Preparaty antyalergiczne
Alergia
Co to jest alergia?
Alergia (uczulenie) to nieprawidłowa reakcja organizmu na działanie substancji lub niektórych czynników. Objawy i stopień nasilenia alergii uzależnione są od rodzaju alergenu.
Od wielu lat obserwuje się tendencję do wzrostu zapadalności na alergię. Obecnie już ponad 30% populacji boryka się z przynajmniej jednym schorzeniem alergicznym. Problem alergii dotyka w większym stopniu młodszych pokoleń, zarówno jeśli chodzi o odsetek chorych, jak i stopień nasilenia objawów. Według prognoz sytuacja będzie się pogarszać, ze względu na postępujące zanieczyszczenie środowiska i ocieplanie klimatu.
Jakie są objawy alergii?
U alergika odpowiedź organizmu na czynniki nieszkodliwe dla zdrowych osób jest nadmierna i niekiedy nieprzewidywalna. Organizm wytwarza przeciwciała, które łączą się z alergenem, co prowadzi do degranulacji komórek tucznych magazynujących mediatory stanu zapalnego.
Kluczową rolę odgrywa histamina, która po uwolnieniu łączy się ze swoistymi receptorami H1, H2, H3 i H4. Pobudzanie receptorów histaminowych wyzwala w organizmie szereg reakcji odpowiedzialnych za objawy alergii:
- zwiększanie przepuszczalności naczyń krwionośnych (zmiany skórne, obrzęki),
- rozszerzenie naczyń krwionośnych (zaczerwienienie skóry i spadek ciśnienia tętniczego),
- skurcz mięśni gładkich oskrzeli (ataki duszności),
- skurcz mięśni przewodu pokarmowego (bóle brzucha, wymioty, biegunki),
- nasilone wydzielanie gruczołów błony śluzowej (wodnista wydzielina z nosa, katar, łzawienie oczu),
- pobudzanie nerwów czuciowych (ból, silny świąd i kichanie),
- przyspieszone tętno.
W zależności od indywidualnych predyspozycji objawy alergii mogą być stosunkowo lekkie o przemijającym charakterze lub przybrać postać choroby przewlekłej z okresami silnych zaostrzeń, niekiedy zagrażających życiu.
Jakie leki stosuje się w leczeniu alergii?
Najczęściej w leczeniu alergii stosuje się leki przeciwalergiczne hamujące odpowiedź zapalną organizmu, dzięki czemu udaje się znacząco złagodzić objawy alergii. W tym celu stosuje się leki z różnych grup:
- Leki przeciwhistaminowe – blokują receptory histaminowe, hamując jej prozapalne działanie.
- Glikokortykosteroidy – wykazują wielopoziomowe działanie przeciwzapalne, przeciwalergiczne i immunosupresyjne. Nowoczesne sterydy podawane donosowo i dooskrzelowo działają skutecznie, nie powodując przy tym poważniejszych działań niepożądanych.
- Leki sympatykomimetyczne (α-mimetyki) – pobudzają receptory adrenergiczne, w wyniku czego dochodzi do skurczu naczyń krwionośnych w błonach śluzowych oraz rozszerzania oskrzeli.
- Β-mimetyki wziewne – stosowane w astmie oskrzelowej. Pobudzają receptory adrenergiczne β2 zlokalizowane w drogach oddechowych. Rozszerzają oskrzela, zmniejszając jednocześnie ich obrzęk i nadprodukcję śluzu. Do innych leków stosowanych pomocniczo w astmie należą teofilina (pobudza ośrodek oddechowy, ułatwiając oddychanie) i bromek ipratropium (krótkotrwale rozszerza oskrzela).
- Leki antyleukotrienowe – blokują receptory leukotrienowe, czego efektem jest zapobieganie skurczowi oskrzeli, hamowanie nadprodukcji śluzu i działanie przeciwzapalne.
- Kromony – stabilizują komórki tuczne, hamując uwalnianie mediatorów zapalnych. Stosowane są miejscowo w postaci kropli do oczu lub nosa.
- Przeciwciała monoklonalne IgE – łączą się swoiście z ludzkimi immunoglobulinami IgE, redukując tym samym ogólną liczbę przeciwciał zaangażowanych w proces alergiczny. Stosowane najczęściej w ciężkich postaciach astmy o podłożu IgE-zależnym.
- Epinefryna (adrenalina) – podawana w postaci zastrzyku podskórnego w czasie wstrząsu anafilaktycznego pobudza układ współczulny, zwiększając siłę skurczu serca i obkurczając naczynia krwionośne.
Wszystkie wymienione powyżej leki nie są w stanie skutecznie wyleczyć z alergii. Działają objawowo, zmniejszając tylko odczuwalny dyskomfort, co pozwala na normalne funkcjonowanie. Na chwilę obecną jedyną skuteczną metodą leczenia alergii jest immunoterapia alergenowa (tzw. odczulanie). Niestety jest to proces długotrwały (3-5 lat) i wymaga nawet kilkunastu wizyt u lekarza (szczepionki w postaci zastrzyków). Znacznie rzadszych wizyt u alergologa wymaga odczulanie preparatem podawanym podjęzykowo. Odczulanie nie jest skuteczne w leczeniu alergii pokarmowych.
