Śnieżny lotos — właściwości lecznicze, działanie, zastosowanie

Śnieżny lotos — właściwości

Zidentyfikowano ponad 70 związków występujących w śnieżnym lotosie. Należą do nich fenylopropanoidy, flawonoidy, kumaryny, lignany, seskwiterpeny, steroidy i polisacharydy. Substancjami o potwierdzonej aktywności farmakologicznej, które wyizolowano ze śnieżnego lotosu, są rutyna i kwas chlorogenowy. Związki te są chemicznymi markerami — to właśnie na ich podstawie określa się jakość surowca. 

Śnieżny lotos — jak wygląda i skąd pochodzi?

Śnieżny lotos (łac. Saussurea involucrata) należy do rodziny astrowatych (łac. Asteraceae). Roślina ta występuje przede wszystkim w Chinach, ale można się na nią natknąć także w Kazachstanie, Kirgistanie i Mongolii. Śnieżny lotos porasta górskie zbocza i skalne szczeliny na wysokości 2400-4100 m n.p.m. Jego nazwa nawiązuje do wysokości, na których występuje. Gatunek ten w Chinach objęty jest ochroną. 

Śnieżny lotos jest rośliną wieloletnią, która osiąga do 50 centymetrów wysokości. Jej liście są rozetowe i łodygowe, blaszka liściowa jest zielona, eliptyczna i pokryta włoskami z obu stron. W szczytowej części rośliny, pod kwiatostanem, liście ułożone są gwiaździście i mają jasnożółtą barwę. Kwiatostan jest półkolisty z 10-20 główkami. Kwitnie od lipca do sierpnia. Owocem są niełupki o słomkowej barwie z czarnymi plamkami. 

Śnieżny lotos — działanie, wskazania do stosowania

Śnieżny lotos ma wiele zastosowań. Działa przeciwzapalnie, przeciwbólowo, antyoksydacyjnie, pomaga przy zmęczeniu, spowalnia procesy starzenia.

Tradycyjnie stosuje się go w dolegliwościach ginekologicznych i niepłodności. Roślina ta wpływa także na układ odpornościowy. W ostatnich latach bada się również możliwość zastosowania śnieżnego lotosu w leczeniu nowotworów. 

Śnieżny lotos na zapalenie stawów

Reumatoidalne zapalenie stawów to przewlekła choroba autoimmunologiczna. Podczas jej trwania dochodzi do niszczenia chrząstki stawowej oraz rozwoju stanów zapalnych w obrębie stawów. Śnieżny lotos w medycynie ludowej stosowany był w celu łagodzenia tej dolegliwości. W badaniach na zwierzętach potwierdzono działanie przeciwzapalne i przeciwbólowe ekstraktu z S. involucrata. U badanych myszy zauważono zmniejszenie reakcji bólowych i obrzęku spowodowanego stanem zapalnym. Uważa się, że za zaobserwowane efekty farmakologiczne odpowiedzialne są występujące w roślinie flawonoidy. W Chinach dostępny jest roztwór do wstrzykiwań, stosowany w reumatoidalnym zapaleniu stawów, który w swoim składzie zawiera ekstrakt z S. involucrata. Jego działanie zostało potwierdzone w badaniach klinicznych. 

Śnieżny lotos na zmęczenie

Fizjologiczne zmęczenie definiuje się jako zmniejszenie zdolności organizmu do wytwarzania energii po długotrwałym narażeniu na wysiłek. Istnieją dowody wykazujące korzystny wpływ antyoksydantów na przewlekłe zmęczenie organizmu. Śnieżny lotos ma potwierdzoną zdolność do neutralizacji wolnych rodników, co może mieć korzystny wpływ w przypadku przewlekłego zmęczenia organizmu. Zostały również przeprowadzone eksperymenty na zwierzętach poddanych wysiłkowi fizycznemu. Myszom podano polisacharydy ze śnieżnego lotosu. W trakcie tych badań obserwowano również zużycie tlenu i czas, przez który myszy były w stanie pływać. Zauważono, że po podaniu polisacharydów, zużycie tlenu przez myszy zmniejszyło się, a czas pływania został wydłużony. Wskazuje to na działanie przeciwzmęczeniowe S. involucrata oraz potwierdza tradycyjne zastosowanie rośliny na „wzmocnienie” organizmu. 

Śnieżny lotos na mózg

Ekstrakty ze śnieżnego lotosu mają działanie neuroprotekcyjne i są w stanie odwracać uszkodzenia neuronów powstałe w trakcie niedotlenienia. W doświadczeniach na zwierzętach wykazano również wydłużenie czasu przeżycia zwierząt w warunkach niedotlenienia. Medyczne zastosowanie śnieżnego lotosu w celu ochrony mózgu przed niedotlenieniem wymaga jednak dalszych eksperymentów. 

Śnieżny lotos — jak dawkować?

Obecnie preparaty do przyjmowania doustnego nie są dostępne. Śnieżny lotos można jednak znaleźć w kosmetykach. Podczas korzystania z produktów zawierających śnieżny lotos stosuj się do wskazówek producenta zawartych na opakowaniu lub w ulotce. 

Leki i suplementy zawierające śnieżnego lotosu

W Polsce obecnie dostępne są głównie wkładki higieniczne dla kobiet i mężczyzn zawierające śnieżny lotos. Według producentów mają one wspomagać leczenie dolegliwości ze strony układu moczowo-płciowego. Takie właściwości nie są jednak potwierdzone badaniami. Brak również danych na temat ewentualnych działań niepożądanych dotyczących stosowania takich produktów. Ekstrakty ze śnieżnego lotosu można znaleźć także w niektórych kosmetykach. Preparaty do przyjmowania doustnego aktualnie nie są dostępne. 

Śnieżny lotos w ciąży

Nie należy stosować śnieżnego lotosu w trakcie ciąży i karmienia piersią. W tym okresie włączanie wszelkich preparatów ziołowych, suplementów czy leków należy skonsultować z lekarzem lub farmaceutą. W badaniach na zwierzętach zaobserwowano działanie poronne śnieżnego lotosu. Jest on także toksyczny dla płodu. 

Śnieżny lotos — przeciwwskazania i środki ostrożności

Śnieżnego lotosu nie należy stosować w trakcie ciąży i karmienia piersią. Dane na temat bezpieczeństwa stosowania rośliny u dzieci nie są dostępne, nie należy podawać śnieżnego lotosu dzieciom. 

Śnieżny lotos — możliwe działania niepożądane

Śnieżny lotos podawany w dawkach terapeutycznych wydaje się bezpieczny. W trakcie długoletniej tradycji stosowania nie zauważono znaczących działań niepożądanych. W badaniach na zwierzętach również nie zaobserwowano toksyczności rośliny. Jednak podejrzewa się, że po przedawkowaniu może on powodować arytmie, niedociśnienie, zaburzenia ze strony układu nerwowego i układu krążenia. 

Śnieżny lotos — interakcje z lekami i innymi ziołami

Dane na temat bezpieczeństwa stosowania śnieżnego lotosu z lekami, ziołami czy suplementami diety nie są dostępne. Dlatego przed rozpoczęciem jego stosowania skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą. 

Śnieżny lotos w Ziołopedii — podsumowanie

Lotos śnieżny znalazł zastosowanie w medycynie chińskiej. W Polsce jednak nie jest jeszcze dostępny. Jego działanie wydaje się obiecujące. Potrzeba jednak dalszych badań, aby określić właściwe dawki terapeutyczne, poznać działania niepożądane i rozważyć bezpieczeństwo stosowania tej rośliny. 

Bibliografia

1. hik, Wai-I, et al., Saussurea involucrata: A review of the botany, phytochemistry and ethnopharmacology of a rare traditional herbal medicine. Journal of Ethnopharmacology (2015), http://dx.doi.org/10.1016/j.jep.2015.06.033i 

Autor