Nitrogliceryna — właściwości, zastosowanie, przeciwwskazania, skutki uboczne
- Publikacja:
- dzisiaj 16:46
- Aktualizacja:
- dzisiaj 19:20
Nitrogliceryna to lek stosowany w medycynie, wykazujący właściwości rozkurczające mięśnie gładkie naczyń. Stosowany jest zarówno w leczeniu szpitalnym, jak i przedszpitalnym. Dzięki swoim właściwościom wpływającym na obniżenie ciśnienia tętniczego często wykorzystywany jest jako lek podjęzykowy przy nagłych skokach ciśnienia. Czy nitrogliceryna jest lekiem dostępnym bez recepty? Jak nitrogliceryna działa na serce? Dlaczego nitroglicerynę stosuje się podjęzykowo?
|
Z tego artykułu dowiesz się, że: Nitrogliceryna to lek rozszerzający naczynia krwionośne, stosowany głównie w chorobach serca, takich jak dławica piersiowa czy zawał. Najszybszy efekt daje podanie podjęzykowe, dlatego forma ta jest wykorzystywana w nagłych sytuacjach. Lek nie jest dla każdego — przeciwwskazaniami są m.in. niskie ciśnienie, wstrząs czy ciężkie choroby serca. Nitrogliceryna może powodować skutki uboczne (np. bóle głowy, zawroty czy omdlenia) oraz wchodzić w groźne interakcje z innymi lekami, dlatego jej stosowanie wymaga ostrożności. |
Jaki jest mechanizm działania nitrogliceryny?
Dokładny mechanizm działania nitrogliceryny nie jest w pełni poznany. Prawdopodobnie dostarcza ona tlenek azotu (NO), który poprzez ciąg reakcji biochemicznych doprowadza do rozkurczu mięśni gładkich. Siła działania zależy od dawki leku — mniejsze dawki powodują głównie rozkurcz naczyń żylnych, natomiast większe ilości rozszerzają również tętnice. Rozszerzenie naczyń żylnych zmniejsza powrót żylny i obciążenie wstępne serca. Działanie nitrogliceryny na tętniczki zmniejsza opór naczyniowy, a tym samym obciążenie następcze. Konsekwencją jest spadek ciśnienia tętniczego oraz zmniejszenie zapotrzebowania mięśnia sercowego na tlen.
Poza działaniem na układ sercowo-naczyniowy nitrogliceryna wykazuje również wpływ na mięśniówkę oskrzeli, zmniejszając jej napięcie, oraz na mięśnie przewodu pokarmowego, dróg żółciowych, moczowych, a także mięśniówkę macicy.
Farmakokinetyka nitrogliceryny i wskazania do jej stosowania
Nitrogliceryna może być podawana różnymi drogami. Przy wchłanianiu z jamy ustnej (podjęzykowo) działanie pojawia się szybko, zwykle po 1–1,5 minuty, i utrzymuje się około 2 godzin. Przy stosowaniu na skórę (np. w postaci plastrów lub maści), efekt działania występuje po 10–30 minutach i trwa około 4–6 godzin. Przy podaniu dożylnym działanie nitrogliceryny pojawia się po około 2 minutach i trwa tak długo, jak długo podawany jest wlew.
Wskazaniami do stosowania nitrogliceryny są m.in.:
- leczenie dławicy piersiowej;
- przerywanie ostrego napadu dławicy piersiowej;
- leczenie wspomagające ostrej niewydolności lewokomorowej;
- świeży zawał;
- przełom nadciśnieniowy z zastoinową niewydolnością serca.
Dostępność poszukiwanych preparatów sprawdzisz i zarezerwujesz w wybranej aptece za pomocą portalu KtoMaLek.pl.
Jakie są przeciwwskazania do stosowania nitrogliceryny?
Nie u każdego pacjenta wskazane będzie stosowanie nitrogliceryny. Przeciwwskazaniem do stosowania nitrogliceryny jest nadwrażliwość na azotany organiczne, a także m.in.:
- niedociśnienie;
- wstrząs kardiogenny;
- ostra niewydolność krążenia;
- ciężka hipowolemia;
- ciężka niedokrwistość;
- krwawienie wewnątrzczaszkowe;
- zwężenie zastawki aortalnej i mitralnej;
- zaciskające zapalenie osierdzia.
Działania niepożądane nitrogliceryny
Nitrogliceryna, jak każdy lek, może powodować działania niepożądane.
Do najczęstszych należą m.in. bóle i zawroty głowy, senność i tachykardia, czyli przyspieszona akcja serca. Rzadziej występują omdlenia, sinica, odczyny w miejscu podania, niedokrwienie mózgu czy problemy z oddychaniem.
Najważniejsze interakcje nitrogliceryny
Nitrogliceryna wchodzi w interakcje z wieloma lekami. Nieprawidłowe łączenie preparatów może prowadzić do poważnych konsekwencji. Do najczęstszych interakcji dochodzi przy:
- połączeniu nitrogliceryny z innymi lekami hipotensyjnymi (np. antagonistami wapnia, lekami moczopędnymi, neuroleptykami), co może doprowadzić do nadmiernego spadku ciśnienia tętniczego i niedokrwienia narządów;
- jednoczesnym stosowaniu N-acetylocysteiny, która nasila działanie rozszerzające naczynia krwionośne nitrogliceryny;
- stosowaniu NLPZ (z wyjątkiem kwasu acetylosalicylowego), które mogą osłabiać działanie nitrogliceryny;
- jednoczesnym przyjmowaniu nitrogliceryny i kwasu acetylosalicylowego, co zwiększa działanie hipotensyjne oraz nasila hamowanie agregacji płytek krwi.
Nitrogliceryna — zalecenia dotyczące bezpieczeństwa
Kobiety nieraz zastanawiają się, czy nitrogliceryna jest bezpieczna w ciąży?
Nitrogliceryna może być stosowana u kobiety w ciąży tylko wtedy, gdy korzyści przewyższają potencjalne ryzyko.
Brakuje pełnych danych dotyczących bezpieczeństwa u ciężarnych, chociaż badania na zwierzętach nie wykazały szkodliwego wpływu na płód.
Często pojawiającym się pytaniem bywa także to, czy można prowadzić po zażyciu nitrogliceryny? Po zastosowaniu nitrogliceryny nie zaleca się prowadzenia pojazdów ze względu na możliwość wystąpienia działań niepożądanych, takich jak zawroty głowy czy omdlenia.
Bibliografia
- Nitromint, 0,4 mg/dawkę, aerozol podjęzykowy, roztwór. (b.d.). Medycyna Praktyczna – Indeks leków. Dostępne na: https://rejestry.ezdrowie.gov.pl/api/rpl/medicinal-products/20519/characteristic (Dostęp: 09.2025).
- Nitrogliceryna (glyceryl trinitrate). Medycyna Praktyczna — Indeks leków. Dostępne na: https://indeks.mp.pl/desc.php?id=601 (Dostęp: 09.2025).
Autor
Rafał Pietrańczyk - Absolwent Wydziału Farmaceutycznego Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu. Posiadam doświadczenie w pracy w aptece oraz ponad 5-letnią praktykę w prowadzeniu zajęć dla techników farmacji. Na co dzień tworzę merytoryczne treści medyczne, łącząc aktualną wiedzę z praktycznym podejściem do pracy z pacjentem. W swojej pracy skupiam się na bezpieczeństwu farmakoterapii i umiejętności, które pomagają pacjentom
