Diagnostyka Hashimoto – jakie badania tarczycy wykonać, aby rozpoznać chorobę?

Co to jest choroba Hashimoto i skąd się bierze?

Choroba Hashimoto to przewlekłe limfocytowe zapalenie tarczycy, czyli gruczołu produkującego hormony. To schorzenie autoimmunologiczne, w którym układ odpornościowy błędnie identyfikuje, atakuje i niszczy komórki własnego narządu. Przypadłość ta dotyka kobiet od 4 do 10 razy częściej niż mężczyzn. Szczyt wykrywalności przypada na wiek od 45 do 65 lat, choć chorują również dzieci i młode kobiety.

Za rozwój schorzenia odpowiada skłonność genetyczna dziedziczona w linii żeńskiej. Wpływ na to mają także czynniki środowiskowe, takie jak:

• nadmiar jodu,
• niedobory selenu,
• niedobory witaminy D3, czyli związku wpływającego na odporność i układ kostny.

Na nasilenie procesu zapalnego wpływa również przewlekły stres oraz przebyte infekcje wirusowe. Choroba ta często współistnieje z innymi problemami z autoagresji, do których zalicza się celiakię, cukrzycę typu 1 oraz RZS, czyli reumatoidalne zapalenie stawów.

Objawy Hashimoto – kiedy warto zbadać tarczycę?

Do lekarza warto zgłosić się, gdy zauważasz u siebie objawy spowolnionego metabolizmu.

Do typowych objawów Hashimoto zaliczane są:

• nieuzasadniony przyrost masy ciała,
• nietolerancja zimna i stałe marznięcie,
• suchość skóry,
• obrzęki powiek,
• zaparcia,
• przewlekłe zmęczenie,
• nadmierne wypadanie włosów.

Objawy nietypowe i rzadziej kojarzone to m.in.:

• zespół cieśni nadgarstka (dolegliwość powodująca drętwienie dłoni),
• kamica żółciowa (obecność złogów w pęcherzyku żółciowym),
• zaburzenia krzepnięcia krwi,
• wysoki cholesterol wskazujący na nieprawidłowy lipidogram.

Charakterystyka objawów w grupach specyficznych:

• Mężczyźni – zmagają się z problemami z erekcją oraz pogorszeniem jakości nasienia.
• Kobiety – doświadczają zaburzeń owulacji oraz podwyższonego ryzyka poronienia.
• Dzieci – przechodzą stany depresyjne. Mogą również nastąpić nagłe pogorszenie wyników w nauce i opóźnienie rozwoju fizycznego.

Na początku choroby pacjent może doświadczyć zjawiska zwanego hashitoxicosis – jest to przejściowy stan nadczynności gruczołu, który daje odwrotne objawy i często utrudnia prawidłową diagnozę.

Jakie badania krwi na Hashimoto należy wykonać?

Do postawienia pełnej diagnozy potrzebujesz całego panelu tarczycowego (samo oznaczenie poziomu TSH jest niewystarczające). Badania laboratoryjne dzielą się na te sprawdzające funkcję gruczołu oraz te potwierdzające proces autoagresji.

Pełna diagnostyka z krwi pozwala wykryć postać subkliniczną, czyli formy bezobjawowej występującej u 10–15% pacjentów.

TSH, fT3 i fT4 – ocena funkcji tarczycy

Badanie TSH określa poziom hormonu przysadki mózgowej, który w organizmie kontroluje pracę tarczycy. Wynik tego testu interpretuje się w odniesieniu do zakresu referencyjnego danego laboratorium. W niektórych sytuacjach, na przykład podczas planowania ciąży, lekarze biorą pod uwagę niższe normy TSH. Nie jest to jednak samodzielny wyznacznik niedoczynności, dlatego ostateczną ocenę zawsze powinien dokonywać specjalista.

W diagnostyce bada się również fT3, czyli wolną trójjodotyroninę, oraz fT4, czyli wolną tyroksynę. Oznaczanie tych wolnych frakcji pozwala wyeliminować wpływ białek transportujących na ostateczny wynik.

Pułapkę diagnostyczną mogą stanowić przeciwciała heterofilne. Obecność tych białek dotyczy około 10% populacji i potrafi fałszywie zawyżyć otrzymany wynik TSH.

Przeciwciała anty-TPO i anty-TG – potwierdzenie autoagresji

Wskaźnik anty-TPO, czyli przeciwciała przeciwko peroksydazie tarczycowej, służy jako główny marker autoimmunologiczny. Występuje on u 60–90% chorych i świadczy o zaawansowanym stadium zapalenia. Z kolei anty-TG, czyli przeciwciała przeciwko tyreoglobulinie, to wskaźniki charakterystyczne dla wczesnego stadium choroby, pojawiające się u 30–40% pacjentów.

Aby wyniki były porównywalne, wykonuj badania w tym samym laboratorium.

USG tarczycy – dlaczego obrazowanie jest niezbędne?

Ultrasonografia (USG), wykorzystująca fale dźwiękowe do obrazowania wnętrza ciała, stanowi niezbędne uzupełnienie badań krwi. Pozwala ona ocenić fizyczną strukturę oraz wielkość narządu. Przy chorobie Hashimoto obraz tarczycy może być prawidłowy, ale najczęściej występują zmiany, które mogą pomóc w wysunięciu rozpoznania.

Obraz w chorobie Hashimoto charakteryzuje się zmniejszoną echogenicznością miąższu, co oznacza ciemniejszy obraz gruczołu na ekranie urządzenia. Widoczna jest również niejednorodna struktura zapalna oraz obecność tak zwanych pseudoguzków, a także zwiększone unaczynienie tworzące obraz znany jako płonąca tarczyca.

Z biegiem czasu rozmiar tarczycy ulega zmianom. Początkowe powiększenie tkanki, znane jako wole, przechodzi w późniejszym etapie w zanik narządu. Z tego powodu zaleca się powtarzanie badania obrazowego co 1–2 lata.

Gdzie wykonać badania tarczycy?

Diagnostykę zrealizujesz wygodnie w jednej z wielu placówek ogólnopolskiej sieci LUX MED oraz LUX MED Diagnostyka. Możesz zdecydować się na gotowy pakiet badań na tarczycę, który kupisz szybko online, bez konieczności posiadania skierowania.

Podczas całego procesu diagnostycznego wspiera Cię wykwalifikowana kadra – od doświadczonych diagnostów laboratoryjnych po endokrynologów, czyli lekarzy specjalizujących się w schorzeniach układu hormonalnego. Dodatkowym udogodnieniem jest stały, całodobowy dostęp do wyników. Sprawdzisz je szybko online poprzez Portal Pacjenta, czyli intuicyjną internetową platformę medyczną.

Podsumowanie

Choroba Hashimoto wymaga połączenia diagnostyki z krwi oraz badań obrazowych. Należy zbadać parametry TSH, wolne hormony oraz przeciwciała tarczycowe, a także wykonać USG.

FAQ – najczęstsze pytania o diagnostykę Hashimoto

Kto stawia ostateczną diagnozę w przypadku choroby Hashimoto?

Diagnozę stawia lekarz endokrynolog. Proces ten opiera się na wywiadzie klinicznym polegającym na analizie objawów, badaniach laboratoryjnych krwi oraz badaniu USG tarczycy.

Czy istnieje wiarygodny test na Hashimoto do wykonania w domu?

Apteczne testy kasetkowe z krwi pobieranej z palca służą wyłącznie do wstępnego skriningu. Pozwalają one na wykrycie podwyższonego poziomu TSH. Nie oznaczają one wolnych frakcji hormonów, nie badają obecności przeciwciał anty-TPO i anty-TG oraz nie zastąpią badania obrazowego USG.

Jak często należy powtarzać badania laboratoryjne tarczycy?

W okresie dobierania dawki leków poziom TSH kontroluje się zazwyczaj co 6–8 tygodni. Po ustabilizowaniu sytuacji wystarczy rutynowa kontrola co 6–12 miesięcy. Kobiety w pierwszym trymestrze ciąży powinny powtarzać badania laboratoryjne nawet co 4 tygodnie.