Alergia kontaktowa (wyprysk kontaktowy) — jak nie przeoczyć jej objawów? Przyczyny i sposoby leczenia

Alergia kontaktowa — czym są alergeny?

Alergeny to substancje, które u osób predysponowanych wywołują nieprawidłową reakcję układu odpornościowego. Organizm alergika traktuje je jako zagrożenie i odpowiada nadmiernym wydzielaniem przeciwciał, co prowadzi do objawów alergii. Alergeny mogą mieć różną budowę i drogę kontaktu z naszym organizmem. To właśnie podobieństwo w budowie niektórych białek w nich obecnych skutkuje odebraniem ich przez nasz organizm jako tych samych związków.

Alergeny w najbardziej ogólny sposób dzielone są na alergeny wziewne (pyłki roślin, zarodniki grzybów, roztocza kurzu, sierść zwierząt), pokarmowe i kontaktowe (substancje w kosmetykach, lekach, lateksie). Te ostatnie odpowiedzialne są za występowanie objawów alergii kontaktowej.

Alergia kontaktowa a wyprysk kontaktowy

Wyprysk kontaktowy dotyczy powstania stanu zapalnego na skórze. Jest on jednym z objawów alergii kontaktowej. Może być jednak wywołany nie tylko na skutek reakcji alergicznej, ale również wystąpić po kontakcie z innymi substancjami drażniącymi niż alergeny, na przykład związkami chemicznymi. Warto pamiętać, że alergii kontaktowej za każdym razem towarzyszy wyprysk kontaktowy, ale nie każdy wyprysk kontaktowy musi być spowodowany alergią kontaktową.

Alergia kontaktowa i wyprysk kontaktowy — przyczyny

Alergia kontaktowa powstaje na skutek kontaktu skóry z alergenem. Organizm odbiera alergen jako coś obcego i próbuje go zwalczyć. Skutkuje to powstaniem stanu zapalnego oraz charakterystycznych objawów. Wyprysk kontaktowy może być spowodowany również przez inne związku, niebędące z definicji alergenami. 

Do najczęstszych przyczyn występowania wyprysku kontaktowego, w tym alergii kontaktowej, zaliczane są:

• lateks,
• metale i ich związki (głównie nikiel, chrom, kobalt),
• pyłki roślinne,
• detergenty,
• substancje chemiczne w kosmetykach (parabeny, konserwanty).

Alergia kontaktowa a alergia krzyżowa

Alergia kontaktowa może również wystąpić na skutek alergii krzyżowej. W tej sytuacji inny związek niż alergen odbierany jest przez organizm jako obcy i w odpowiedzi na kontakt z nim organizm próbuje go zwalczyć. Do najczęściej występujących alergii krzyżowych zaliczane są alergie:

• na pyłki brzozy z pyłkami leszczyny, olszy, dębu, buku;
• na pyłki traw z melonem, pomidorem i arbuzem;
• na roztocze kurzu ze skorupiakami np. krewetkami;
• na mleko krowie z mlekiem innych zwierząt. 

Alergia kontaktowa u dzieci

Alergia kontaktowa u dzieci i niemowląt nie jest w pełni opisana i przebadana, jednak dostępne dane wskazują, że może występować u 25% do nawet 65% dzieci chorujących na atopowe zapalenie skóry. U tych dzieci alergia kontaktowa występuje już najczęściej w wieku niemowlęcym. Jednocześnie atopowe zapalenie skóry jest najczęstszą przyczyną występowania alergii kontaktowej u dzieci i niemowląt. Innymi czynnikami mogącymi wywołać ten rodzaj alergii u dzieci są defekty bariery skórnej oraz intensywny lub powtarzający się często kontakt z danym alergenem w wieku niemowlęcym. 

Alergia kontaktowa — objawy

Alergii kontaktowej i wypryskowi kontaktowemu towarzyszą zazwyczaj charakterystyczne objawy spowodowane występowaniem stanu zapalnego. Należą do nich zaczerwienienie i obrzęk na skórze wraz ze swędzeniem i uczuciem pieczenia. Na skórze dodatkowo mogą pojawić się pęcherze i grudki, a sama skóra w miejscu wyprysku kontaktowego jest zazwyczaj gorąca w dotyku i może się łuszczyć.

Alergia kontaktowa — sposoby leczenia

Alergia kontaktowa, jak każdy inny rodzaj alergii, leczona jest za pomocą leków przeciwhistaminowych. Mogą to być leki w różnej postaci, np. doustnej, jak bilastyna, cetyryzyna, lewocetyryzyna czy desloratadyna. Część z tych substancji występuje również w postaci syropów do picia, co nieraz jest ułatwieniem w przypadku konieczności podania leku dzieciom. Miejscowo na skórę stosowane są również leki z grupy kortykosteroidów, np. krem z hydrokortyzonem. Objawy alergii ustępują zazwyczaj w ciągu kilku dni od zastosowania leków, jeżeli utrzymują się dłużej niż tydzień, konieczna jest wizyta u lekarza.

Dostępność leków przeciwalergicznych oraz innych preparatów w aptekach w Twojej okolicy sprawdzisz na stronie KtoMaLek.pl.

Bibliografia

1. Bartoszak, L., Czarnecka-Operacz, M. (2007). Alergia kontaktowa u dzieci chorych na atopowe zapalenie skóry. Post Dermatol Alergol., s. 120-126.
2. Pelletier, J.L., Perez, C., Jacob, S.E. (2016). Contact dermatitis in pediatrics. Pediatric Annals, 45 (8), s. 287-292.
3. Woźniacka, A., Kot, M. (2016). Alergia kontaktowa. Medycyna po dyplomie. Dostępne na stronie: https://podyplomie.pl/medycyna/20690,alergia-kontaktowa. (Dostęp: 12.2025)

Autor