Małopłytkowość (trombocytopenia) — przyczyny, objawy, badania, leczenie

Niski poziom płytek — czy zawsze oznacza problem?

Za normę ilości płytek krwi uznaje się wartości od 150 000 do 450 000/µl. U części zdrowych osób liczba płytek może utrzymywać się w granicach 100 000–150 000/µl. Jeśli taki poziom utrzymuje się dłużej niż 6 miesięcy i nie towarzyszą mu żadne niepokojące objawy kliniczne, uznaje się to za wariant normy.

Przyczyny małopłytkowości

Przyczyny małopłytkowości dzieli się na te wywołane zmniejszonym wytwarzaniem płytek krwi, spowodowane nadmierny usuwaniem płytek krwi z krążenia oraz na przyczyny spowodowane nieprawidłową dystrybucją trombocytów.

Przyczyny związane z nieprawidłowym wytwarzaniem płytek dzieli się na:

• wrodzone;
• nabyte — np. aplazja szpiku, nadużywanie alkoholu, niektóre nowotwory układu krwiotwórczego, małopłytkowość niedoborowa wywołana niedoborem witaminy B12, stosowanie leków mielosupresyjnych.

Małopłytkowość immunologiczna

Małopłytkowość immunologiczna to jedna z nabytych postaci choroby, mająca podłoże autoimmunologiczne. Przyczyna powstawania jest w 80% przypadków nieznana, w pozostałych mogą to być m.in. zakażenia, przewlekła białaczka limfocytowa czy przeszczepienie allogenicznych komórek krwiotwórczych. W organizmie wytwarzane są autoprzeciwciała niszczące płytki krwi, a dodatkowo spada ich produkcja.

Jak objawia się małopłytkowość immunologiczna (ITP)?

Objawy małopłytkowości immunologicznej mogą być różne i nie występują u wszystkich pacjentów. Do typowych symptomów ITP (ang. immune thrombocytopenia) należą m.in.:

• krwawienia z błon śluzowych: nosa, dziąseł, jamy ustnej;
• przedłużające się krwawienia miesiączkowe;
• krwawienia z przewodu pokarmowego, a w ciężkich przypadkach do ośrodkowego układu nerwowego;
• osłabienie;
• wybroczyny na skórze.

Leczenie małopłytkowości immunologicznej

Leczenie wdraża się najczęściej u pacjentów, u których liczba płytek krwi jest niższa niż 30 000/µl, oraz u pacjentów z innymi czynnikami ryzyka krwawień, u których liczba płytek jest powyżej 30 000/µl.

Leczeniem pierwszego rzutu są glikokortykosteroidy oraz dożylne preparaty immunologiczne (IVIG). W przypadku braku skuteczności leczenia może być konieczne wykonanie splenektomii, zastosowanie przeciwciał monoklonalnych lub antagonistów receptora trombopoetyny.

Pacjenci z małopłytkowością autoimmunologiczną powinni unikać urazów, stosować ostrożnie leki przeciwpłytkowe i przeciwzapalne oraz regularnie kontrolować liczbę płytek krwi, aby zmniejszyć ryzyko powikłań krwotocznych.

Niezbędne preparaty możesz zarezerwować w wybranej aptece z łatwością i bez konieczności wychodzenia z domu za pomocą portalu KtoMaLek.pl.

Leczenie małopłytkowości autoimmunologicznej w stanach nagłych

Pacjenci z małopłytkowością immunologiczną, którzy znajdują się w stanie zagrożenia życia, mogą wymagać przetoczenia koncentratu płytek krwi, dożylnych preparatów immunoglobulin oraz kwasu traneksamowego.

Pacjenci cierpiący na małopłytkowość autoimmunologiczną, którzy wymagają pilnego zabiegu operacyjnego lub inwazyjnego badania diagnostycznego, mogą wymagać podania glikokortykosteroidu (np. metyloprednizolonu) lub dożylnych preparatów immunoglobulin.

Małopłytkowość w ciąży

Małopłytkowość u kobiet w ciąży najczęściej pojawia się w ostatnim trymestrze i ma przebieg bezobjawowy. Najprawdopodobniejszą przyczyną jest zwiększenie objętości krwi oraz skrócony czas życia trombocytów.

Po stwierdzeniu zmniejszonej liczby płytek krwi w badaniu morfologicznym należy wykluczyć inne możliwe przyczyny, takie jak małopłytkowość immunologiczna. Stan zmniejszonej liczby płytek krwi spowodowany ciążą zazwyczaj nie wymaga leczenia i ustępuje samoistnie po porodzie.

Bibliografia

1. Windyga J., Młynarski W., Ochrem B., Zawilska K. (2025). Małopłytkowość immunologiczna. Dostępne na: https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.15.19.2 (Dostęp: 11.2025).
2. Windyga J., Młynarski W., Ochrem B., Zawilska K. (2025). Małopłytkowości spowodowane zmniejszonym wytwarzaniem płytek krwi. Dostępne na: https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.15.19.1. (Dostęp: 11.2025).
3. Windyga J., Młynarski W., Ochrem B., Zawilska K. (2025). Małopłytkowość ciążowa. Dostępne na: https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.15.19.6. (Dostęp: 11.2025).
4. Windyga J., Młynarski W., Ochrem B., Zawilska K. (2025). Skazy krwotoczne płytkowe – informacje ogólne. Dostępne na: https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.15.19. (Dostęp: 11.2025).

Autor