Pszonak drobnokwiatowy — właściwości lecznicze, działanie, zastosowanie

Pszonak drobnokwiatowy — właściwości

Pszonak drobnokwiatowy posiada ciekawy skład chemiczny, któremu zawdzięcza liczne właściwości lecznicze. Znajdziemy w nim takie substancje, takie jak: karotenoidy, garbniki, glikozydy nasercowe (eryzymozyd, eryzymina), kwasy tłuszczowe, olejki eteryczne, sole mineralne i witaminę C. W zależności od miejsca występowania, a także dostępu do światła i wody, może się on różnić pod względem ilościowym. 

Pszonak drobnokwiatowy działa głównie moczopędnie, wykrztuśnie, żółciopędnie, chłodząco, przeciwgorączkowo i wzmacnia układ krwionośny. Mimo to, pszonak drobnokwiatowy nie jest popularną rośliną w badaniach, stąd też skład chemiczny nie jest dokładnie poznany. 

Pszonak drobnokwiatowy — jak wygląda i skąd pochodzi?

Pszonak drobnokwiatowy (łac. Erysimum cheiranthoides) jest rośliną jednoroczną lub dwuletnią. Pochodzi on z Europy, z wyjątkiem basenu Morza Śródziemnego, a także z części Azji i należy do rodziny kapustowatych (łac. Brassicaceae). 

Jak już wcześniej wspomniano, pszonak drobnokwiatowy jest często uznawany za chwast. Rośnie głównie na nieużytkach, łąkach, polach, przydrożach, nasypach kolejowych, rumowiskach, a nawet na wysypiskach. Pszonak drobnokwiatowy kwitnie od maja do września i jest rośliną samopylną. Co jest istotne, pszonak w dużych ilościach jest rośliną trującą. U zwierząt może powodować zaburzenia żołądkowo-jelitowe.

Łodyga pszonaka jest wzniesiona, nierozgałęziona i osiąga do około 60 centymetrów wysokości. Liście są lancetowate, całobrzegie lub ząbkowane nieregularnie, a ponadto porośnięte włoskami. Kwiaty pszonaka są charakterystyczne, drobne i mają żółty kolor. Zebrane są w baldachogrona. Owoce pszonaka drobnokwiatowego są brązowe, długie, wąskie i określane są mianem łuszczyny. Wyrastają zarówno na długich, jak i krótkich szypułkach. Niektóre owoce mogą być pokryte delikatnymi włoskami. Co ciekawe, zawierają nawet do 40% tłuszczów. 

Pszonak drobnokwiatowy — działanie, wskazania do stosowania

Wszystkie walory lecznicze pszonaka drobnokwiatowego nie zostały jeszcze w pełni poznane. Wiadomo natomiast, że roślina ta w medycynie tradycyjnej stosowana była przy ogólnym osłabieniu organizmu, chorobach układu sercowo-naczyniowego, chorobach układu oddechowego czy problemach z trawieniem. Stanowiła więc dawniej pewnego rodzaju panaceum na wiele dolegliwości. Pszonak drobnokwiatowy był ponadto stosowany przy zakażeniach pasożytniczych i różnego rodzaju problemach skórnych.

Obecnie roślina ta została zapomniana i nie jest stosowana jako surowiec leczniczy. 

Pszonak drobnokwiatowy na układ sercowo-naczyniowy

Pszonak drobnokwiatowy w swoim składzie zawiera istotne pod względem leczniczym glikozydy nasercowe, których działanie jest podobne do działania strofantyny. Strofantyna pozyskiwana jest z roślin należących do rodziny toinowatych. Substancja powoduje obniżenie ciśnienia krwi oraz wpływa pozytywnie na kurczliwość mięśnia sercowego. Z tego powodu pszonak drobnokwiatowy posiada wysoki potencjał w leczeniu niektórych chorób układu sercowo-naczyniowego. Mimo to brakuje szczegółowych informacji na temat działania, bezpieczeństwa i skutków ubocznych tej rośliny.

Pszonak drobnokwiatowy na układ oddechowy

Dawniej pszonak drobnokwiatowy stosowany był przy wielu dolegliwościach układu oddechowego. Ze względu na działanie wykrztuśne, roślina ta przynosiła ukojenie przy astmie, gruźlicy, dusznościach czy kaszlu. Obecnie właściwości lecznicze pszonaka nie są wykorzystywane. Mimo to roślina posiada wysoki potencjał w łagodzeniu tego typu chorób.

Pszonak drobnokwiatowy na skórę

Pszonak drobnokwiatowy działa przeciwpasożytniczo i przeciwzapalnie. Z tego powodu stosowany był przy zakażeniach pasożytniczych, a także przy różnego rodzaju problemach skórnych takich, jak świąd, wysypki, egzema czy trudno gojące się rany. Pszonak drobnokwiatowy stosowano zarówno w formie naparów, nalewek, jak i płukanek czy okładów. 

Pszonak drobnokwiatowy — jak dawkować?

Brakuje szczegółowych danych dotyczących dawkowania pszonaka drobnokwiatowego. Z tego powodu, nie należy stosować go na własną rękę.

Leki i suplementy zawierające pszonak drobnokwiatowy

Brakuje danych na temat leków oraz suplementów zawierających w swoim składzie pszonak drobnokwiatowy.

Pszonak drobnokwiatowy w ciąży

Brakuje szczegółowych danych, dotyczących bezpieczeństwa stosowania pszonaka drobnokwiatowego u kobiet w ciąży, a także karmiących piersią. Ponadto stwierdzono, że roślina ta w dużych ilościach jest trująca. Z tego powodu nie należy stosować jej na własną rękę.

Pszonak drobnokwiatowy — przeciwwskazania i środki ostrożności

Pszonaka drobnokwiatowego nie powinny stosować osoby przyjmujące leki nasercowe. Ponadto roślina ta w dużych ilościach jest trująca, zatem powinna być stosowana wyłącznie pod kontrolą lekarza. 

Pszonak drobnokwiatowy — możliwe działania niepożądane

Wykazano, że pszonak drobnokwiatowy w dużych ilościach jest toksyczny. Brakuje szczegółowych danych dotyczących możliwych działań niepożądanych, wywoływanych przez tę roślinę

Pszonak drobnokwiatowy — interakcje z lekami i innymi ziołami

Brakuje szczegółowych danych dotyczących możliwych interakcji pszonaka drobnokwiatowego z lekami, bądź innymi ziołami. 

Pszonak drobnokwiatowy w Ziołopedii — podsumowanie

Pszonak drobnokwiatowy przez wielu z nas kojarzony jest wyłącznie jako zbędny i niepotrzebny chwast. Tę niepozorną roślinę można spotkać w wielu miejscach; na łąkach, przydrożach, a nawet wysypiskach. Główną zaletą pszonaka drobnokwiatowego jest pozytywny wpływ na serce. W medycynie tradycyjnej stosowany był również przy chorobach układu oddechowego czy problemach skórnych. Warto, aby w przyszłości skupiono się na tej roślinie, w celu poznania jej wszystkich walorów.

Bibliografia

1. Yin, L., Cai, Z., & Zhong, W. (2005). Changes in weed composition of winter wheat crops due to long-term fertilization. Agriculture, ecosystems & environment, 107(2-3), 181-186.
2. Mirzaei, M., Züst, T., Younkin, G. C., Hastings, A. P., Alani, M. L., Agrawal, A. A., & Jander, G. (2020). Less is more: A mutation in the chemical defense pathway of Erysimum cheiranthoides (Brassicaceae) reduces total cardenolide abundance but increases resistance to insect herbivores. Journal of chemical ecology, 46, 1131-1143.
3. Doepp, M. (2023). Strophanthin, an excellent cardiac drug. Research Bulletin, 3(03), 356-359.
4. Younkin, G. C., Alani, M. L., Páez‐Capador, A., Fischer, H. D., Mirzaei, M., Hastings, A. P., ... & Jander, G. (2024). Cardiac glycosides protect wormseed wallflower (Erysimum cheiranthoides) against some, but not all, glucosinolate‐adapted herbivores. New Phytologist, 242(6), 2719-2733.

Autor