Reumatoidalne zapalenie stawów. Polacy co roku kupują 10-12 mln opakowań leków

Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS)

RZS prowadzi do przewlekłego stanu zapalnego stawów, powodując ból, obrzęki i postępujące ograniczenie sprawności, a w dłuższej perspektywie także trwałe uszkodzenia narządu ruchu. Choroba najczęściej ujawnia się między trzydziestym a pięćdziesiątym rokiem życia i częściej dotyka kobiet. Charakterystyczne są symetryczne zmiany w obrębie stawów oraz poranna sztywność, która może utrzymywać się przez wiele godzin.

Na świecie na RZS choruje około 18 milionów osób, czyli blisko jeden procent populacji. Wraz ze starzeniem się społeczeństw liczba pacjentów będzie rosła, co już dziś przekłada się na coraz większe zapotrzebowanie na skuteczne, długoterminowe terapie.

Leczenie RZS

Nowością w leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów są leki biologiczne, czyli preparaty wytwarzane z wykorzystaniem organizmów żywych lub ich komponentów, które działają precyzyjnie na konkretne mechanizmy odpowiedzialne za rozwój choroby. Dzięki tym terapiom, RZS – które jeszcze niedawno było postrzegane jako choroba przewlekła – coraz częściej można skutecznie leczyć, doprowadzając do długotrwałej remisji. 

Dzięki postępom w diagnostyce i większej świadomości społecznej, dziś chorobę można rozpoznawać znacznie wcześniej niż kilka lat temu. To ważne, bo pacjenci diagnozowani w ciągu pierwszych 12 tygodni od pojawienia się objawów mają największe szanse na skuteczne opanowanie choroby. Uzupełnieniem farmakoterapii pozostaje aktywność fizyczna i regularne ćwiczenia, które istotnie poprawiają jakość życia chorych, przy czym podstawą skutecznego leczenia jest konsekwentne stosowanie się do zaleceń reumatologa.

Brak dokładnych danych o liczbie pacjentów

Od ponad 20 lat pacjenci kupują w aptekach łącznie od 12 do 14 milionów opakowań leków rocznie, a wolumen ten pozostaje względnie stabilny – wynika z analizy przeprowadzonej przez ekspertów OSOZ. Jeśli zestawić te dane ze statystykami zachorowalności, okazuje się, że liczba chorych może być niedoszacowana.

Przy założeniu, że na RZS choruje około 400 tysięcy osób, statystyczny pacjent kupowałby nawet 30 opakowań leków rocznie. Ta liczba wydaje się już na pierwszy rzut oka zbyt wysoka – jedno opakowanie leku najczęściej wystarcza na 4 tygodnie, w zależności od intensywności leczenia. Istnieją jednak dane mówiące o znacznie większej populacji chorych sięgającej nawet 1,2 miliona osób. W tym scenariuszu popyt na leki rozkłada się na szerszą grupę pacjentów, a średnia liczba kupowanych opakowań spada do około 10 rocznie na osobę. Ten wariant wydaje się lepiej skorelowany z obserwowanym poziomem sprzedaży i strukturą rynku.

Stabilny wolumen, dynamicznie rosnąca wartość rynku

W 2024 roku rynek leków stosowanych w leczeniu RZS osiągnął wartość około 570 milionów złotych, a to prawie 5-krotnie więcej niż 20 lat temu. Liczba sprzedawanych opakowań leków na RZS pozostaje od lat na zbliżonym poziomie, ale wartość rynku systematycznie rośnie. Na początku lat dwutysięcznych pacjenci wydawali na te terapie nieco ponad 115 milionów złotych rocznie. Dwadzieścia lat później kwota ta przekraczała już 500 milionów złotych, a w 2024 roku – mimo niewielkiego spadku wolumenu – wynosiła blisko 570 milionów złotych. 

Wartość sprzedaży rośnie bo rośnie średnia cena jednego opakowania leku. Jeszcze dwie dekady temu pacjent płacił za opakowanie leku na RZS około 10 zł. Z czasem cena ta rosła, przekraczając 20 złotych 2014 roku i 40 złotych w 2020 roku. W 2024 roku średnia cena opakowania wyniosła ponad 44 złote, a prognozy wskazują, że w kolejnych latach może przekroczyć poziom 50 złotych.

Dobra wiadomość – coraz więcej leków

Wzrost kosztów leczenia idzie w parze z dynamicznym rozwojem oferty terapeutycznej. Na początku XXI wieku pacjenci mieli do dyspozycji około 60 produktów leczniczych stosowanych w RZS. Obecnie liczba ta wynosi 228, co daje lekarzom znacznie większe możliwości doboru terapii i modyfikowania leczenia. 

Reumatoidalne zapalenie stawów nie ma charakteru sezonowego, dlatego wydatki na leki rozkładają się równomiernie w ciągu roku i stanowią stałe obciążenie dla pacjentów. Dane rynkowe jasno pokazują, że dalszy wzrost wartości rynku jest bardzo prawdopodobny, nawet jeśli liczba sprzedawanych opakowań pozostanie stabilna. O przyszłej dostępności terapii zdecydują przede wszystkim tempo wprowadzania nowych leków oraz decyzje refundacyjne, które w coraz większym stopniu będą kształtować realne możliwości leczenia pacjentów z RZS. Należy też pamiętać, że występowanie RZS będzie rosło wraz ze starzejącym się społeczeństwem. Światowa Organizacja Zdrowia szacuje liczbę chorych na ok. 0,5-1% populacji. WHO prognozuje, że w latach 2020-2060 zwiększy się ona o nawet 80%, przekraczając 30 mln pacjentów w 2050 roku. 

Autor