Echo serca (echokardiografia) — co to za badanie, kiedy się je wykonuje, co diagnozuje, jak się do niego przygotować?

Czym jest echokardiografia?

Echokardiografia, czyli inaczej echo serca, to nic innego jak badanie umożliwiające lekarzowi obejrzenie komór, przedsionków oraz zastawek Twojego serca, a także określenie czy krew przepływa przez nie prawidłowo. Jest to możliwe, dzięki zastosowaniu w badaniu fal ultradźwiękowych. 

Czy USG serca jest tym samym co echo serca? 

Pewnie nie raz przeszukiwałeś internet w celu poszerzenia swojej wiedzy dotyczącej zbliżającego się badania Twojego serca. Poczułeś się jednak zagubiony, gdy w artykułach medycznych zamiast sformułowania echo serca widniało USG serca? Zacząłeś się pewnie od razu zastanawiać, czym różnią się te dwa badania od siebie i na które z nich dostałeś skierowanie? Pozwól więc, że rozwieję Twoje wątpliwości. Niezależnie od tego, czy użyjesz sformułowania echo serca, echokardiografia, ultrasonokardiografia czy USG serca, odnosić się ono będzie do tego samego, bezpiecznego badania pozwalającego obejrzeć lekarzowi Twoje serce. 

USG serca, a EKG serca — czym to się różni?

USG serca to inna nazwa opisanego wcześniej echa serca. Jest to badanie wykorzystujące fale ultradźwiękowe o wysokiej częstotliwości, które odbijając się od ciała, tworzą obraz na monitorze. 

EKG serca to natomiast echokardiografia, która również jest badaniem bezbolesnym i bezinwazyjnym. Wykonuje się je w celu oceny pracy serca i wykrycia ewentualnych zaburzeń. W tym badaniu elektrody zostają umieszczone na klatce piersiowej i kończynach. Zbierają one informacje o elektrycznej pracy serca z całej powierzchni ciała.

Jakie choroby wykrywa echo serca?

Badanie echo serca stosowane jest jako narzędzie diagnostyczne przez lekarzy w celu ustalenia diagnozy oraz rokowania u pacjentów ze schorzeniami kardiologicznymi. Mowa tutaj o schorzeniach takich jak:

• wady serca oraz niewydolność serca; 
• ostry zespół wieńcowy;
• arytmie;
• choroby osierdzia;
• guz serca 
• choroby aorty piersiowej.

Echokardiografia jest także stosowana do oceny stanu serca u osób przyjmujących przewlekle leki, które mogą potencjalnie uszkodzić serce (antybiotyki z grupy makrolidów np. azytromycyna; niektóre chemioterapeutyki, w tym szczególnie antracykliny np. doksorubicyna; trójcykliczne leki przeciwdepresyjne np. amitryptylina), bądź  u osób w ciężkim stanie lub po ciężkim urazie. 

Schorzenia kardiologiczne to nie jedyne wskazania do wykonania echo serca. USG serca zaleca się nieraz np.:

• po omdleniach — w celu ustalenia przyczyny utraty przytomności; 
• w przypadku osób, u których wystąpiło niedokrwienie mózgu;
• w celu oceny czynności serca u osób z zatorowością płucną lub nadciśnieniem płucnym.

Jak sam widzisz, wskazań do wykonania badania echokardiografii jest sporo. Kierowani są na nią zarówno pacjenci ze schorzeniami  kardiologicznymi (w celu postawienia diagnozy bądź kontrolowania postępu choroby), jak i osoby po urazach i omdleniach. 

Jak odpowiednio przygotować się do USG serca? Praktyczne wskazówki

Dobra wiadomość jest taka, że nie musisz się specjalnie przygotowywać do badania echo serca. Nie musisz być na czczo, jeśli się nad tym zastanawiałeś. 

Warto jednak, żebyś był świadomy, że podczas badania zostaniesz poproszony o zdjęcie ubrań od pasa w górę. W związku z tym możesz rozważyć założenie luźniejszej, wygodniejszej garderoby, tak abyś mógł ją łatwo zdjąć przed badaniem. Panie, zamiast sukienki mogą ubrać np. luźniejszą bluzkę, a zamiast golfu rozpinany sweterek.

Jak wygląda przebieg badania echo serca krok po kroku?

Badanie echokardiografii jest w pełni bezpieczne i nieinwazyjne. Jeśli zastanawiałeś się wcześniej, jak wygląda jego przebieg, to teraz krok po kroku Cię przez nie przeprowadzę. 

1. Przed rozpoczęciem badania zostaniesz poproszony o rozebranie się od pasa w górę, a następnie o położenie się na kozetce. 
2. Lekarz poprosi Cię, żebyś położył się na lewym boku, a lewą rękę wyciągnął go góry i położył za głową. Prawą natomiast będziesz miał najprawdopodobniej ułożoną luźno wzdłuż tułowia. 
3. Badanie będzie wykonywane przy użyciu głowicy USG. 
4. Na głowice lekarz nałoży żel. Tutaj możesz odczuć chwilowy dyskomfort spowodowany zazwyczaj zimnym żelem. 
5. Następnie lekarz będzie powoli przesuwać głowicą z żelem po Twojej klatce piersiowej. Nie zdziw się, jeśli lekarz mocniej dociśnie głowice do Twojego ciała podczas badania. Pozwoli mu to bowiem na uzyskanie lepszego obrazu serca.
6. Podczas trwania badania możesz zostać poproszony przez lekarza o zmienienie pozycji ciała, np. o położenie się na plecach lub odchylenie głowy do tyłu. Nie jest to nic strasznego, a pozwoli lekarzowi na odpowiednie uwidocznienie struktur serca.
7. Badanie nie będzie trwało dłużej niż kilkanaście do kilkudziesięciu minut. Najczęściej jednak trwa ono około 15 minut. Po jego wykonaniu będziesz mógł zetrzeć z klatki piersiowej pozostałości żelu i spokojnie się ubrać. 

Jak sam widzisz po przedstawionym przebiegu badania — USG serca jest w pełni bezpieczne i bezinwazyjne. Nie musisz się go obawiać. Ponadto nie ma żadnych przeciwwskazań do jego wykonania. Echokardiografia może być także przeprowadzona u kobiet w ciąży.

Echo serca z dopplerem — na czym ono polega?

Podczas tego badania, tak samo, jak przy podstawowym badaniu echo serca, lekarz ogląda przedsionki, komory oraz zastawki Twojego serca. Różnicą jest ocena prędkości ruchu tkanek oraz przepływu krwi przez serce i duże naczynia, takie jak aorta. Tą część badania nazywa się właśnie dopplerowską oceną przepływu krwi.

Kto zleca badanie echo serca i ile ono kosztuje?

Skierowanie na echo serca może wystawić kardiolog lub lekarz rodzinny w ramach opieki koordynowanej w związku z prowadzonym u Ciebie leczeniem i diagnostyką obejmującą:

• nadciśnienie tętnicze; 
• niewydolność serca;
• przewlekłą chorobę niedokrwienną serca; 
• migotanie przedsionków. 

Badanie będziesz mógł wykonać w dowolnej placówce, która ma podpisaną umowę z NFZ na wykonanie tego badania. Nie musisz się więc obawiać o aspekt finansowy. 

Dostępność leków w aptekach w Twojej okolicy możesz sprawdzić w serwisie KtoMaLek.pl.

Bibliografia

1. Dziedzic, H., Kopeć, G. (2023). Echokardiogram serca (echo serca): co wykrywa, jak wygląda badanie i kiedy jest przeprowadzane? Medycyna Praktyczna. Dostępne na: https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/62359,echokardiografia-serca-echo-serca. (Dostęp: 03.2026)
2. Waligóra, M. (2021). Na czym polega badanie echokardiograficzne serca? Jak się do niego przygotować? Medycyna Praktyczna. Dostępne na: https://www.mp.pl/pacjent/choroby-ukladu-krazenia/wywiady/276809,na-czym-polega-badanie-echokardiograficzne-serca-jak-sie-do-niego-przygotowac. (Dostęp: 03.2026)
3. Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 16 czerwca 2023 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej, Załącznik 6, Dostępne na: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20230001427. (Dostęp: 03.2026)
4. Brożek, P. (2024). Elektrokardiografia (EKG). Medycyna Praktyczna. Dostępne na: https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/152094,elektrokardiografia-ekg. (Dostęp: 03.2026)

Autor