Leki i preparaty zawierające witaminy
Preparaty witaminowe
Co to są witaminy?
Witaminy są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu człowieka, choć organizm potrzebuje ich w stosunkowo niewielkich ilościach. Biorą udział w licznych przemianach metabolicznych, zapewniają działanie wielu enzymów i pełnią funkcję antyoksydantów, chroniąc organizm przed szkodliwym wpływem wolnych rodników. Zarówno ich niedobór, jak i nadmiar może prowadzić do wystąpienia poważnych konsekwencji zdrowotnych. Dla wielu organizmów, w tym człowieka są to związki egzogenne, co oznacza, że muszą być dostarczane z pożywieniem.
Ważne jest dostarczenie odpowiedniej dawki witamin, najlepiej w postaci dobrze zbilansowanej i zróżnicowanej diety. Dorosły człowiek potrzebuje tych samych witamin co młodzież i dzieci, lecz w innych dawkach. Ilość niezbędnych witamin zależy także od płci, aktywności fizycznej i codziennej diety. Zwiększone zapotrzebowanie na witaminy mają rekonwalescenci po przebytych chorobach, a także kobiety w ciąży i karmiące piersią.
Jakie grupy witamin można wyróżnić?
Najbardziej rozpowszechniony podział witamin dotyczy ich rozpuszczalności. Znajomość tego podziału jest ważna, aby odpowiednio przyjmować preparaty witaminowe ( z posiłkiem lub bez). Możemy wyróżnić dwie główne grupy witamin:
- witaminy rozpuszczalne w wodzie – witaminy z grupy B, witamina C – w większości nie są magazynowane w organizmie, a ich nadmiar wydalany jest wraz z moczem, dlatego muszą być stale dostarczane do organizmu z pokarmem. Najlepiej witaminy rozpuszczalne w wodzie suplementować przed posiłkiem.
- witaminy rozpuszczalne w tłuszczach – A, D, E i K – wchłaniane są z układu pokarmowego razem z tłuszczami dlatego należy je zażywać podczas posiłków zawierających tłuszcz. Te witaminy można przedawkować, ponieważ na długo kumulują się w tkance tłuszczowej, wątrobie i nerkach, dlatego może dojść do przekroczenia ich prawidłowego poziomu. Aby do tego doszło trzeba systematycznie przyjmować wysokie dawki witamin.
Witaminy – kiedy stosować suplement diety, a kiedy lek?
Na wstępie należy zaznaczyć, że niedobory witamin właściwie nie występują, jeśli zachowujemy zbilansowaną dietę, która niezbędne składniki dostarcza do organizmu wraz z pożywieniem. Aby zachować ich pożądane proporcje, należy spożywać pięć porcji warzyw i owoców dziennie, ewentualnie w okresie zimowym uzupełniając braki o witaminę D (ze względu na małą ilość promieni słonecznych).
Witaminy pozyskiwane w sposób naturalny, pomimo tego samego składu chemicznego co ich syntetyczne odpowiedniki, przyswajane są przez człowieka znacznie lepiej, m.in. ze względu na korzystne połączenie z cukrami.
Jeśli jednak z jakiegoś powodu nie możemy dostarczyć wszystkich składników niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu, wtedy możemy sięgnąć po apteczne preparaty np. suplementy diety zawierające zestaw witamin i związków mineralnych. Przy wyborze odpowiedniego preparatu należy kierować się jego składem, dawkami substancji czynnych i przeznaczeniem (preparaty dla dorosłych, preparaty dla dzieci lub dla seniorów). Suplementy diety mogą zawierać inne dodatki, jak np. wyciąg z zielonej herbaty, wyciąg z żeń-szenia czy luteinę.
Celowość stosowania preparatów uzupełniających warto zawsze skonsultować z lekarzem i wykonać badania laboratoryjne, które potwierdzą lub wykluczą niedobory. W przypadku stwierdzenia znacznych braków witamin w organizmie (np. witaminy D), lekarz może zalecić stosowanie odpowiedniego leku wydawanego na receptę. Po skończeniu kuracji konieczne będzie wykonanie badań stwierdzających czy niedobór został uzupełniony, a poziom witaminy lub witamin osiągnął prawidłową wartość.
Zalecane dzienne spożycie witamin i składników mineralnych
Naukowcy ustalili tzw. normy dziennego spożycia dla różnych składników żywności, w tym m.in. dla witamin. Do celów znakowania żywności zostały opracowane dzienne referencyjne wartości spożycia niektórych witamin. Są to naukowe zalecenia dla przeciętnej zdrowej dorosłej osoby o prawidłowej masie ciała i przeciętnym poziomie aktywności fizycznej.
- Witamina A 800 μg
- Witamina D 5 μg
- Witamina E 12 mg
- Witamina K 75 μg
- Witamina C 80 mg
- Tiamina 1,1 mg
- Ryboflawina 1,4 mg
- Niacyna 16 mg
- Witamina B6 1,4 mg
- Kwas foliowy 200 μg
- Witamina B12 2,5 μg
- Biotyna 50 μg
- Kwas pantotenowy 6 mg
