Maleje liczba aptek, ale też liczba pacjentów w aptekach

Apteki odwiedzają codziennie miliony Polaków

Według danych PEX, w marcu na polskim rynku działało 12 160 aptek i punktów aptecznych – o 186 mniej niż rok wcześniej. Każde zamknięcie placówki oznacza przede wszystkim gorszą dostępność leków i usług farmaceutycznych dla mieszkańców, szczególnie w mniejszych miejscowościach, gdzie często funkcjonuje tylko jedna apteka.

Apteka pozostaje jednym z najczęściej odwiedzanych miejsc związanych z ochroną zdrowia. W przeciętny dzień roboczy odwiedza ją blisko 2 miliony osób. W sezonie infekcyjnym liczba ta rośnie nawet do 2,3–2,4 mln. W soboty wynosi około 1,5 mln, natomiast w niedziele spada do około 300 tys.

To właśnie w aptece wielu pacjentów po raz pierwszy szuka pomocy w przypadku problemów zdrowotnych. Realizują recepty, kupują leki dostępne bez recepty, suplementy, wyroby medyczne oraz kosmetyki. Około 30 tys. farmaceutów każdego dnia wydaje leki, tłumaczy zalecenia lekarskie i doradza.

Przeciętny pacjent zostawia w aptece niemal 100 zł

Obecnie średnia wartość pojedynczego zakupu wynosi około 97 zł. Z tej kwoty pacjent płaci z własnej kieszeni przeciętnie 72 zł, natomiast pozostałą część pokrywa refundacja Narodowego Funduszu Zdrowia. 

Żeby jednak doszło do sprzedaży, pacjent musi najpierw przekroczyć próg apteki. I właśnie tutaj pojawia się zaskakujący trend. Jeszcze do niedawna liczba pacjentów przypadających na jedną aptekę rosła praktycznie z roku na rok. Po pandemicznym załamaniu w 2020 r. nastąpiło silne odbicie – liczba klientów zwiększyła się aż o 17 proc. w porównaniu z poprzednim okresem.

Obecnie ten trend się odwrócił. Analiza obejmująca ostatnie 12 miesięcy pokazuje, że w okresie od marca 2025 r. do kwietnia 2026 r. statystyczna apteka obsłużyła około 53,4 tys. pacjentów. To o około 1300 osób mniej niż rok wcześniej, co oznacza spadek o 2 proc.

Eksperci PEX wskazują, że jedną z przyczyn był wyjątkowo łagodny sezon infekcyjny na początku 2026 r. Mniejsza liczba zachorowań oznaczała mniej wizyt u lekarzy, mniej wystawionych recept i mniejszy ruch w aptekach. Prognozy dla całego 2026 r. nie zapowiadają przełomu. Według szacunków przeciętna apteka obsłuży około 54 tys. pacjentów, czyli nieco mniej niż w 2025 r.

Pacjenci kupują inaczej niż jeszcze kilka lat temu

Skąd takie zmiany w trendach, które dominowały przez lata? Powodów jest kilka. Jednym z nich jest zmiana zachowań zakupowych. Coraz więcej osób może ograniczać liczbę wizyt w aptece, robiąc większe zakupy podczas jednej wizyty. W efekcie liczba transakcji spada, choć wartość pojedynczego koszyka może rosnąć. Innym możliwym powodem jest stopniowe przenoszenie części zakupów poza tradycyjny kanał apteczny. Dotyczy to zwłaszcza produktów dostępnych bez recepty – suplementów diety, witamin czy innych części preparatów, które coraz częściej można kupić również w sklepach internetowych, drogeriach czy sieciach handlowych.

Nie można też zapominać o wpływie sezonowości. Łagodniejsze zimy oraz mniejsza liczba infekcji przekładają się na sprzedaż leków przeciwprzeziębieniowych i przeciwgorączkowych, które stanowią ważną część obrotów wielu aptek. Kiedy kolejne apteki znikają z mapy kraju, najbardziej poszkodowani są mieszkańcy małych miejscowości, którzy mają coraz trudniejszy dostęp do leków i porad farmaceutycznych. To może prowadzić do dalszego poszerzania się przepaści między jakością opieki w miastach i terenach mało zaludnionych. Trzeba pamiętać, że farmaceuci coraz częściej przejmują rolę pierwszego kontaktu z pacjentem, odciążając lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej. 

Autor