Jak czytać skład mleka modyfikowanego?

Co znajduje się w składzie mleka modyfikowanego?

W składzie mleka modyfikowanego obecne są przede wszystkim:

• Źródła białka. W mleku modyfikowanym pochodzi ono najczęściej z różnych składników mleka krowiego. W niektórych, specjalistycznych preparatach do żywienia niemowląt białka mogą być poddane hydrolizie (rozkładowi), co wykorzystuje się głównie w diagnostyce i postępowaniu dietetycznym alergii na białka mleka krowiego. 
• Źródła węglowodanów. Głównym węglowodanem w mleku modyfikowanym (podobnie jak w mleku mamy) jest laktoza. Dopuszcza się również wykorzystanie w składzie np. syropu glukozowego, maltodekstryn oraz niektórych form skrobi. 
• Źródła tłuszczów. Tu występują spore różnice między składem poszczególnych mieszanek mlecznych. Producenci mogą uwzględniać mleku modyfikowanym zarówno roślinne źródła tłuszczów (np. olej słonecznikowy, olej rzepakowy, olej palmowy), jak i tłuszcze pochodzenia zwierzęcego (tłuszcz mleczny, olej rybi). Najczęściej wykorzystuje się mieszankę różnych tłuszczów dodawanych w ilościach, które pozwalają na uzyskanie w produkcie pożądanej zawartości poszczególnych kwasów tłuszczowych – nasyconych, jednonienasyconych i wielonienasyconych.
• Wszystkie witaminy i składniki mineralne niezbędne do prawidłowego rozwoju dziecka. Zakresy ich dopuszczalnych ilości w mleku modyfikowanym regulują przepisy prawne, więc ich zawartość w produkcie powinna być odpowiednia do potrzeb dziecka na danym etapie życia. 
• Opcjonalne składniki dodatkowe. To aspekt, który może wyróżniać poszczególne mleka modyfikowane na tle innych. 

Jakie składniki dodatkowe mogą występować w składzie mleka modyfikowanego?

Wybierając mleko modyfikowane, warto sprawdzić, czy dany produkt zawiera dodatkowe składniki, które mogą przynieść dziecku korzyści. 

Tabela. Wybrane składniki nieobowiązkowe mleka modyfikowanego.

Jak czytać skład mleka modyfikowanego? Przykład mleka Bebiko PRO+ 2

Prześledźmy krok po kroku skład mleka modyfikowanego na przykładzie Bebiko PRO+ 2. To pomoże Ci w praktyczny sposób zrozumieć, co oznaczają poszczególne nazwy składników mieszanek mlecznych.

W składzie mleka modyfikowanego Bebiko PRO+ 2 znajdują się:

• Odtłuszczone mleko w proszku, koncentrat serwatki z mleka, odmineralizowana serwatka w proszku z mleka, białka mleka. Są to typowe, pochodzące z mleka krowiego składniki mleka dla niemowląt. Stosowanie ich w połączeniu pozwala uzyskać pożądane proporcje m.in. serwatki i kazeiny, czyli dwóch głównych typów białek występujących w mleku modyfikowanym.
• Laktoza z mleka. Podstawowy rodzaj węglowodanów zarówno w mleku modyfikowanym, jak i mleku kobiecym.
• Wysokooleinowy olej słonecznikowy, olej kokosowy, olej rzepakowy, olej słonecznikowy, olej rybi. Każdy z tych produktów charakteryzuje się innym składem kwasów tłuszczowych. Dzięki zastosowaniu mieszanki różnych rodzajów olejów w mleku modyfikowanym można dostosować ilości poszczególnych kwasów tłuszczowych do potrzeb dziecka (i wymagań prawnych).
• Wapń, potas, magnez, sód, żelazo, cynk, miedź, jod, mangan, selen. Składniki mineralne dodawane zgodnie z wymaganiami prawnymi.
• Witamina C, kwas pantotenowy, niacyna, witamina E, witamina A, tiamina, ryboflawina, witamina B6, kwas foliowy, witamina K, witamina D, biotyna, witamina B12. Witaminy uwzględniane w składzie mleka modyfikowanego zgodnie z regulacjami prawnymi. 
• Chlorek choliny. Często stosowana postać choliny, czyli związku, który jest obowiązkowym składnikiem mleka modyfikowanego. Galaktooligosacharydy z mleka, fruktooligosacharydy. Składniki dodatkowe pełniące funkcje błonnika pokarmowego i naśladujące kompozycję oligosacharydów w mleku kobiecym.
• Inozytol. Obowiązkowy składnik mlek modyfikowanych, występujący również w składzie mleka mamy. L-tryptofan. Jeden z niezbędnych aminokwasów, składnik białek organizmu dziecka. Może być dodawany jako osobny składnik w celu zapewnienia pożądanych proporcji pomiędzy poszczególnymi aminokwasami w mieszance.
• Emulgator (lecytyny z soi). Mieszanina fosfolipidów, która dodawana jest w celu zapewnienia stabilnej konsystencji (odpowiedniego połączenia zawartych w produkcie tłuszczów z wodą). 
• Przeciwutleniacz (palmitynian askorbylu). Dodatek, który ma za zadanie chronić zawarte w produkcie tłuszcze przed utlenianiem i jełczeniem w trakcie przechowywania. 
• L-karnityna. Zgodnie z regulacjami prawnymi występuje w każdym mleku modyfikowanym, choć nie zawsze stanowi osobny składnik (jej źródłem mogą być także uwzględnione w składzie białka mleka). L-karnityna jest obecna także w mleku kobiecym.

FAQ: skład mleka modyfikowanego w pytaniach i odpowiedziach

Czy mleka modyfikowane oznaczone tą samą cyfrą mogą różnić się wartością odżywczą?

Mogą występować różnice w wartości odżywczej między mlekami modyfikowanymi oznaczonymi tą samą cyfrą. Regulacje prawne określają jednak dopuszczalny zakres zawartości energii i poszczególnych składników pokarmowych zarówno w mlekach początkowych, jak i następnych. Dla przykładu wartość energetyczna mleka początkowego musi mieścić się w przedziale od 60 do 70 kcal na 100 ml, zawartość tłuszczów powinna wynosić od 4,4 g do 6,0 g na 100 kcal produktu, a ilość żelaza od 0,3 do 1,3 mg na 100 kcal. 

Czy warto wybrać dla niemowlaka mleko modyfikowane bez laktozy?

Nie ma potrzeby wybierania mleka modyfikowanego bez laktozy dla zdrowego niemowlaka. Laktoza jest naturalnym składnikiem mleka mamy, które stanowi wzór dla mleka modyfikowanego. Preparaty do żywienia bez laktozy lub z obniżoną zawartością tego składnika mogą być wskazane w niektórych sytuacjach, np. u dzieci z dolegliwościami ze strony przewodu pokarmowego, kolkami oraz u niemowląt w okresie po infekcji przewodu pokarmowego. Ich stosowanie w takich przypadkach należy skonsultować z pediatrą. 

Czy DHA występują w składzie każdego mleka modyfikowanego?

DHA jest składnikiem obowiązkowym wszystkich mlek modyfikowanych. Pochodzi najczęściej z oleju rybiego. 

Czy olej palmowy w składzie mleka modyfikowanego jest szkodliwy dla dziecka?

Skład mleka modyfikowanego jest ściśle regulowany prawnie, dlatego produkty należące do tej kategorii nie zawierają żadnych składników, o których wiadomo, że mogłyby potencjalnie szkodzić zdrowemu dziecku. Jeśli nie możesz karmić piersią i jednocześnie nie chcesz podawać swojemu maluchowi mleka modyfikowanego z tym składnikiem – masz wybór. Część preparatów do żywienia niemowląt (w tym m.in. Bebiko PRO+ 2) nie zawiera oleju palmowego.

Źródła:

1. Szajewska H. (2023) Wybory mają znaczenie. O czym warto wiedzieć, wybierając mleko dla niemowląt?, Standardy Medyczne/Pediatria, 20: 21-32, dostęp: https://www.standardy.pl/artykuly/id/1927. 
2. Horvath A., Rachtan-Janicka J., Rybak A. i wsp. Poradnik żywienia niemowląt. Krok po kroku od narodzin do pierwszych urodzin, Medycyna Praktyczna, dostęp: https://1000dni.pl/wp-content/uploads/2023/01/poradnik-zywienia-niemowlat-1341.pdf. 
3. EUR-Lex (2015) Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2016/127 z dnia 25 września 2015 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 609/2013 w odniesieniu do szczegółowych wymogów dotyczących składu preparatów do początkowego żywienia niemowląt i preparatów do dalszego żywienia niemowląt oraz informacji na ich temat, a także w odniesieniu do informacji dotyczących żywienia niemowląt i małych dzieci (Tekst mający znaczenie dla EOG), dostęp: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/ALL/?uri=CELEX%3A32016R0127. 
4. Rychlik E., Stoś K., Woźniak A. i wsp. (red.) (2024) Normy żywienia dla populacji Polski, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH - Państwowy Instytut Badawczy, dostęp: https://www.pzh.gov.pl/wp-content/uploads/2025/01/normy-02.01.pdf. 

Karmienie piersią jest najwłaściwszym sposobem żywienia niemowląt. Przed podjęciem decyzji o zmianie sposobu karmienia skonsultuj się z lekarzem.