Nefropatia cukrzycowa (cukrzycowa choroba nerek) — przyczyny, objawy, leczenie, powikłania

Nefropatia cukrzycowa — klasyfikacja ICD-10

W 10. wersji Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych (ICD-10) nefropatia cukrzycowa posiada następujące kody:

• E11.2 – cukrzyca typu 2 (cukrzyca insulinoniezależna ) z powikłaniami nerkowymi;
• E10.2 – cukrzyca typu 1 (cukrzyca insulinozależna) z powikłaniami nerkowymi.

Przyczyny nefropatii cukrzycowej

Przyczyną powstawania nefropatii cukrzycowej jest przewlekła hiperglikemia, która uruchamia szereg reakcji metabolicznych prowadzących do powstawania czynników zapalnych, uszkadzających struktury nerek. Uszkodzona nerka nie jest w stanie skutecznie filtrować krwi i usuwać toksyn, czego konsekwencją jest gromadzenie szkodliwych metabolitów. W zaawansowanym stadium choroby może być konieczne leczenie za pomocą dializ.

Czynniki ryzyka cukrzycowej choroby nerek

Dane epidemiologiczne wskazują, że nefropatia cukrzycowa występuje u około połowy pacjentów chorujących na cukrzycę. Ryzyko jej wystąpienia można zmniejszyć poprzez kontrolę niektórych czynników ryzyka. Do modyfikowalnych czynników ryzyka nefropatii cukrzycowej należą m.in.:

• hiperglikemia;
• nadciśnienie tętnicze;
• palenie papierosów;
• dyslipidemia;
• dieta zawierająca duże ilości sodu i białka;
• hiperkalcemia (nadmiar wapnia we krwi);
• zakażenia układu moczowego.

Do rozwinięcia nefropatii cukrzycowej predysponują również czynniki, na które nie mamy wpływu, takie jak: wiek, płeć męska, czynniki genetyczne.

Jak objawia się nefropatia cukrzycowa?

Nefropatię cukrzycową rozpoznaje się na podstawie wyników badań laboratoryjnych. Kryteriami diagnostycznymi są:

• albuminuria >30 mg/g;
• obniżony wskaźnik GFR;
• wynik biopsji nerki z obecnością charakterystycznych zmian dla nefropatii cukrzycowej;
• wykluczenie innych przyczyn przewlekłej choroby nerek.

Jak leczyć nefropatię cukrzycową?

Leczenie nefropatii cukrzycowej nastawione jest na zahamowanie postępującego uszkodzenia nerek. Najskuteczniejszym sposobem osiągnięcia tego celu jest utrzymywanie glikemii (poziomu cukru we krwi) w wartościach prawidłowych. W tym celu osoba chorująca na cukrzycę powinna skonsultować się z diabetologiem w celu ustalenia odpowiedniego leczenia.

W ciągu ostatnich lat dużą popularność zdobyły flozyny oraz agoniści receptora GLP-1, które wykazują działanie protekcyjne zarówno na nerki, jak i na serce.

Istotną rolę w leczeniu cukrzycowej choroby nerek odgrywa również kontrola pozostałych modyfikowalnych czynników ryzyka. Pacjenci chorujący na nadciśnienie tętnicze powinni stosować leki obniżające ciśnienie krwi. Docelowe wartości ciśnienia tętniczego u osób z cukrzycą:

• poniżej 130/80 mmHg u osób poniżej 65. roku życia;
• 130–139 mmHg (ciśnienie skurczowe) oraz powyżej 70 mmHg (ciśnienie rozkurczowe) u osób powyżej 65. roku życia.

W przypadku występowania otyłości dobrym rozwiązaniem jest konsultacja z dietetykiem oraz — w razie potrzeby — z lekarzem, którzy wspólnie ustalą plan postępowania mający na celu redukcję masy ciała.

Dostępność poszukiwanych preparatów sprawdzisz i zarezerwujesz w wybranej aptece za pomocą portalu KtoMaLek.pl.

Nefropatia cukrzycowa — jadłospis

Na czynność i stan nerek wpływa dieta. Osoby chorujące na nefropatię cukrzycową powinny unikać spożywania nadmiernych ilości białka. Zalecane dzienne spożycie białka wynosi 0,8 g/kg należnej masy ciała plus ilość białka utracona z moczem.

W jadłospisie diabetyków również sód powinien być ograniczony do 50–100 mmol/d.

Rokowanie w nefropatii cukrzycowej

Postępująca nefropatia cukrzycowa prowadzi do niewydolności nerek. U chorych z zaawansowaną nefropatią cukrzycową konieczne mogą być dializy. Przeżywalność pacjentów z zaawansowaną nefropatią cukrzycową poddanych dializie wynosi 75% w pierwszym roku, a jedynie 25% przeżywa 5 lat.

Przeszczep nerki jest jedną z opcji leczenia nefropatii cukrzycowej.

Bibliografia

1. Franek, E., Kokot, F. (†) (2023). Cukrzycowa choroba nerek. Medycyna Praktyczna. Data aktualizacji: 10 sierpnia 2023. Dostępne na: https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.13.4.1. (Dostęp: 07.2025).
2. Czekalski, S. Cukrzycowa choroba nerek. Neurologia po Dyplomie. Dostępne na: https://podyplomie.pl/wiedza/wielka-interna/1162,cukrzycowa-choroba-nerek?srsltid=AfmBOooBdHlmbTlElQ9M9025HOZOrMfYlQ2OJgUge4kdpICNN1yxdrSO (Dostęp: 07.2025).

Autor