Czarna fasola afrykańska — właściwości lecznicze, działanie, zastosowanie

Czarna fasola afrykańska — właściwości

Surowcem leczniczym Griffonia simplicifolia są głównie nasiona, ale wykorzystywana jest również reszta rośliny, czyli liście, pędy, kora i korzeń. 

Czarna fasola afrykańska zawiera bardzo ważną substancję, czyli 5-hydroksytryptofan. W organizmie ludzkim pełni ona funkcję wzmacniacza, a także prekursora w syntezie serotoniny (5-HT). Serotonina reguluje wiele procesów w naszym organizmie, ale głównie jest znana jako hormon szczęścia. Obecność 5-hydroksytryptofanu w czarnej fasoli afrykańskiej daje potencjał w leczeniu takich przypadłości jak zmiany nastroju i zaburzenia snu. Może być również wykorzystany w celu poprawy funkcji poznawczych. 

Griffonia simplicifolia zawiera dodatkowo liczne flawonole, garbniki, kwasy tłuszczowe oraz alkaloidy karbolidowe, które mają obiecujące właściwości przeciwzapalne, przeciwnowotworowe, przeciwbakteryjne i przeciwutleniające. 

W celach medycznych najczęściej pozyskuje się ekstrakty z czarnej fasoli afrykańskiej, które mogą różnić się jakościowo, w zależności od użytych rozpuszczalników czy zastosowanej metody.

Griffonia zawiera również lektynę GS Isolectin B4, która znalazła zastosowanie przy produkcji jedwabiu.

Czarna fasola afrykańska — jak wygląda i skąd pochodzi?

Czarna fasola afrykańska (łac. Griffonia simplicifolia, syn. Bandeiraea simplicifolia), to gatunek pnącego krzewu, który pochodzi z Afryki Środkowej i Zachodniej, głównie z jej wybrzeży. Jest to roślina strączkowa, która należy do rodziny bobowatych (łac. Fabaceae), zwanej również motylkowymi. W Polsce jest mało znana i nie jest uprawiana ze względu na zimniejszy klimat. 

Krzew ten lubi wilgotne i nasłonecznione tereny, ale potrafi także przystosować się do bardziej ciemnych czy wietrznych miejsc. Osiąga do około 2-3 metrów wysokości. Posiada zielonkawe kwiaty, które kwitną z reguły w październiku. Następnie przekształcają się one w charakterystyczne czarne strąki. Strąki dojrzewają w okresie od grudnia do lutego, a następnie są zbierane i suszone. Nasiona czarnej fasoli afrykańskiej są początkowo zielone, a z czasem nabierają charakterystycznego, czarnego koloru. 

Czarna fasola afrykańska — działanie, wskazania do stosowania

Czarna fasola afrykańska już od dawien dawna była wykorzystywana w medycynie tradycyjnej przy takich schorzeniach jak depresja, zmiany nastroju, biegunka, wymioty, bóle brzucha, zaburzenia snu czy migrena. Lud afrykański stosował czarną fasolę afrykańską w leczeniu ran, zaś sok z liści na choroby dróg moczowych. Co ciekawe, Griffonia była również uznawana za afrodyzjak czy też antybiotyk.

Obecnie badania wykazały działanie przeciwzapalne, przeciwnowotworowe, przeciwbakteryjne i przeciwutleniające Griffonia simplicifolia. Efekty te zawdzięczamy głównie 5-hydroksytryptofanowi.

Inne badania wykazały obiecujący kierunki działania ekstraktów z czarnej fasoli afrykańskiej — mowa tutaj o działaniu przeciwbakteryjnym oraz antyoksydacyjnym.

Czarna fasola afrykańska na zmiany nastroju

Tak, jak wcześniej wspomniano, czarna fasola afrykańska zawiera w swoim składzie 5-hydroksytryptofan, który jest prekursorem w procesie syntezy serotoniny. Wiele badań potwierdziło wysoki potencjał czarnej fasoli afrykańskiej (w szczególności jej ekstraktów) w leczeniu depresji, zmian nastrojów, problemów z zasypianiem. Dodatkowo jest ona badana pod kątem działania uspokajającego i wyciszającego. Z tego powodu, występuje potrzeba na zwiększenie ilości badań, w celu poszerzenia wiedzy na temat właściwości Griffonia simplicifolia.

Czarna fasola afrykańska na zwiększony apetyt

Badania wykazały, że Griffonia simplicifolia, ze względu na zawarty 5-hydroksytryptofan, korzystnie działa u osób chorych na otyłość czy borykających się ze wzmożonym apetytem. U badanych, którzy suplementowali 5-hydroksytryptofan, zaobserwowano zmniejszenie masy ciała, a także obniżenie poziomu cholesterolu całkowitego.

Czarna fasola afrykańska — jak dawkować?

Konieczne są dalsze badania, w celu ustalenia optymalnej dawki 5-hydroksytryptofanu, pozyskanego z czarnej fasoli afrykańskiej. Niektórzy producenci suplementów zalecają dawkowanie 100 mg na dobę, przez 4 tygodnie. Dla porównania, przy leczeniu depresji skuteczna dawka wynosi 300-500 mg na dobę. Dane te natomiast muszą zostać ostatecznie potwierdzone i ugruntowane przez kolejne badania.

Leki i suplementy zawierające czarną fasolę afrykańską

Na rynku dostępne są nieliczne suplementy diety, zawierające 5-hydroksytryptofan, pochodzący z Griffonia simplicifolia.
 

Czarna fasola afrykańska w ciąży

Brakuje wystarczającej ilości badań, dotyczących możliwości zastosowania czarnej fasoli afrykańskiej w ciąży.

Czarna fasola afrykańska — przeciwwskazania i środki ostrożności

Osoby przyjmujące niektóre leki przeciwdepresyjne, powinny zachować środki ostrożności ze względu na możliwe interakcje. 

Czarna fasola afrykańska — możliwe działania niepożądane

Brakuje danych dotyczących możliwych działań niepożądanych, wywoływanych przez czarną fasolę afrykańską.

Czarna fasola afrykańska — interakcje z lekami i innymi ziołami

Tak, jak wcześniej wspomniano, 5-hydroksytryptofan powoduje zwiększenie poziomu serotoniny w organizmie. Z tego powodu, nie powinien być przyjmowany z lekami przeciwdepresyjnymi, które również zwiększają jej poziom. Należą do nich selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny, inhibitory MAO i trójcykliczne leki przeciwdepresyjne. 

Warto zaznaczyć, że suplementy diety nie mają właściwości leczniczych, są jedynie uzupełnieniem diety. W przypadku tak poważnych chorób, jak depresja, należy zasięgnąć porady lekarskiej i stosować się do zaleceń specjalisty, a także skonsultować z nim każdą suplementację czy terapię wspomagającą. 

Czarna fasola afrykańska w Ziołopedii — podsumowanie

Czarna fasola afrykańska posiada wiele istotnych właściwości leczniczych, od przeciwzapalnych, przeciwbakteryjnych po przeciwutleniające. Ze względu na swoją bogatą zawartość związków leczniczych, zwłaszcza 5-hydroksytryptofan, jest ona obiecującym surowcem roślinnym, który może pomóc w walce z depresją, zmianami nastroju czy zaburzeniami snu. Ponadto, coraz nowsze badania wskazują na wysoki potencjał czarnej fasoli afrykańskiej w leczeniu otyłości.

Bibliografia

1. Mannino, G., Serio, G., Gaglio, R., Maffei, M. E., Settanni, L., Di Stefano, V., & Gentile, C. (2023). Biological Activity and Metabolomics of Griffonia simplicifolia Seeds Extracted with Different Methodologies. Antioxidants (Basel, Switzerland), 12(9), 1709. https://doi.org/10.3390/antiox12091709
2. Carnevale, G., Di Viesti, V., Zavatti, M., & Zanoli, P. (2011). Anxiolytic-like effect of Griffonia simplicifolia Baill. seed extract in rats. Phytomedicine : international journal of phytotherapy and phytopharmacology, 18(10), 848–851. https://doi.org/10.1016/j.phymed.2011.01.016 
3. Vigliante, I., Mannino, G., & Maffei, M. E. (2019). Chemical Characterization and DNA Fingerprinting of Griffonia simplicifolia Baill. Molecules (Basel, Switzerland), 24(6), 1032. https://doi.org/10.3390/molecules24061032
4. Costa da Silva, C., Silva, L.S., Carvalho R.V.O. (2018). The use of Griffonia Simplicifolia and Rhodiola Rosea l. in obese women with eating compulsion. Revista Brasileira de Obesidade, Nutrição e Emagrecimento. Available at: https://dialnet.unirioja.es/descarga/articulo/6359869.pdf Dostęp (29.02.24)

Autor