować uzależnienie. Błona śluzowa nosa u pacjentów stosujących je przez dłuższy czas niż zalecany oraz w większych dawkach będzie coraz słabiej reagować na kolejne dawki. Stanie się podrażniona i przesuszona, a swobodne oddychanie bez stosowania kropli będzie wydawać się niemożliwe. W przypadku osób stosujących krople do nosa latami dochodzi nieraz do perforacji przegrody nosowej. Jeśli masz przeczucie, że trudno rozstać ci się z kroplami do nosa — nie czekaj i udaj się do lekarza. 

W zależności od konkretnego preparatu maksymalny czas stosowania kropli do nosa z oksymetazoliną nie powinien przekraczać 5 dni. Oksymetazolina stosowana zgodnie z dawkowaniem opisanym w ulotce jest skutecznym i bezpiecznym rozwiązaniem na katar czy zatkany nos. 

Oksymetazolina a ksylometazolina — którą wybrać?

Oba leki mają podobną skuteczność w udrażnianiu nosa. Jednak oksymetazolina posiada lepszy profil bezpieczeństwa — mniej podrażnia błonę śluzową i posiada znacznie mniejsze ryzyko uzależnienia. Niektóre badania wskazują również na dłuższy czas działania oksymetazoliny. 

Oksymetazolina — podsumowanie

Oksymetazolina jest skutecznym lekiem udrażniającym nos np. przy katarze lub zapaleniu zatok. Ma niewielkie ryzyko działań niepożądanych, a przy stosowaniu zgodnie ze wskazówkami w ulotce danego preparatu jest bezpieczna dla pacjenta.

Bibliografia

1. Hagen, M., Varbiro, G., Montanari, E., Ballerini Fernandes, M. (2025). Revisiting Rhinitis Medicamentosa: Examining the Evidence on Topical Nasal Decongestants. Journal of pharmacy practice. DOI: 08971900251350510.
2. Eskiizmir, G., Hirçin, Z., Ozyurt, B., Unlü, H. (2011). A comparative analysis of the decongestive effect of oxymetazoline and xylometazoline in healthy subjects. European journal of clinical pharmacology, 67(1), s. 19–23. DOI: 10.1007/s00228-010-0941-z. 
3. Haenisch, B., Walstab, J., Herberhold, S., Bootz, F., Tschaikin, M., Ramseger, R., Bönisch, H. (2010). Alpha-adrenoceptor agonistic activity of oxymetazoline and xylometazoline. Fundamental & clinical pharmacology, 24(6), s. 729–739. DOI: 10.1111/j.1472-8206.2009.00805.x.
4. Oksymetazolina. Medycyna Praktyczna. Baza Leków. Dostępne na: https://www.mp.pl/pacjent/leki/subst.html?id=627. (Dostęp :09.2025)
5. Oksymetazolina. Medycyna Praktyczna. Indeks. Dostępne na: https://indeks.mp.pl/desc.php?id=615. (Dostęp: 09.2025)

Autor